Εννέα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα, Κυριακή 15 Νοεμβρίου, από τη φονική πλημμύρα στη Μάνδρα Αττικής, που άφησε πίσω της 25 νεκρούς και τεράστιες καταστροφές, με τον μετεωρολόγο Θεόδωρο Κολυδά να επισημαίνει ότι η ουσιαστική θωράκιση της χώρας απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα απαιτεί κάτι περισσότερο από την απλή πρόγνωση της βροχόπτωσης.
Με αφορμή τη μαύρη επέτειο, ο κ. Κολυδάς αναδεικνύει τις αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας από το 2017 μέχρι σήμερα, αλλά και τις σημαντικές ελλείψεις που εξακολουθούν να υπάρχουν. Όπως τονίζει, το μεγάλο στοίχημα για το επόμενο διάστημα είναι η μετάβαση από την πρόγνωση των καιρικών φαινομένων στην πρόβλεψη των πραγματικών επιπτώσεών τους.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι μόνο να γνωρίζουμε πόσα χιλιοστά βροχής θα πέσουν σε μια περιοχή, αλλά να μπορούμε να υπολογίζουμε πού θα συγκεντρωθούν τα νερά, ποια διαδρομή θα ακολουθήσουν και ποιους οικισμούς, δρόμους και ανθρώπους ενδέχεται να απειλήσουν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid026sjQzgmwntgLhWWiKc3SNTpStFx2o2vNYAqLRVSH4F4VDFBLTkzwAW3wJeVngTRkl&id=760859466}
Τι άλλαξε από την τραγωδία του 2017
Ο Θεόδωρος Κολυδάς αναγνωρίζει ότι από τη φονική πλημμύρα της Μάνδρας μέχρι σήμερα έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η λειτουργία του αριθμού έκτακτης ανάγκης 112, η αναβάθμιση των μηχανισμών Πολιτικής Προστασίας, η ενίσχυση της μετεωρολογικής παρακολούθησης και η εγκατάσταση νέων μετεωρολογικών ραντάρ.
Ωστόσο, όπως εξηγεί, η ύπαρξη περισσότερων τεχνολογικών μέσων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και αποτελεσματικότερη προστασία των πολιτών. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η σύνδεση όλων αυτών των εργαλείων σε ένα ενιαίο σύστημα, το οποίο θα μπορεί να μετατρέπει εγκαίρως τις μετεωρολογικές παρατηρήσεις σε συγκεκριμένες προειδοποιήσεις για τις περιοχές που κινδυνεύουν.
Ο ίδιος υπενθυμίζει ότι το 2017 υπήρχαν ήδη μετεωρολογικά ραντάρ και διαθέσιμες πληροφορίες για την εξέλιξη των φαινομένων. Εκείνο που έλειπε, όμως, ήταν ένας ολοκληρωμένος επιχειρησιακός μηχανισμός που θα συνέδεε την παρακολούθηση του καιρού με την εκτίμηση του πλημμυρικού κινδύνου και την έγκαιρη ενημέρωση των κατοίκων.
Να προβλέπεται πού θα κατευθυνθεί το νερό
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο μετεωρολόγος στην ανάγκη ανάπτυξης ολοκληρωμένων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για τις αιφνίδιες πλημμύρες.
Όπως σημειώνει, ένα αποτελεσματικό σύστημα θα πρέπει να συνδυάζει δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς, ραντάρ, δορυφόρους, αισθητήρες που καταγράφουν τη στάθμη των ποταμών και των ρεμάτων, αλλά και εξειδικευμένα υδρολογικά και υδραυλικά μοντέλα.
Με την αξιοποίηση όλων αυτών των πληροφοριών θα είναι δυνατή η καλύτερη εκτίμηση της εξέλιξης μιας πλημμύρας, ακόμη και σε περιοχές όπου ο διαθέσιμος χρόνος αντίδρασης είναι εξαιρετικά περιορισμένος.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι να μπορεί να προσδιορίζεται με ακρίβεια ποια σημεία μιας περιοχής διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις και να ενημερώνουν τους πολίτες πριν η κατάσταση γίνει επικίνδυνη.
Από το «θα βρέξει πολύ» στο «αυτές οι περιοχές κινδυνεύουν»
Στην παρέμβασή του, ο Θεόδωρος Κολυδάς περιγράφει τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό μοντέλο πρόγνωσης, το οποίο είναι γνωστό ως πρόγνωση βάσει επιπτώσεων (impact-based forecasting).
