Την κάλυψη των αγιογραφιών της Αγίας Σοφίας με ειδική τεχνολογία και φωτισμό, προανήγγειλε η τουρκική εφημερίδα Hurriyet, μετά την απόφαση να μετατραπεί ο μεγαλοπρεπής ναός και ιστορικό σύμβολο σε τζαμί.
Συγκεκριμένα, όπως γράφει η τουρκική εφημερίδα, θα τοποθετηθούν ειδικές κουρτίνες οι οποίες θα ανοίγουν κατά τη διάρκεια της προσευχής, ενώ στο πάτωμα θα τοποθετηθούν χαλιά τα οποία θα φωτίζονται για να σκοτεινιάζει ο χώρος και να μην φαίνονται οι αγιογραφίες.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνταν και άλλες τουρκικές εφημερίδες με την Yeni Safak να κάνει λόγο για «ανάσταση» της Αγίας Σοφίας και η Turkiye να αναφέρει στο πρωτοσέλιδό της: «Έληξε το βάσανο του τζαμιού της Αγίας Σοφίας. Έσπασαν οι αλυσίδες των 86 ετών».
Τέλος, η Sabah έγραφε στον τίτλο: «Έληξε η νοσταλγία για την Αγία Σοφία».
Διεθνείς αντιδράσεις και κατακραυγή για την απόφαση Ερντογάν
Στο μεταξύ, έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η απόφαση του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να μετατρέψει σε τζαμί την Αγία Σοφία. O πολιτικός κόσμος έσπευσε καταδικάσει την απόφαση αυτή, ενώ στο πλευρό της Ελλάδας στέκεται η Ευρώπη και οι ΗΠΑ. Πλήθος δημοσιευμάτων του διεθνή τύπου επίσης καταδικάζει τον Ερντογάν για την επιλογή του.
Πατώντας πάνω στην απόφαση της τουρκικής Δικαιοσύνης, η οποία έκρινε παράνομο το κυβερνητικό διάταγμα του Κεμάλ Ατατούρκ το 1934, με το οποίο μετατράπηκε σε μουσείο η Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη,
ο Ερντογάν ανακοίνωσε σε διάγγελμά του την απόφαση να μετατρέψει σε τζαμί το ιστορικό μνημείο, πυροδοτώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Όπως ανακοίνωσε ο Τούρκος πρόεδρος, στις 24 Ιουλίου θα γίνει προσευχή στην Αγιά Σοφιά. «Η Αγία Σοφία θα αρχίσει να λειτουργεί ως τζαμί μετά από 86 χρόνια. Εύχομαι αυτή η απόφαση να είναι επωφελής για όλη την ανθρωπότητα. Οι πόρτες της Αγίας Σοφίας θα είναι ανοιχτές σε όλους», είπε ο Ερντογάν.Κάτι που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις διεθνώς, αλλά και στο εσωτερικό της Ελλάδας όπου άπαντες μιλούν για μια τεράστια πρόκληση από πλευράς Τουρκίας σε ένα Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Αγία Σοφία: Η διπλωματία των ΗΠΑ εκφράζει «απογοήτευση» για την απόφαση της Τουρκίας
Η Ουάσινγκτον έκανε γνωστό χθες Παρασκευή πως είναι «απογοητευμένη» για την απόφαση των αρχών της Τουρκίας να μετατραπεί σε τζαμί η Αγία Σοφία, προτρέποντας τις να εγγυηθούν ίση πρόσβαση σε όλους τους επισκέπτες της βασιλικής, που μέχρι χθες αποτελούσε μουσείο.
«Μας απογοητεύει η απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να αλλάξει το καθεστώς της Αγίας Σοφίας», ανέφερε η εκπρόσωπος Τύπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η Μόργκαν Ορτέιγκους. «Αντιλαμβανόμαστε ότι η τουρκική κυβέρνηση παραμένει δεσμευμένη να εγγυάται την πρόσβαση στην Αγία Σοφία σε όλους τους επισκέπτες και ανυπομονούμε να ακούσουμε τα σχέδιά της για τη διαχείριση της Αγίας Σοφίας κατά τρόπο ώστε να παραμείνει προσβάσιμη στους πάντες», πρόσθεσε.
