Πριν 50 χρόνια ακριβώς, στις 20 Ιουνίου του 1975 ο καρχαρίας έδειξε τα κατάλευκα δοντάκια του, όταν η ταινία Jaws (Τα σαγόνια του καρχαρία) έκανε την εντυπωσιακή της πρεμιέρα, στοιχειώνοντας αυτομάτως την κάθε μας βουτιά στη θάλασσα και μάλιστα για πολύ καιρό!
Ποιος μπορεί να ξεχάσει τις κραυγές στα σινεμά, όταν η Chrissie (Σούζαν Μπακλίνι) σύρθηκε κάτω από το νερό σε εκείνη την οδυνηρή πρώτη σεκάνς του νυχτερινού μπάνιου; Και -έκτοτε- ποιος δεν πεταγόταν τρομοκρατημένος σε κάθε μαύρη σκιά που έβλεπε κάτω από το νερό, όταν πήγαινε για μπάνιο στη θάλασσα;
{https://youtu.be/yrEvK-tv5OI?si=2B9YC7WzlWmBUeu-}
Η ταινία έχει επίσης κατηγορηθεί ότι δημιούργησε έναν παροξυσμό για τους καρχαρίες - όπως μαρτυρούν φαινόμενα όπως η «Εβδομάδα καρχαριών» του Discovery Channel και ταινίες όπως το «Sharknado» και όσες έχουν ακολουθήσει μέχρι σήμερα. Ο αείμνηστος συγγραφέας του βιβλίου Peter Benchley, μετάνιωσε για τη συμμετοχή του στη διαπόμπευση του μεγάλου λευκού καρχαρία, ενός ζώου που σήμερα βρίσκεται στον κατάλογο των ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση.
«Είκοσι πέντε χρόνια πριν, κανείς δεν ήξερε τίποτα για τους μεγάλους λευκούς καρχαρίες», δήλωνε ο Benchley το 1999. «Η ιδέα ενός κακόβουλου καρχαρία που έχει όρεξη για ανθρώπινη σάρκα - ο κόσμος την πίστευε».
Τα «Σαγόνια του καρχαρία» του πρωτοεμφανιζόμενου -τότε- σκηνοθέτη Στίβεν Σπίλμπεργκ, αναφέρεται συχνά ως η ταινία που εγκαινίασε το σύγχρονο Χόλιγουντ, ήταν μια από τις τελευταίες μεγάλες παραγωγές της προ-CGI εποχής: τα ειδικά εφέ έπρεπε να συγκολληθούν, να σφυρηλατηθούν και να βιδωθούν. Επίσης, έγινε το πρώτο μπλοκμπάστερ και αυτό που καθιέρωσε τον Σπίλμπεργκ ως μία από τις δίδυμες κορυφές του νέου Χόλιγουντ (ο «Πόλεμος των Άστρων» του Τζορτζ Λούκας θα κυκλοφορούσε δύο χρόνια αργότερα).
«Φοβόμουν ότι θα απολυθώ [...] αυτή ταινία πίστεψα ότι θα τερμάτιζε την καριέρα μου, αλλά ήταν αυτή που την ξεκίνησε», έχει ομολογήσει ο Σπίλμπεργκ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://youtu.be/U1fu_sA7XhE?si=LT9srvtmouxj-Pqw}
13 πράγματα που αξίζει να γνωρίζεις για το πρώτο blockbuster του Χόλιγουντ που κλείνει τα 50
Bruce τα παιδιά, παιδιά ο Bruce
Ο Σπίλμπεργκ ονόμασε τον ρομποτικό καρχαρία της ταινίας «Bruce», από το όνομα του δικηγόρου του, Bruce Ramer.
Πώς προέκυψε ο τίτλος Jaws
Όταν το βιβλίο του συγγραφέα Peter Benchley το 1974 επρόκειτο να εκδοθεί, έπρεπε να έχει -σαφώς- και έναν τίτλο. Ο συγγραφέας σκέφτηκε διάφορες ιδέες - «Leviathan Rising», «Silent Fall» - προτού, την τελευταία στιγμή, επιλέξει το «Jaws». Τι σήμαινε αυτό; Ούτε ο ίδιος ο Μπέντσλεϊ δεν ήταν σίγουρος, αλλά ήταν σύντομο -όπως εξήγησε στον εκδότη του.
To εμβληματικό πόστερ
Η εικόνα του αναδυόμενου καρχαρία προήλθε από το εξώφυλλο του μυθιστορήματος, εικονογραφημένο από τον Roger Kastel. Για τη δημιουργία του, ο Kastel πήγε στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας ώστε να φωτογραφίσει έναν λευκό καρχαρία από ένα διόραμα που βρισκόταν πάνω σε ένα καβαλέτο.