Πρόκειται για μια προσέγγιση που δεν περιορίζεται στην εκτίμηση της έντασης και της διάρκειας της βροχόπτωσης, αλλά εξετάζει και τις συνέπειες που μπορεί να έχει ένα έντονο καιρικό φαινόμενο σε συγκεκριμένες περιοχές.
Για παράδειγμα, δεν αρκεί μια προειδοποίηση ότι αναμένονται 100 ή 150 χιλιοστά βροχής. Χρειάζεται να προσδιορίζεται πού θα πέσουν οι μεγαλύτερες ποσότητες νερού, σε ποιες λεκάνες απορροής θα συγκεντρωθούν και ποια ρέματα ενδέχεται να υπερχειλίσουν.
Επιπλέον, θα πρέπει να υπολογίζεται πότε αναμένεται η μεγαλύτερη ένταση της απορροής, ποιοι δρόμοι μπορεί να πλημμυρίσουν και ποιες κατοικημένες περιοχές ή κρίσιμες υποδομές βρίσκονται σε κίνδυνο.
Με αυτόν τον τρόπο, η γενική προειδοποίηση για έντονη βροχόπτωση μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένη ενημέρωση για τους πολίτες, με σαφείς οδηγίες αποφυγής επικίνδυνων σημείων.
«Το 112 είναι το τελευταίο βήμα, όχι το πρώτο»
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο μετεωρολόγος και στον ρόλο του 112, διευκρινίζοντας ότι η αποστολή προειδοποιητικών μηνυμάτων αποτελεί μόνο το τελικό στάδιο μιας πολύ μεγαλύτερης διαδικασίας.
Πριν από την ενεργοποίησή του θα πρέπει να έχουν προηγηθεί η παρακολούθηση των καιρικών φαινομένων, η ανάλυση των μετεωρολογικών δεδομένων, η υδρολογική εκτίμηση, ο προσδιορισμός των περιοχών υψηλού κινδύνου και η λήψη των απαραίτητων επιχειρησιακών αποφάσεων.
Όσο πιο ολοκληρωμένη και γρήγορη είναι αυτή η διαδικασία, τόσο πιο αποτελεσματική μπορεί να είναι η προειδοποίηση προς τους πολίτες.
Μάλιστα, ο κ. Κολυδάς επισημαίνει ότι τα μηνύματα του 112 θα πρέπει, όταν υπάρχουν επαρκή δεδομένα, να γίνουν πιο συγκεκριμένα και να περιλαμβάνουν σαφείς οδηγίες για τις επικίνδυνες περιοχές και τις μετακινήσεις.
Αντί μιας γενικής σύστασης για περιορισμό των μετακινήσεων, θα πρέπει να μπορούν να δίνονται στοχευμένες οδηγίες, όπως η αποφυγή συγκεκριμένων δρόμων, η απομάκρυνση από ρέματα και η μετακίνηση σε ασφαλέστερα σημεία.
Η τραγωδία της Μάνδρας και το μάθημα για το μέλλον
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Θεόδωρος Κολυδάς υπογραμμίζει ότι η τραγωδία του 2017 ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο τις αδυναμίες που υπήρχαν στην πρόληψη και στην έγκαιρη αντιμετώπιση των πλημμυρικών φαινομένων.
Στη Μάνδρα υπήρχαν ευάλωτες λεκάνες απορροής, παρεμβάσεις στο φυσικό δίκτυο των ρεμάτων και διαθέσιμα μετεωρολογικά δεδομένα. Αυτό που δεν λειτουργούσε επαρκώς ήταν η ολοκληρωμένη διαδικασία που θα μετέτρεπε τις πληροφορίες αυτές σε έγκαιρη προειδοποίηση για τους ανθρώπους που βρίσκονταν σε κίνδυνο.
Σήμερα, εννέα χρόνια μετά, υπάρχουν περισσότερα τεχνολογικά μέσα, καλύτερα προγνωστικά μοντέλα και ενισχυμένες δομές Πολιτικής Προστασίας. Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η πλήρης αξιοποίησή τους μέσα από ένα ενιαίο σύστημα πρόγνωσης και διαχείρισης των κινδύνων.
