Το μυστικό φορτίο των τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων είχε μόλις παραδοθεί στον σουδανικό στρατό τον Σεπτέμβριο και μια ομάδα της Baykar - της μεγαλύτερης αμυντικής εταιρείας της Τουρκίας - βρισκόταν επί τόπου για να βεβαιωθεί ότι η συμφωνία εξελίχθηκε ομαλά.
Μόλις τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη τέθηκαν σε λειτουργία, ένας υπάλληλος της Baykar έστειλε μια σειρά μηνυμάτων στο αφεντικό του.
«Η σημερινή επίθεση», αναφέρει μήνυμα στις 12 Σεπτεμβρίου, που συνόδευε βίντεο από αεροπορική επιδρομή σε ένα ημιτελές κτίριο. «Δεύτερη επίθεση» ανέφερε άλλο μήνυμά του τρεις ημέρες αργότερα, με βίντεο να δείχνει έναν πύραυλο να χτυπά αποθήκη. Σε ένα άλλο βίντεο που μοιράστηκε, φαίνεται ένα άτομο να περπατά στο σημείο όπου λίγα δευτερόλεπτα μετά γίνεται έκρηξη.
Μηνύματα κειμένου, τηλεφωνικές υποκλοπές, φωτογραφίες και βίντεο, έγγραφα όπλων και άλλα οικονομικά αρχεία παραδόθηκαν στην Washington Post και πιστοποιήθηκαν εν μέρει με τη χρήση τηλεφωνικών αρχείων, εμπορικών αρχείων και δορυφορικών δεδομένων.
Όπως αποκαλύπτεται, μια καλά δικτυωμένη τουρκική αμυντική εταιρεία τροφοδότησε κρυφά τον καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο στο Σουδάν, ο οποίος διαρκεί 22 μήνες, προκαλώντας, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, τη χειρότερη ανθρωπιστική καταστροφή στον κόσμο.
Αποδεικνύεται επίσης πώς η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει δημιουργήσει σχέσεις και με τις δύο πλευρές της σύγκρουσης.
Τα στοιχεία που «δείχνουν» Baykar
Η Baykar (συνιδιοκτήτης της οποίας είναι ο γαμπρός του Τούρκου προέδρου) έστειλε πέρυσι στο Σουδάν όπλα αξίας τουλάχιστον 120 εκατομμυρίων δολαρίων - συμπεριλαμβανομένων οκτώ μη επανδρωμένων αεροσκαφών TB2 και εκατοντάδων πολεμικών κεφαλών, σύμφωνα με έγγραφα που επικαλείται η WP, μαζί με μηνύματα και πληροφορίες παρακολούθησης πτήσεων που σχετίζονται με την πώληση.
Η Baykar είναι ο κύριος προμηθευτής μη επανδρωμένων αεροσκαφών του τουρκικού στρατού και ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αμυντικών προϊόντων της χώρας. Το κορυφαίο μοντέλο TB2 μπορεί να μεταφέρει περισσότερα από 300 κιλά εκρηκτικών και είναι κατασκευασμένο με πολλά αμερικανικά εξαρτήματα.
Η Baykar, ο σουδανικός στρατός και η κυβέρνηση του Σουδάν δεν απάντησαν σε αιτήματα της WP για σχόλια.
Φως στον σκοτεινό κόσμο των πολεμικών συμφωνιών
Αξιωματούχος της τουρκικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφερε σε γραπτή δήλωσή του προς την WP ότι «Έχοντας γίνει μάρτυρας των συνεπειών της εξωτερικής επέμβασης στο Σουδάν, η Τουρκία, από την αρχή της σύγκρουσης, απέφυγε να παράσχει οποιαδήποτε στρατιωτική υποστήριξη στα μέρη».
Ο Άλπερ Κόσκαν, πρώην γενικός διευθυντής για τη διεθνή ασφάλεια στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών και σήμερα ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace, δήλωσε ότι, αν και δεν μπορεί να σχολιάσει συγκεκριμένες περιπτώσεις, η Τουρκία διαθέτει ένα ισχυρό και καθιερωμένο σύστημα ελέγχου των πωλήσεων όπλων, στο οποίο συμμετέχουν το υπουργείο Εξωτερικών, το υπουργείο Άμυνας και το γενικό επιτελείο.