Το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας, το ανώτατο τουρκικό διοικητικό δικαστήριο, έκρινε χθες παράνομη την κυβερνητική απόφαση του 1934 με την οποία η Αγία Σοφία μετατράπηκε σε μουσείο.
«Η Γαλλία θλίβεται για την απόφαση του τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας να τροποποιηθεί το καθεστώς της Αγίας Σοφίας και το διάταγμα του προέδρου [της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ] Ερντογάν με το οποίο υπήχθη στη δικαιοδοσία της διεύθυνσης θρησκευτικών υποθέσεων. Οι αποφάσεις αυτές θέτουν υπό αμφισβήτηση μια από τις πιο συμβολικές ενέργειες της σύγχρονης και λαϊκής Τουρκίας», τόνισε ο γάλλος ΥΠΕΞ, κατά το δελτίο Τύπου.
«Η ακεραιότητα αυτού του θρησκευτικού, αρχιτεκτονικού και ιστορικού κοσμήματος, συμβόλου της ανεξιθρησκίας, της ανεκτικότητας και της ποικιλομορφίας, το οποίο έχει περιληφθεί στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, πρέπει να προφυλαχθεί», πρόσθεσε ο επικεφαλής της γαλλικής διπλωματίας.
Και η Γερμανία αντιδρά για την Αγία Σοφία
Την λύπη του για την επικείμενη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί εξέφρασε ο εντεταλμένος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για θρησκευτικά ζητήματα Μάρκους Γκρούμπελ (CDU), επισημαίνοντας την ιστορική σημασία του μνημείου. Κριτική για την απόφαση της Άγκυρας άσκησε επίσης η Καθολική Εκκλησία της Γερμανίας, αλλά και στελέχη κομμάτων.
«Λυπούμαι πολύ που η Αγία Σοφία θα διατίθεται τώρα αποκλειστικά σε μία θρησκεία για προσευχή. Το κτίριο έχει βαθιά ιστορική σημασία, τόσο για τον Χριστιανισμό όσο και για το Ισλάμ. Σε μια αλλαγή του καθεστώτος του (το κτίριο) θα έπρεπε να χρησιμεύει ως σημείο συνάντησης, ανταλλαγής μεταξύ των δύο θρησκειών», δήλωσε ο κ. Γκρούμπελ στο Καθολικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΝΑ).
Ανησυχία για τις εξελίξεις όσον αφορά την Αγία Σοφία εξέφρασε από την πλευρά της η Γερμανική Καθολική Διάσκεψη των Επισκόπων: «Με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας της Τουρκίας για το καθεστώς της Αγίας Σοφίας και την ανακοίνωσητου προέδρου [της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ] Ερντογάν να ανοίξει το κτίριο για μουσουλμανικές προσευχές, η Τουρκία φαίνεται ότι είναι στον δρόμο για την μετατροπή ενός από τα μεγαλύτερα σύμβολά της από μουσείο σε τζαμί», δήλωσε οεκπρόσωπος της Διάσκεψης Ματίας Κοπ, επίσης στο ΚΝΑ, τονίζοντας την «μεγάλη και ταραχώδη» ιστορία της Αγίας Σοφίας και τη μεγάλη σημασία της, ακόμη και σήμερα, για τους Μουσουλμάνους, τους Χριστιανούς και «κυρίως για την Ορθόδοξη Εκκλησία». «Η μετατροπή σε μουσείο το 1934 οδήγησε σε μια ειρήνευση η οποία διαρκεί μέχρι σήμερα. Οι πιστοί και των δύο μεγάλων θρησκειών, αλλά και οι κοσμικοί Τούρκοι, μπορούσαν, ο καθένας με τον τρόπο του, να βρουν σημείο αναφοράς σε αυτό το κτίριο, να ταυτιστούν μαζί του. Η απόφαση του δικαστηρίου και η ανακοίνωση του τούρκου προέδρου ενέχουν τον κίνδυνο η Αγία Σοφία να μπορεί και πάλι μελλοντικά να θεωρηθεί σύμβολο θρησκευτικής ‘κατάκτησης’» , προειδοποιεί ο εκπρόσωπος της Γερμανικής Καθολικής Εκκλησίας και τάσσεται υπέρ «μιας πολιτικής απόφασης η οποία θα ενισχύει την συνοχή της χώρας και το αίσθημα της ενότητας Μουσουλμάνων και Χριστιανών, αντί να υποδαυλίζει πικρίες και να ενισχύει τις φυγόκεντρες δυνάμεις».
