Τρία χρόνια μετά τις κακοκαιρίες Daniel και Elias, οι Θεσσαλοί ακόμη περιμένουν την υλοποίηση των εξαγγελιών για την πλήρη οικιστική τους αποκατάσταση. Πώς αποζημιώνει αυτό το κράτος ανθρώπους που έχουν έντονα πληγεί από φυσικές καταστροφές;
Η απάντηση είναι τραγικά απλή. Δεν αποζημιώνει. Τουλάχιστον δεν αποζημιώνει με τρόπο που να μπορέσουν οι πληγέντες να σταθούν στα πόδια τους και δεν αποζημιώνει έγκαιρα.
Είναι πολύ χαρακτηριστική περίπτωση η Θεσσαλία, ειδικά χωριά της Λάρισας και της Καρδίτσας, που πνίγηκαν κάτω από τα νερά των Daniel και Elias πριν 3 χρόνια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σε κάθε καταστροφή (και ήταν πολλές τα τελευταία χρόνια, είτε πλημμύρες, είτε σεισμοί, είτε πυρκαγιές) ο κρατικός μηχανισμός και οι κυβερνήσεις υπόσχονται άμεσες αποζημιώσεις και αντίστοιχα άμεση αποκατάσταση. Το πρόβλημα είναι ότι οι υποσχέσεις μένουν κενές περιεχομένου. Ειδικά για την συντριπτική πλειοψηφία των πληγέντων, καθώς υπάρχουν πάντα κάποιοι, λίγοι είναι η αλήθεια, που τα καταφέρνουν κάπως καλύτερα από τους πολλούς.
Το Dnews επικοινώνησε με κατοίκους τριών χωριών, που χάθηκαν κάτω από τα νερά και μετά, κάτω από τόνους λάσπης, που άφησαν τον Σεπτέμβριο του 2023 οι κακοκαιρίες Daniel και Elias.
Μεταμόρφωση
Το χωριό Μεταμόρφωση του δήμου Παλαμά στην Καρδίτσα πνίγηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 κάτω από τα νερά της βροχής, που προκλήθηκε από την κακοκαιρία Daniel. Είναι το μοναδικό χωριό που δύο φορές επισκέφθηκε ο πρωθυπουργός για να εξαγγείλει το σχέδιο μετεγκατάστασής του.
Σήμερα, 3 χρόνια μετά, δεν μπήκε ούτε μία μπουλντόζα για να οριοθετήσει το νέο χωριό, στη νέα του έκταση που παραχωρήθηκε από τον δήμο Παλαμά.
Η μετεγκατάσταση του χωριού Μεταμόρφωση παραμένει σε πολύ πρώιμο στάδιο. Από τότε μέχρι σήμερα στο χωριό επέστρεψαν περίπου 80 άνθρωποι. Κράτησαν το πρώτο ποσό της αποζημίωσης που έλαβαν για την καταστροφή της οικοσκευής των σπιτιών τους και έφτιαξαν, όσο μπορούσαν και όπως μπορούσαν τα πλημμυρισμένα σπίτια τους, ώστε να μείνουν στον τόπο τους. Η πρώτη αποζημίωση των 6600 ευρώ δόθηκε τον Δεκέμβριο του 2023. Η προκαταβολή της αποζημίωσης, της τάξης των 5000 ευρώ για την οικιστική αποκατάσταση, δόθηκε στις αρχές του επόμενου χρόνου, δηλαδή του 2024. Από εκεί και πέρα, το… χάος. Το κράτος επιδότησε το ενοίκιο στους κατοίκους, μέχρι να ολοκληρωθεί η μετεγκατάσταση του χωριού και η οικιστική αποκατάσταση. Η επιδότηση ενοικίου, ως μία μορφή οικονομικής ενίσχυσης όμως λήγει στο τέλος του 2026. Ακόμη δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν θα συνεχιστεί μέχρι την οικιστική αποκατάσταση των κατοίκων. Επιδότηση ενοικίου επίσης δεν έλαβαν όλοι οι πλημμυροπαθείς της Μεταμόρφωσης. Για εκείνους που αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν ζητήματα κληρονομικής φύσης, το κράτος δεν «έσκυψε» με ευαισθησία να βοηθήσει. Έτσι, με «μπροστάρισσα» την γραφειοκρατία, έφυγαν από το χωριό και πήγαν να βρουν την τύχη τους αλλού. Άνθρωποι 40 και 50 ετών, με παιδιά που σπούδαζαν, με υποχρεώσεις, με δάνεια… Αλλά περίεργο δεν είναι. Η ΔΕΗ έστελνε λογαριασμούς για κάποιους μήνες μετά τις πλημμύρες σε σπίτια που δεν ηλεκτροδοτούνταν. Και δεν ήταν ακριβώς και σπίτια…
Πριν λίγο καιρό δόθηκαν στη Θεσσαλία 14 εκατ. ευρώ από το κράτος στην Περιφέρεια και από εκεί στους πληγέντες δήμους για έργα υποδομής. Ούτε αυτά έγιναν. Είμαστε προς το παρόν στη φάση της δημοπράτησης των έργων.
Παρότι η Μεταμόρφωση σε δημοψήφισμα των κατοίκων ζήτησε σε ποσοστό 95% (ποσοστό που αυξήθηκε όταν η διαδικασία πέρασε στον δήμο Παλαμά) την μετεγκατάσταση του χωριού, εντούτοις οι κάτοικοι ακόμη περιμένουν.