Εχουν υπάρξει στο παρελθόν αναφορές για την παρουσία τουρκικών όπλων στο πεδίο της μάχης στο Σουδάν, ωστόσο ποτέ με τέτοιες λεπτομέρειες - συμπεριλαμβανομένου του ποιος μεσολάβησε για τη συμφωνία, της έκτασης των αποστολών και του τρόπου με τον οποίο παραδόθηκαν σε μια ενεργή ζώνη συγκρούσεων παρά το πλέγμα των διεθνών κυρώσεων. Τα έγγραφα περιγράφουν επίσης λεπτομερώς τα κίνητρα που φαίνεται να προσφέρουν οι σουδανικές αρχές σε ξένες εταιρείες σε αντάλλαγμα για στρατιωτική βοήθεια, αποκαλύπτωντας τον σκοτεινό κόσμο των πολεμικών συμφωνιών.
Η σύγκρουση στο Σουδάν εξελίσσεται ολοένα και περισσότερο σε μια μάχη δι' αντιπροσώπων μεταξύ ξένων δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, του Ιράν και, κυρίως, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αλλά ο ρόλος της Τουρκίας έχει αγνοηθεί σε μεγάλο βαθμό.
Οι περιορισμοί στην υποβολή εκθέσεων έχουν καταστήσει αδύνατο να ποσοτικοποιηθεί επακριβώς η στρατιωτική υποστήριξη που έχει εισαχθεί λαθραία στο Σουδάν από εξωτερικές δυνάμεις, αλλά μια έκθεση που χρηματοδοτήθηκε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τον Οκτώβριο κατέληξε με «σχεδόν βεβαιότητα» στο συμπέρασμα ότι 32 πτήσεις μεταξύ Ιουνίου 2023 και Μαΐου 2024 αφορούσαν μεταφορές όπλων από τα ΗΑΕ προς τις παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) - οι οποίες μάχονται με τον στρατό για τον έλεγχο της χώρας.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν παρείχε κρυφά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον σουδανικό στρατό, διαπίστωσε το Παρατηρητήριο Συγκρούσεων του Σουδάν στην έκθεσή του τον Οκτώβριο. Η Διεθνής Αμνηστία δήλωσε πέρυσι ότι τα όπλα που αποστέλλονται στο Σουδάν από ρωσικές εταιρείες χρησιμοποιούνται από μαχητές και των δύο πλευρών.
«Δώστε όπλα, πάρτε χρυσό και χαλκό»
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων μετά την πώληση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τα στελέχη της Baykar είπαν στους συναδέλφους τους ότι οι ηγέτες του σουδανικού στρατού εξέταζαν το ενδεχόμενο να προσφέρουν σε τουρκικές εταιρείες πρόσβαση σε ορυχεία χαλκού, χρυσού και αργύρου, όπως δείχνουν τα έγγραφα της εταιρείας, καθώς και δικαιώματα ανάπτυξης του Αμπού Αμάμα - ένα λιμάνι-κλειδί στην Ερυθρά Θάλασσα, το οποίο είχαν υποσχεθεί προηγουμένως στα ΗΑΕ και το διεκδικεί επίσης η Μόσχα.
Τον περασμένο μήνα, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ρωσίας και του Σουδάν δήλωσαν ότι επιτεύχθηκε συμφωνία που επιτρέπει στη Ρωσία να δημιουργήσει ναυτική βάση στο Πορτ Σουδάν, ένα άλλο στρατηγικό στήριγμα κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας.
Οι αποστολές της Baykar στον σουδανικό στρατό φαίνεται να παραβιάζουν αρκετές κυρώσεις των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι τουρκικές εταιρείες προσπαθούν να αυξήσουν την επιρροή τους σε ολόκληρη την Αφρική. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ψήφισε ομόφωνα τον Οκτώβριο να παρατείνει το εμπάργκο όπλων στο Νταρφούρ, αλλά δεν έχει λάβει μέτρα εναντίον οποιασδήποτε από τις εξωτερικές δυνάμεις που κατηγορούνται για παραβιάσεις.