Την διακοπή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία λόγω (και) της εξέλιξης σχετικά με την Αγία Σοφία ζήτησε ο αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας των βαυαρών Χριστιανοκοινωνιστών (CSU) Φλόριαν Χαν: «Η χρήση της Αγίας Σοφίας ως τζαμιού συμβολίζει την αυξανόμενη αποξένωση μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας υπό τον Ερντογάν. Μόνο μία συνέπεια μπορεί να υπάρξει: οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία πρέπει να σταματήσουν! Δεν είναι πλέον παρά μία φάρσα!», έγραψε ο κ. Χαν σε ανάρτηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο Twitter, ενώ η πρώην υπουργός Προστασίας του Καταναλωτή Ρενάτε Κίναστ (Πράσινοι) χαρακτήρισε με ανάρτησή της «λυπηρές» τις εξελίξεις και τόνισε ότι δεν συνάδουν με τις μεγάλες διαφημιστικές καμπάνιες για τον τουρισμό. Από την πλευρά της «Εναλλακτικής για την Γερμανία» (AfD), η αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Μπεατρίξ φον Στορχ σχολίασε μέσω Twitter: «Οι Εκκλησίες μας ζητούν σεβασμό για τα μουσουλμανικά αισθήματα. Ο Ερντογάν δεν δίνει μία για τα αισθήματα των Χριστιανών. Η Αγία Σοφία θα γίνει τζαμί. Η Τουρκία είναι ισλαμιστικό κράτος και δεν ανήκει στην Ευρώπη. Όχι σε ένταξη στην ΕΕ».
Ο αρμόδιος των Πρασίνων για διεθνή θέματα Όμιντ Νουριπούρ χαρακτήρισε «λάθος» την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος, επισημαίνοντας ότι «το κτίριο ως σύμβολο είναι πολύ σημαντικό για να το χρησιμοποιεί κανείς προκειμένου να πληγώσει τα αισθήματα των Χριστιανών» και υπενθυμίζοντας ότι «οι διαμάχες για την Ιστορία δεν έφεραν ποτέ συμφιλίωση».
Ο Μάρτιν Γκλάζεναπ, επικεφαλής του γραφείου της Προέδρου της Αριστεράς Κάτια Κίπινγκ, έκανε λόγο για «νίκη της ισλαμιστικής δημοκρατίας επί του παλιού κοσμικού εκσυγχρονισμού».
«Επίδειξη δύναμης»
Η είδηση για την επικείμενη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε μουσουλμανικό τέμενος καλύπτεται ευρέως από τα γερμανικά ΜΜΕ. Σε «πολιτικό ζήτημα» που αφορά το καθεστώς του κτιρίου αναφέρεται η Süddeutsche Zeitung. Εκτιμά ότι η χθεσινή απόφαση θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση της έντασης μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας. «Ερντογάν, ο δεύτερος κατακτητής της Κωνσταντινούπολης;» διερωτάται η Frankfurter Allgemeine Zeitung και επισημαίνει ότι η απόφαση του τούρκου προέδρου δεν συνάντησε αντίσταση από την τουρκική αντιπολίτευση.
Το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD επισημαίνει σε ρεπορτάζ του ότι είναι ακόμη ασαφές τι θα γίνει με τα χριστιανικά σύμβολα της Αγίας Σοφίας. Για το θέμα, ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής της Σχολής Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν της Κωνσταντινούπολης, ο Σουλεϊμάν Κιζιλτοπράκ, είπε στο ARD ότι «δεν αποτελεί μόνο το εξωτερικό κτίσμα Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, σε αυτό περιλαμβάνονται επίσης οι καλλιγραφίες, τα μωσαϊκά και οι εικόνες με την καλλιτεχνική τους αξία (...) όλα αυτά είναι ευθύνη της Δημοκρατίας της Τουρκίας να τα προστατεύσει».
