Όταν ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήρθε στην εξουσία πριν από δύο δεκαετίες, φάνηκε σε πολλούς Τούρκους - αλλά και σε συμμάχους της Τουρκίας ανά τον κόσμο - σαν ένας σύγχρονος ηγέτης - ένας μετριοπαθής, φιλοδυτικός, φιλοεπιχειρηματικός μεταρρυθμιστής σε μια χώρα με έντονα μουσουλμανική προέλευση, ο οποίος θα αποτελούσε προπύργιο κατά του ισλαμιστικού εξτρεμισμού.
Αυτή η υπόσχεση έχει εξανεμιστεί σε μεγάλο βαθμό, αναφέρει δημοσίευμα της washingtonpost.
Που μπορεί να οφείλεται η πτώση του «Σουλτάνου»
Η πτώση της δημοτικότητάς του ενόψει των εκλογών της 14ης Μαΐου στην Τουρκία μαρτυρά την απογοήτευση πολλών Τούρκων εξαιτίας της απολυταρχίας που έχει οικοδομήσει ο Ερντογάν, η οποία βασίζεται στην καταστολή, την υποταγή διαφορετικών απόψεων και των κάποτε ανεξάρτητων θεσμών, καθώς και σε μια βαθύτερη περιφρόνηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών κανόνων.
Η κακοδιαχείριση της οικονομίας της Τουρκίας, μιας από τις 20 μεγαλύτερες στον κόσμο, έχει διαβρώσει το βιοτικό επίπεδο, έχει αποδεκατίσει την αξία της τουρκικής λίρας και έχει εκτοξεύσει τον πληθωρισμό στα ύψη.
Οι εκλογές αποτελούν επίσης μια δοκιμασία της ικανότητας των δημοκρατικών εκλογών να αποτινάξουν το ζυγό της ολοένα και περισσότερο μονομερούς διακυβέρνησής του σε μια χώρα 85 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Σύμμαχος με αστερίσκο η Τουρκία
Η λέξη «σύμμαχος» στην περίπτωση της Τουρκίας συνοδεύεται από έναν αστερίσκο. Ο Ερντογάν, κυβερνά μια χώρα στρατηγικής σημασίας στο ΝΑΤΟ, με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της συμμαχίας.
Έχει διαμορφώσει έναν ρόλο για τον εαυτό του ως ένα είδος μεσάζοντα μεταξύ του ΝΑΤΟ, με το οποίο δεσμεύεται με συνθήκη, και του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, με τον οποίο διατηρεί δεσμούς που έχουν υπονομεύσει τη δυτική συμμαχία, ακόμη και όταν αυτή εμπλέκεται σε έναν «έμμεσο πόλεμο» για να αποκρούσει την καταστροφική επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η Τουρκία εξάλλου προμήθευσε μη επανδρωμένα αεροσκάφη που ήταν ζωτικής σημασίας για την άμυνα της Ουκρανίας, απέκλεισε τα ρωσικά πολεμικά πλοία από τη Μαύρη Θάλασσα και βοήθησε στη διαμεσολάβηση για μια συμφωνία που ήρε τον ρωσικό αποκλεισμό των ουκρανικών εξαγωγών σιτηρών και άλλων τροφίμων.
Το διπλό παιχνίδι της ρεαλιστικής πολιτικής του, που παίζει τη μία πλευρά εναντίον της άλλης, επιδιώκοντας να αναβαθμίσει το κύρος του ως γεωπολιτικού go-to man, είναι κάτι περισσότερο από σκανδαλοθηρία.
Ο Ερντογάν έχει υιοθετήσει θέσεις που έχουν υπονομεύσει τη δυτική στρατηγική και έχουν δώσει στον Πούτιν πολύ μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών.
Σε αντάλλαγμα, η Ρωσία έχει «πνίξει» την Τουρκία με βοήθεια δισεκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένης μιας εισροής μετρητών από ολιγάρχες που προσπαθούν να αποφύγουν τις κυρώσεις.
Ο Ερντογάν έχει επίσης επωφεληθεί από την οικονομική υποστήριξη άλλων αυταρχικών κρατών, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας και της Σαουδικής Αραβίας.