Τα νερά που ενέπνευσαν το μυθιστόρημα
Αν και ο Σπίλμπεργκ γύρισε τα «Σαγόνια του καρχαρία» στο Martha's Vineyard, στα ανοικτά του Cape Cod, ήταν το γειτονικό νησί Nantucket που ενέπνευσε το μυθιστόρημα του Benchley. Ο ίδιος έχει περάσει χρόνο ψαρεύοντας εκεί με τον πατέρα του. Στο βιβλίο, το φανταστικό Amity βρίσκεται στη νότια ακτή του Long Island.
Ο αρχικός σκηνοθέτης δεν ήταν ο Σπίλμπεργκ
Ο Ντικ Ρίτσαρντς και όχι ο Σπίλμπεργκ, επρόκειτο αρχικά να σκηνοθετήσει την εμβληματική ταινία. Ωστόσο, ο παραγωγός Richard D. Zanuck δήλωσε ότι τον απέλυσε επειδή σε μια συνάντηση, ο Ρίτσαρντς αναφέρθηκε επανειλημμένα στον καρχαρία αποκαλώντας τον φάλαινα. Όταν ξεκίνησε το πρότζεκτ, ο Σπίλμπεργκ ήταν μόλις 26 ετών!
Όταν ο Τσάρλτον Ίστον έφαγε πόρτα
Ο θρυλικός Τσάρλτον Ίστον ήθελε διακαώς να υποδυθεί τον αρχηγό της αστυνομίας του Amity Island, αλλά ο Σπίλμπεργκ επέλεξε τον Ρόι Σάιντερ.
Πώς το Jaws ενέπνευσε την ταινία Orca
Το όνομα του σκάφους του Κουίντ είναι Orca. Και δεν ήταν τυχαίο το γεγονός ότι δύο χρόνια μετά την τεράστια επιτυχία του «Jaws», κυκλοφόρησε το 1977 μια ταινία - αντιγραφή για μια φάλαινα δολοφόνο που είχε τίτλο «Orca».
{https://youtu.be/BX3bN5YeiQs?si=_ZzEMDf9ttfeMcnu}
Η πραγματική αιτία που αργούμε να δούμε τον καρχαρία στην ταινία
Το αλμυρό νερό προκάλεσε τη δυσλειτουργία του μηχανικού (animatronic) καρχαρία που χρησιμοποιήθηκε. Ο καρχαρίας, που κατασκευάστηκε από τον υπεύθυνο των ειδικών εφέ Bob Mattey, διαβρωνόταν από το αλμυρό νερό του Ατλαντικού Ωκεανού, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάποιο χρονικό διάστημα - ιδιαίτερα στις αρχές των γυρισμάτων. Ο μηχανικός καρχαρίας αποδείχτηκε τόσο δυσκίνητος και μη πειστικός που ο Σπίλμπεργκ αναγκάστηκε να τον κρατήσει εκτός οθόνης για το μεγαλύτερο μέρος του φιλμ. Αυτό, σε συνδυασμό με το αγωνιώδες μουσικό θέμα του Γουίλιαμς (κάτι έρχεται να σε αρπάξει φιλαράκι!) όπως αποδείχτηκε, έκανε την ταινία πιο συναρπαστική! Η φαντασία του κοινού έδωσε έναν πολύ πιο τρομακτικό καρχαρία από ό,τι θα μπορούσε να έχει ο Σπίλμπεργκ. Το σκηνοθετικό αυτό τρικ, δεν οδήγησε απλά στη σαρωτική επιτυχία της ταινίας, αλλά στοίχειωσε τις βουτιές μας για πολύ καιρό! Κάθε εμπόδιο για καλό λοιπόν, καθώς σύμφωνα με τον Σπίλμπεργκ, αυτό απέφερε επιπλέον 175 εκατομμύρια δολάρια στο box office. Για την ιστορία, ο καρχαρίας εμφανίζεται σε όλο του το μεγαλείο στην ταινία, μετά από από μία ώρα και 21 λεπτά!