Το περιοδικό Der Spiegel παραθέτει τις αντιδράσεις τόσο της ελληνικής κυβέρνησης όσο και της κυβέρνησης των ΗΠΑ, της UNESCO και της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ενώ η Deutsche Welle φιλοξενεί δηλώσεις του Καθηγητή Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Μονάχου Κωνσταντίνου Νικολακόπουλου, ο οποίος εξηγεί ότι η απόφαση του τούρκου προέδρου δεν αφορά θρησκευτικά ζητήματα, αλλά εντάσσεται στην πολιτική προκλήσεων που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια.
«Πρόκειται για επίδειξη δύναμης. Ο Ερντογάν δεν θέλει να κυριαρχήσει μόνο στον ισλαμικό κόσμο» αλλά και «να αποδείξει ότι η Τουρκία είναι μια μεγάλη δύναμη και δεν φοβάται κανέναν. Στα κίνητρά του περιλαμβάνονται ασφαλώς ο εθνικισμός και ο φονταμενταλιστικός ισλαμισμός», εκτιμά ο καθηγητής, ο οποίος επιπλέον θεωρεί ότι οι αντιδράσεις, για παράδειγμα από τη Γαλλία και τη Ρωσία, ήρθαν πολύ καθυστερημένα και ήταν πολύ χαμηλόφωνες. Αλλά και η Γερμανία «απέφυγε να πάρει σαφή θέση. Η UNESCO δημοσιοποίησε μόλις την Πέμπτη μια δήλωση, στην οποία ζήτησε από τον Ερντογάν – ή θα έλεγα τον παρακάλεσε – να μη κάνει αυτό το βήμα», επισημαίνει.
ΠτΔ, Μητσοτάκης, Τσίπρας κατά Τουρκίας
Για τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί τοποθετήθηκε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Αικατερίνη Σακελλαροπούλου.
«Η απόφαση της Τουρκίας να τη μετατρέψει σε τζαμί προκαλεί ευθέως την ιστορική μας μνήμη, υπονομεύει ανεπανόρθωτα τις αξίες της ανεκτικότητας και του διαλόγου των θρησκειών και επιφέρει σοβαρό πλήγμα στις σχέσεις της με την Ελλάδα,την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη διεθνή κοινότητα» ξεκαθάρισε η Αικατερίνη Σακελλαροπούλου για την Αγία Σοφία.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε παρέμβασή του, καταδίκασε την απόφαση Ερντογάν να μετατρέψει σε τζαμί την Αγία Σοφία, επισημαίνοντας ότι «η απόφαση αυτή -και μάλιστα 85 χρόνια από την ανακήρυξή της ως μουσείου- προσβάλλει τον οικουμενικό χαρακτήρα της». Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η απόφαση αυτή επηρεάζει τόσο τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα αλλά και τις σχέσεις της Άγκυρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την UNESCO και την παγκόσμια κοινότητα συνολικά».
Για σοβαρή πρόκληση που παραβιάζει τις οικουμενικές αξίες έκανε λόγο ο πρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση έχει καθήκον να αναδείξει το θέμα σε διεθνές επίπεδο. Από τη μεριά της η πρόεδρος του ΚΙΝΑΛ Φώφη Γεννηματά κάλεσε τους διεθνείς οργανισμούς να επιβάλουν κυρώσεις, χαρακτηρίζοντας «μαχαιριά» για τον ελληνικό λαό τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.
Είχαν προηγηθεί οι τοποθετήσεις του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια και της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, οι οποίοι έκαναν λόγο για πρόκληση της τουρκικής ηγεσίας απέναντι στη διεθνή κοινότητα. Η Λίνα Μενδώνη, μάλιστα, ξεκαθάρισε ότι «ο εθνικισμός που επιδεικνύει ο πρόεδρος Ερντογάν δεν συνιστά σωστό σύμβουλο, οδηγώντας τη χώρα του έξι αιώνες πίσω», υπογραμμίζοντας με νόημα ότι ο Τούρκος πρόεδρος «αποφάσισε για τη χώρα του την πολιτιστική απομόνωση της».