Βλοχός
Ο Βλοχός είναι το δεύτερο χωριό του δήμου Παλαμά στην Καρδίτσα, που χάθηκε κάτω από το νερό. Για πολύ καιρό μετά τις καταστροφές, που επέφερε η κακοκαιρία του Σεπτεμβρίου 2023 οι κτηνοτρόφοι στον Βλοχό κοιμόταν στην εκκλησία του χωριού, που ήταν ψηλά. Πέντε μήνες μετά τις καταστροφές η πολιτεία έδωσε στους 300 περίπου κατοίκους του Βλοχού τις πρώτες 6.600 ευρώ για οικοσκευές. Η προκαταβολή των 5000 ευρώ δόθηκε στους πλημμυροπαθείς στις αρχές του 2024. Πολύ αργότερα ανακοινώθηκε ότι θα λάβουν 105 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο για την οικιστική τους αποκατάσταση. Οι κάτοικοι σημειώνουν ότι για ένα σπίτι 100 τετραγωνικών μέτρων, για το οποίο η ζημιά που υπέστη από τις φονικές πλημμύρες ξεπέρασε τις 50.000 ευρώ, τα 105 ευρώ το τετραγωνικό δεν φτάνουν σε καμία περίπτωση. Στο χωριό σήμερα έχει επιστρέψει περίπου το 60% των κατοίκων. Όλοι όσοι επέστρεψαν στον Βλοχό έβαλαν λεφτά από την τσέπη τους για να μπορέσουν να φτιάξουν τα σπίτια τους και να μείνουν.
«Έργα για την θωράκιση του χωριού δεν έγιναν, η επιδότηση ενοικίου δεν έχει πληρωθεί, έγινε μία μελέτη από μία ιδιωτική εταιρία για το αν το χωριό μπορεί να παραμείνει στην θέση του ή να μετεγκατασταθεί και δεν έχουμε ενημερωθεί για οτιδήποτε. Κυβερνητικός παράγοντας δεν ήρθε κανείς 3 χρόνια τώρα. Παρότι ο Βλοχός πλημμύρισε και από την κακοκαιρία Elias, που ξέσπασε λίγες μέρες μετά την Daniel και παρότι είχαν δεσμευτεί για την καταβολή άλλων 3300 ευρώ, αυτά δεν δόθηκαν ποτέ.», σημειώνει κάτοικος του Βλοχού και κατέληξε «12000 ευρώ ήταν όλη η αποζημίωση που πήρα δύο χρόνια μετά. Πούλησα ότι είχα και δεν είχα για να φτιάξω το σπίτι μου».
Σωτήριο
Παρόμοιο μοτίβο ακολουθήθηκε και στο χωριό Σωτήριο της Λάρισας. Τα πρώτα 6600 για τις οικοσκευές δόθηκαν τον Δεκέμβριο του 2023 και δόθηκαν άλλες 3000 ευρώ το 2024. Για να φτιάξουν ξανά τα σπίτια τους οι κάτοικοι στο Σωτήριο αποφάσισαν να τα εντάξουν στο πρόγραμμα ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ. Το πρόβλημα είναι ότι η πολύ καλή εκείνη τη χρονιά επιδότηση της τάξης του 80% επέτρεπε συγκεκριμένες εργασίες. «Δεν εγκρίνονταν για παράδειγμα – σημειώνει κάτοικος του Σωτήριου – αλλαγή σε πατώματα και πλακάκια, τα οποία είχαν καταστραφεί από τις πλημμύρες».
Το Σωτήριο πλημμύρισε κάποιες μέρες μετά το φαινόμενο. Για την ακρίβεια, πλημμύρισε όταν έσπασε το φράγμα της Γυρτώνης στη Λάρισα και μπήκε όλος ο όγκος του νερού στον κάμπο της Λάρισας. Στην περίπτωση αυτή αποζημιώθηκαν και οι καλλιέργειες, δέντρα και σιτηρά.
«Για τα χωράφια – υποστήριξε ο κάτοικος του Σωτήριου - μπήκαν πολύ μικρά ποσά για εξοπλισμούς που καταστράφηκαν. Στους μη κατά κύριο επάγγελμα σχεδόν τίποτα. Λες και εμείς δεν είχαμε εξοπλισμό. Οι αποζημιώσεις δόθηκαν μόνο για την παραγωγή εκείνης της χρονιάς από τον ΕΛΓΑ και μία προκαταβολή για φυτικό κεφάλαιο πολυετούς καλλιέργειας για δέντρα, ρίγανη κ.λπ. Σε κάποιους έβγαλαν χωράφια μη παραγωγικά, παρότι μεγαλύτερης ηλικίας. και σε άλλους παραγωγικά». Σήμερα το χωριό μοιάζει σχεδόν έρημο, παρότι επέστρεψαν οι μισοί περίπου από τους 120 κατοίκους.
Ακόμη κάποιοι από αυτούς ενοχλούν συνεχώς τη ΔΕΗ να προχωρήσει σε συνδέσεις τις γεωτρήσεις των χωραφιών για να μπορέσουν να ποτίσουν. Οι της ΔΕΗ ρίχνουν την ευθύνη στους εργολάβους, για να φανερωθεί σε αυτή την μικρή περίπτωση το πρόβλημα της ιδιωτικοποίησης της ενέργειας…