{https://youtu.be/JfR1dFXhP44?si=QFwcLAwCyCwa1Pn_}
«Θα χρειαστείς μεγαλύτερη βάρκα»
Η πιο εμβληματική ατάκα της ταινίας «Θα χρειαστείς μεγαλύτερη βάρκα» (You’re gonna need a bigger boat) δεν υπήρχε στο σενάριο, όπως έχει εξομολογηθεί ο σεναριογράφος Καρλ Γκότλιμπ. Στην πραγματικότητα ήταν μια φράση που έλεγαν μεταξύ τους στο πλατό. Συγκεκριμένα, το μέγεθος της φορτηγίδας που μετέφερε εξοπλισμό συχνά υποτιμήθηκε από το συνεργείο, το οποίο ένιωθε ότι οι παραγωγοί δεν ξόδευαν αρκετά για να τους διευκολύνουν. Ο Γκότλιμπ δήλωσε στο The Hollywood Reporter το 2016: «Έγινε το σλόγκαν για κάθε φορά που κάτι πήγαινε στραβά. Για παράδειγμα, αν το γεύμα αργούσε ή τα κύματα ταρακουνούσαν την κάμερα, κάποιος έλεγε: "Θα χρειαστείτε μια μεγαλύτερη βάρκα"».
Βλέπουμε τον Στίβεν Σπίλμπεργκ στην ταινία;
Με έναν τρόπο, ο Στίβεν Σπίλμπεργκ «εμφανίζεται» στην ταινία. Συγκεκριμένα, στο φινάλε της ταινίας, όταν ο Κουίντ ετοιμάζει το καμάκι, ακούγεται η φωνή του Σπίλμπεργκ στον ασύρματο. Επίσης, ως κλαρινετίστας στο λύκειο, παίζει για λίγο στη μουσική του Τζον Γουίλιαμς, ενώ τα σκυλιά του Μπρόντι ήταν τα κόκερ σπανιέλ του Σπίλμπεργκ, ο Έλμερ και ο Ζάλμαν.
Το Jaws ήταν Χριστουγεννιάτικη ταινία!
Η παραγωγή της ταινίας ήταν προγραμματισμένη για 55 ημέρες, αλλά χρειάστηκαν 159 ημέρες για να ολοκληρωθεί. Ο προϋπολογισμός επίσης σχεδόν τριπλασιάστηκε, στα 9 εκατομμύρια δολάρια, συν 3 εκατομμύρια δολάρια επιπλέον στο post-production. Παρόλο που τo «Jaws» κυκλοφόρησε τελικά στις 20 Ιουνίου του 1975, μέσα στο κατακαλόκαιρο, αρχικά επρόκειτο να κάνει πρεμιέρα γύρω στα Χριστούγεννα της προηγούμενη χρονιάς.
{https://youtu.be/d57cIzMwgWc?si=jvEUFC1_vTXmaEbn}
Η βαθμολογία «PG»
Παρόλο που προκάλεσε κάποιες αντιδράσεις, η Ένωση Κινηματογραφικών Εταιρειών της Αμερικής έδωσε στο «Jaws» βαθμολογία «PG». Εκείνη την εποχή, δεν υπήρχε βαθμολογία PG-13. (Αυτό άρχισε μόλις το 1984, με το «Indiana Jones and the Temple of Doom», αφού μια χούφτα άλλες παραγωγές του Σπίλμπεργκ, συμπεριλαμβανομένων των «Raiders of the Lost Ark» και «Gremlins» οδήγησαν στη νέα κατηγορία). Ο Jack Valenti, τότε πρόεδρος της MPAA, υπερασπίστηκε τη διαβάθμιση με το επιχείρημα ότι «"Τα σαγόνια του καρχαρία" αφορούσαν τη βία της φύσης και όχι τη βία ανθρώπου εναντίον ανθρώπου» και ότι «Πρόκειται για το ίδιο είδος βίας όπως στο Χάνσελ και Γκρέτελ. Τα παιδιά μπορεί να μιμηθούν άλλα είδη βίας, αλλά όχι το είδος που βλέπουμε στα Σαγόνια του καρχαρία». Επιπλέον, η αφίσα της ταινίας έφερε προειδοποίηση για τα μικρότερα παιδιά.
Το Όσκαρ καλύτερης ταινίας
Το «Jaws» ήταν υποψήφιο για τέσσερα Όσκαρ, κερδίζοντας τα τρία: καλύτερου ήχου, καλύτερου μοντάζ και καλύτερης μουσικής για τον John Williams. Ο ανταγωνισμός για την καλύτερη ταινία, όμως, ήταν μεγάλος. Οι υποψήφιοι, μαζί με τα «Σαγόνια του Καρχαρία», ήταν οι ταινίες «Σκυλίσια Μέρα», «Barry Lyndon», «Στη Φωλιά του Κούκου» και «Nashville». Νικητής αναδείχθηκε η ταινία Στη Φωλιά του Κούκου με πρωταγωνιστή τον Τζακ Νίκολσον.
