Οι αξιωματούχοι που συναντώνται σήμερα Τετάρτη στις Βρυξέλλες θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε κανόνες που θα υποχρέωναν τις κρυπτογραφημένες υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων να συμπεριλάβουν τεχνολογία παρακολούθησης για τη σάρωση των εικόνων όλων των χρηστών.
Η σάρωση προβλέπεται σε προσχέδιο κανονισμού με σκοπό την πρόληψη και την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που εισήγαγε η βελγική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και έχει αναδειχθεί σε μείζον ζήτημα αντιπαραθέσεων μεταξύ Συμβουλίου και ΕΚ.
Η τεχνολογία - γνωστή ως «upload moderation» - αποτελεί μέρος ενός συμβιβασμού που αποσκοπεί στην άρση του αδιεξόδου στις παρατεταμένες διαπραγματεύσεις για τον κανονισμό σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών (CSAM).
Οι διαπραγματεύσεις «σκοντάφτουν» από το 2022 στις διχογνωμίες μεταξύ των «27» και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το κατά πόσο η λύση θα μπορούσε να οδηγήσει στην ολοκληρωτική παράκαμψη των επικοινωνιών με κρυπτογράφηση - μια τεχνολογία στην οποία μόνο ο αποστολέας και ο παραλήπτης μπορούν να διαβάσουν τα μηνύματα - παραβιάζoντες θεμελιώδεις ελευθερίες κι επιτρέποντας τη μαζική παρακολούθηση πολιτών.
Σε μια πρόσπαθεια εξεύρεσης συμβιβαστικής λύσης, η βελγική προεδρία εισήγαγε τον Μάιο τον όρο «upload moderation» για τον έλεγχο όλων των ψηφιακών μηνυμάτων, που περιλαμβάνουν εικόνες, βίντεο και συνδέσμους (URL).
Το προσχέδιο προβλέπει πως οι πλατφόρμες που προσφέρουν υπηρεσίες αποστολής μηνυμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι υποχρεωμένες να ενσωματώσουν αυτή την τεχνολογία παρακολούθησης, ζητώντας όμως τη συγκατάθεση των χρηστών για τη σάρωση των μηνυμάτων τους.
Η άρνηση συμμόρφωσης βέβαια θα έχει ως αποτέλεσμα... οι χρήστες να μην μπορούν να μοιράζονται εικόνες ή διευθύνσεις URL στις πλατφόρμες ανταλλαγής μυνημάτων.
Ο «Μεγάλος Αδελφός» από τις Βρυξέλλες
Οι επικριτές του σχεδίου προειδοποιούν για διολίσθηση της ΕΕ προς τη μαζική επιτήρηση.
«Βρισκόμαστε στα πρόθυρα ενός καθεστώτος επιτήρησης τόσο ακραίου όσο πουθενά αλλού στον ελεύθερο κόσμο. Ούτε καν η Ρωσία ή η Κίνα δεν έχουν καταφέρει να βάλουν "κοριούς" στην τσέπη μας με τον τρόπο που σκοπεύει να το κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση», σημειώνει ο Patrick Breyer, ευρωβουλευτή του γερμανικού Κόμματος των Πειρατών.
Ο Callum Voge, υπέρμαχος της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, συμφωνεί, τονίζοντας στο Euronews ότι «η προτεινόμενη συμβιβαστική ρύθμιση... εξακολουθεί να ανοίγει την πόρτα στην παράνομη μαζική παρακολούθηση υπονομέυοντας την αξία της κρυπτογράφησης από άκρο σε άκρο (end-to-end encryption) ως εργαλείου ασφάλειας και προστασίας της ιδιωτικής ζωής».
Σημειώνεται πως η ίδια η νομική υπηρεσία του Συμβουλίου της ΕΕ έχει εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσον το προτεινόμενο κείμενο είναι συμβατό με την νομοθεσία περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων που απαγορεύουν τη γενική παρακολούθηση.
Εφόσον οι Ευρωπαίοι πρεσβευτές συμφωνήσουν στη σημερινή συνάντηση, ανοίγει κι επίσημα ο δρόμος για την έναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής και του Συμβουλίου - του γνωστού σχήματος του «τριμερούς διαλόγου».
Η επίσημη έγκριση είναι απίθανο να έρθει πριν από το φθινόπωρο του 2024, καθώς πρέπει να ξεκινήσει τις εργασίες του το νέο Κοινοβούλιο, ενώ η ουγγρική προεδρία του Συμβουλίου θα πρέπει να οργανώσει τριμερείς συναντήσεις.
Η Ουγγαρία δεσμεύτηκε «να εργαστεί για την ανάπτυξη μιας μακροπρόθεσμης νομοθετικής λύσης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών στο διαδίκτυο και για την αναθεώρηση της οδηγίας κατά της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών», κατά την παρουσίαση των προτεραιοτήτων της προεδρίας. Το Ευρωκοινοβούλιο ωστόσο έχει αποκλείσει οποιαδήποτε παράκαμψη της κρυπτογράφησης από άκρο σε άκρο.
Τα κράτη μέλη και το Κοινοβούλιο πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία έως τον Απρίλιο του 2026. Μετά από αυτό, μια εξαίρεση που επιτρέπει στα κοινωνικά δίκτυα να αυτοδιαχειρίζονται το περιεχόμενο θα λήξει, αφήνοντας ενδεχομένως «ελεύθερη» την κοινοποίηση απαγορευμένου περιεχομένου.