Η πιο βαθιά και πιθανώς μόνιμη ζημιά είναι εσωτερική
Ως χαρισματικός ισχυρός άνδρας, κυβέρνησε υποδαυλίζοντας τις διαιρέσεις, μεταξύ άλλων μεταξύ θρησκευτικών και κοσμικών μουσουλμάνων. Έχει φυλακίσει πολιτικούς αντιπάλους, δημοσιογράφους και άλλους που τον επέκριναν και έχει περιορίσει τον χώρο για την άνθηση της κάποτε ζωντανής κοινωνίας των πολιτών της Τουρκίας - μια εκστρατεία καταστολής που έχει ενταθεί μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016.
Τα τουρκικά δικαστήρια έχουν μετατραπεί σε όργανα για την τιμωρία του. Κατασκευασμένες ποινικές κατηγορίες χρησιμοποιούνται συστηματικά για να φιμώσουν τη διαφωνία. Οι ανεξάρτητοι οργανισμοί μέσων ενημέρωσης έχουν φιμωθεί σε μεγάλο βαθμό.
Δημόσια, πολλοί Τούρκοι φοβούνται να πουν τη γνώμη τους. Το έγκλημα της διάδοσης «fake news» με ασαφή ορισμό, κατοχυρώθηκε πρόσφατα στο νόμο ως ένα νέο εργαλείο της αυξανόμενης τυραννίας του Ερντογάν.
Το κύρος του Ερντογάν έχει πληγεί περαιτέρω από την αργή αντίδραση στον καταστροφικό σεισμό που έπληξε τη νότια και κεντρική Τουρκία τον Φεβρουάριο, σκοτώνοντας τουλάχιστον 45.000 ανθρώπους και τραυματίζοντας διπλάσιους.
Αυτή η αποτυχία, και ο αριθμός των νεκρών που επιδεινώθηκε από την κατάρρευση κτιρίων που δεν πληρούσαν τα κατασκευαστικά πρότυπα, ήταν εμβληματική της διαφθοράς και της κακοδιαχείρισης που πολλοί Τούρκοι θεωρούν χαρακτηριστικό της διακυβέρνησής του.
Σεμνός και ταπεινός ο Κεμάλ (;)
Ο αντίπαλος του Ερντογάν, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, είναι ένας χαμηλών τόνων πρώην δημόσιος υπάλληλος που εκπροσωπεί έναν εξακομματικό συνασπισμό που έχει συσπειρωθεί με την ελπίδα να ανατρέψει τον κ. Ερντογάν.
Σε βίντεο, συχνά γυρισμένα από τη σεμνή κουζίνα του - μια τρανταχτή αντίθεση με το φανταχτερό παλάτι των 1.000 δωματίων που ο Ερντογάν έχει χτίσει για τον εαυτό του - ο Κιλιτσντάρογλου, έχει δεσμευτεί να υπηρετήσει μια μόνο θητεία κατά την οποία θα επανενώσει το όλο και πιο διχασμένο πολίτευμα της Τουρκίας.
Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα του Κιλιτσντάρογλου, η κύρια παράταξη της αντιπολίτευσης, χάνει τις εκλογές εδώ και χρόνια από τον Ερντογάν και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του. Όπως είναι κατανοητό, πολλοί Τούρκοι θεωρούν το έλλειμμα χαρίσματος του Κιλιτσντάρογλου λιγότερο σημαντικό από την υπόσχεση που εκπροσωπεί να αποκαταστήσει την ανεκτικότητα, τον πλουραλισμό, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την οικονομική λογική που τόσο πολύ έχει διακυβευθεί από τον «Ερντογανισμό».
Εάν ο Ερντογάν δεν επικρατήσει στην ψηφοφορία της 14ης Μαΐου ή σε έναν πιθανό επαναληπτικό γύρο δύο εβδομάδες αργότερα, υπάρχουν ανησυχίες ότι ο ίδιος και οι υποστηρικτές του θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν το αποτέλεσμα. Σε μια χώρα όπου η δημοκρατία είχε σχετικά σταθερά ερείσματα, οι ανησυχίες αυτές είναι ένα μέτρο του πόσο βαθιά ο Τούρκος ισχυρός άνδρας έχει υπονομεύσει τους κανόνες - και τους κινδύνους που εγκυμονεί η επέκταση της αυταρχικής του διακυβέρνησης.