«Καμία χώρα δεν θα έπρεπε να τροφοδοτεί και να κερδίζει από τον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν», δήλωσε ο γερουσιαστής Chris Van Hollen (D-Maryland), μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, ο οποίος έχει προσπαθήσει να εμποδίσει τις πωλήσεις όπλων στα ΗΑΕ λόγω της μεταφοράς όπλων στην RSF.
Το μυστικό φορτίο
Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τον Ερντογάν, ο οποίος κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών του στην εξουσία έχει έρθει αρκετές φορές σε αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόσφατα προσφέρθηκε να φιλοξενήσει ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας και παράλληλα επιδιώκει να εμβαθύνει την τουρκική επιρροή στο Ιράκ και τη Συρία εις βάρος του Ιράν.
Ο Ερντογάν έχει επίσης εργαστεί για την επέκταση των στρατιωτικών και διπλωματικών δεσμών της Τουρκίας στο ασταθές Κέρας της Αφρικής. Είναι ένθερμος υποστηρικτής του πολιτικού κινήματος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, το οποίο έχει συμμαχήσει με τον στρατό του Σουδάν και αντιτίθεται στα ΗΑΕ.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε στις 13 Δεκεμβρίου με τον στρατηγό Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν - ηγέτης των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων, ο Ερντογάν προσφέρθηκε να «παρέμβει για την επίλυση των διαφορών μεταξύ του Σουδάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων», σύμφωνα με επίσημο κείμενο.
Όμως, τα στοιχεία δείχνουν ότι ενώ η Άγκυρα τοποθετείτο δημοσίως ως μεσολαβητής, οι Τούρκοι αμυντικοί εργολάβοι - με κυβερνητικούς δεσμούς - εμπλέκονταν και με τις δύο πλευρές.
Καθώς η Baykar διαπραγματευόταν τη συμφωνία όπλων με τον σουδανικό στρατό, μια δεύτερη τουρκική εταιρεία όπλων, η Arca Defense, είχε εκτεταμένες επαφές με ανώτερο στέλεχος της RSF (παραστριατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης).
Σε άλλα έγγραφα, ένα στέλεχος της Arca συζητά για πωλήσεις όπλων με τον Algoney Hamdan Daglo Musa, υπεύθυνος για την προμήθεια όπλων της παραστρατιωτικής οργάνωσης και αδελφός του αρχηγού της. Η WP δεν μπόρεσε να διαπιστώσει αν η Arca, «εργολάβος» του Πενταγώνου, παρήσχε όπλα στην RSF.
Το στέλεχος της Arca δήλωσε ότι η εταιρεία δεν είχε πουλήσει ποτέ όπλα στην RSF, ωστόσο δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τις επαφές του με τον Musa. Ο Mohamed Almokhtar, σύμβουλος της RSF, δήλωσε ότι δεν γνώριζε για τις συνομιλίες. Η οργάνωση δεν είχε λάβει ποτέ όπλα από την Τουρκία, πρόσθεσε, αλλά... είχε καλές σχέσεις με την κυβέρνηση της Άγκυρας.
Η σύμβαση ύψους 120 εκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ της Baykar και της υπηρεσίας προμηθειών του σουδανικού στρατού, γνωστή ως Defense Industries System (DIS), είχε ημερομηνία 16 Νοεμβρίου 2023, πέντε μήνες μετά την επιβολή κυρώσεων από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ στην DIS. Η WP δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα την ημερομηνία της υπογραφής.
Η σύμβαση περιελάμβανε 600 κεφαλές, έξι μη επανδρωμένα αεροσκάφη TB2 και τρεις επίγειους σταθμούς ελέγχου και υποσχόταν ότι 48 άτομα προσωπικό θα παρέδιδαν τα όπλα και θα παρείχαν «τεχνική υποστήριξη στη χώρα». Δύο επιπλέον μη επανδρωμένα αεροσκάφη παραδόθηκαν τον Οκτώβριο, όπως αποκαλύπτουν τα μηνύματα, και οι αποστολές όπλων συνεχίστηκαν τον Νοέμβριο. Η σύμβαση υπογράφηκε από τον Mirghani Idris Suleiman, γενικό διευθυντή της DIS, στον οποίο αργότερα επιβλήθηκαν προσωπικές κυρώσεις από την Ουάσινγκτον επειδή «βρισκόταν στο επίκεντρο συμφωνιών για όπλα που τροφοδότησαν τη βιαιότητα και την έκταση του πολέμου».
