Η 61η Μπιενάλε της Βενετίας άνοιξε τις πύλες της χωρίς επίσημη τελετή έναρξης και επισκιαζόμενη από τη διαμάχη σχετικά με τη συμμετοχή της Ρωσίας και του Ισραήλ.
Η έκθεση, μία από τις σημαντικότερες τέχνης και πολιτισμού σ' όλο τον κόσμο, θα παραμείνει ανοικτή για τους επισκέπτες μέχρι τις 22 Νοεμβρίου.
Η διένεξη σχετικά με τη συμμετοχή της Ρωσίας και του Ισραήλ οδήγησε την περασμένη εβδομάδα στην παραίτηση ολόκληρης της κριτικής επιτροπής και ο Χρυσός Λέων δεν θα απονεμηθεί φέτος, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ από το 1895 που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά αυτό το φεστιβάλ.
Τα βραβεία θα ανακοινωθούν φέτος στο τέλος της Μπιενάλε, με βάση όχι αποφάσεις της κριτικής επιτροπής, αλλά ψηφοφορία του κοινού.
Χθες, Παρασκευή, περίπου 2.000 άνθρωποι διαμαρτυρήθηκαν εναντίον της συμμετοχής του Ισραήλ, επισημαίνοντας τις συνθήκες που επικρατούν στη λωρίδα της Γάζας. Η αστυνομία απώθησε το πλήθος με κλομπ και ασπίδες.
Ιταλικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι 20 περίπτερα χωρών παραμένουν κλειστά, καθώς το προσωπικό αρνήθηκε να εργασθεί σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμμετοχή του Ισραήλ.
Στη Βενετία πραγματοποιήθηκαν επίσης διαμαρτυρίες κατά της συμμετοχής της Ρωσίας στην Μπιενάλε. Σε βίντεο του ιταλικού πρακτορείου ειδήσεων ANSA εικονίζονται ακτιβιστές να κρατούν ουκρανικές και ευρωπαϊκές σημαίες και να φωνάζουν «Ρώσοι δολοφόνοι».
Η Ρωσία συμμετέχει στην Μπιενάλε για πρώτη φορά από την έναρξη της εισβολής της στην Ουκρανία το 2022. Περίπου 50 καλλιτέχνες επιλεγμένοι από το ρωσικό κράτος, περιλαμβανομένων μουσικών, ποιητών και φιλοσόφων, εργάσθηκαν για τη μουσική περφόρμανς «Το δένδρο έχει ρίζες στον ουρανό».
Αν και το περίπτερο, το οποίο ανήκει στη Μόσχα, παραμένει κλειστό για το κοινό, οι επισκέπτες μπορούν να βλέπουν την εγκατάσταση σε μια μεγάλη οθόνη απ' έξω.
Αυτό ήταν εξαρχής το σχέδιο, δήλωσε η αμφιλεγόμενη έφορος Αναστασία Καρνέεβα, κόρη ενός διευθυντή εταιρείας όπλων του κρατικού ομίλου Rostec.
Επικριτές καταδικάζουν την πολιτιστική επίθεση της Ρωσίας ως μέρος του «υβριδικού πολέμου» της Μόσχας.
«Οι καλύτεροι πολίτες της Ρωσίας είτε βρίσκονται στη φυλακή για αντιπολεμικές χειρονομίες είτε έχουν σκοτωθεί - την ώρα που η Ευρώπη ανοίγει τις πόρτες της στους αξιωματούχους και τους προπαγανδιστές του (ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ) Πούτιν», έγραψε στο Instagram η Νάντια Τολοκονίκοβα του πανκ συγκροτήματος Pussy Riot.
«Ο Πούτιν κέρδισε την Μπιενάλε», επισήμανε με πικρία ο ιταλός υπουργός Πολιτισμού Αλεσάντρο Τζούλι στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera.
Όμως δεν βλέπουν όλοι τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο: ο δεξιός αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι επισκέφθηκε το ρωσικό περίπτερο την παραμονή των εγκαινίων της έκθεσης. Δίπλα στον διευθυντή της Μπιενάλε Πιετράντζελο Μπουταφουόκο, ο Σαλβίνι προειδοποίησε εναντίον της λογοκρισίας.
Ο Μπουταφουόκο εξέφρασε παρόμοια άποψη, κάνοντας λόγο για μισαλλοδοξία και κατηγορίες για λογοκρισία. Η Μπιενάλε δεν είναι δικαστήριο, δήλωσε. «Είναι ένας κήπος ειρήνης, ένας τόπος εκθέσεων, ένας τόπος για συζήτηση, ένας τόπος όπου άνθρωποι ακούν ο ένας τον άλλο».
Η Ουκρανία διαμαρτύρεται για την επιστροφή της Ρωσίας στην Μπιενάλε για τον επιπλέον λόγο ότι χιλιάδες πολιτιστικά μνημεία και άλλοι πολιτιστικοί θεσμοί καταστράφηκαν ή υπέστησαν ζημιές στη διάρκεια του πολέμου, σύμφωνα με επίσημες προσωπικότητες από το Κίεβο.
Το ουκρανικό περίπτερο παρουσιάζει το project «Εγγυήσεις ασφαλείας», με ένα γλυπτό από χαρτί της καλλιτέχνιδας Ζάνα Καντίροβα, που αναπαριστά το αρχικό της έργο, The Origami Deer, το οποίο μεταφέρθηκε σε ασφαλή τοποθεσία το 2024 από την πόλη Ποκρόβσκ, που βρίσκεται στην περιφέρεια του Ντονέτσκ.
Δεν είναι όμως μόνο οι πολιτικές διενέξεις που ρίχνουν φέτος σκιά στην Μπιενάλε. Η καλλιτεχνική διευθύντρια της έκθεσης, η Κόγιο Κουό, πέθανε πέρυσι από καρκίνο σε ηλικία 57 ετών. Και το Φεβρουάριο η γερμανίδα καλλιτέχνης Χενρίκε Νάουμαν, έργο της οποίας εκπροσωπεί φέτος τη Γερμανία, πέθανε σε ηλικία 41 ετών, επίσης από καρκίνο.
Το γερμανικό περίπτερο βασίζεται στις ιδέες της και σ' αυτές της γερμανοβιετναμέζας καλλιτέχνη Σουνγκ Τιου.