Τα πρώτα πυρομαχικά έφτασαν αεροπορικώς τον Αύγουστο του 2024 στο Πορτ Σουδάν, μια πόλη της Ερυθράς Θάλασσας στην ανατολική ακτογραμμή του Σουδάν, σύμφωνα με μηνύματα που αντάλλαξαν στελέχη της Baykar. Η τελευταία πτήση έφτασε στις 15 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τα μηνύματα.
Η WP χρησιμοποίησε δημόσια διαθέσιμα αεροπορικά δεδομένα για να εντοπίσει δύο από τις πτήσεις που ταιριάζουν με αυτές που περιγράφονται στις κλήσεις- και οι δύο δρομολογήθηκαν μέσω της πρωτεύουσας του Μάλι, Μπαμάκο, και της Aviacon Zitotrans, μια ιδιωτική αεροπορική εταιρεία στην οποία οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις το 2023 επειδή αποτελεί μέρος της «πολεμικής μηχανής της Ρωσίας».
Η Aviacon Zitotrans δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.
Ο Musa, ο μικρότερος αδελφός του ηγέτη της RSF, είχε τιμωρηθεί από την κυβέρνηση Μπάιντεν τον Οκτώβριο «επειδή ηγήθηκε προσπαθειών για την προμήθεια όπλων για τη συνέχιση του πολέμου στο Σουδάν».
Τους προηγούμενους μήνες, σύμφωνα με τις επικοινωνίες που εξέτασε η WP, ο Musa προσπάθησε να ενισχύσει τους δεσμούς της παραστρατιωτικής οργάνωσης με την Τουρκία - μιλώντας συχνά με τον Ozgur Rodoplu, στέλεχος της Arca Defense.
Ενώ η Baykar έχει καθιερωθεί ως κορυφαίος παγκόσμιος προμηθευτής μη επανδρωμένων αεροσκαφών, μεταξύ άλλων στην Ουκρανία και τη Βόρεια Αφρική, η Arca είναι σχετικά νεοεισερχόμενη, ιδρύθηκε το 2020, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της.
Οι συνομιλίες της με τον Musa ήταν συχνά θερμές και λεπτομερείς, όπως αποκαλύπτουν οι καταγραφές.
Οι επαφές μεταξύ της Arca και ανώτερου μέλους της RSF - μιας οργάνωσης που η Ουάσινγκτον έχει κατηγορήσει για γενοκτονία και εθνοκάθαρση - θα μπορούσαν να επιβαρύνουν τη σχέση ΗΠΑ-Τουρκίας, η οποία έχει σημαδευτεί από περιόδους έντασης καθ' όλη τη διάρκεια της θητείας του Ερντογάν.
Επίσης, υπάρχουν και στρατιωτικές επιπτώσεις: Το Πεντάγωνο αγόρασε 116.000 σφαίρες από την Arca το 2024.
Τουλάχιστον 150.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί
Ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2023, όταν οι δύο κορυφαίοι στρατηγοί της χώρας στράφηκαν ο ένας εναντίον του άλλου.
Οι συνέπειες ήταν καταστροφικές. Τουλάχιστον 150.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί. Περίπου τα δύο τρίτα των 50 εκατομμυρίων κατοίκων του Σουδάν χρειάζονται βοήθεια- περισσότερα από 13 εκατομμύρια έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους. Σουδανοί πολίτες έχουν βιαστεί, βασανιστεί και αποκεφαλιστεί- νοσοκομεία και αγορές έχουν βομβαρδιστεί και καεί. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει κατηγορήσει και τις δύο πλευρές για εγκλήματα πολέμου.
Ωστόσο, τα όπλα συνεχίζουν να εισρέουν.
Με πληροφορίες από WP
