Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την αγωγή του Γρηγόρη Δημητριάδη κατά του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη, κρίνοντας, με βάση το σκεπτικό της απόφασης, ότι δεν αποδείχθηκαν οι προϋποθέσεις που απαιτούνταν για να θεωρηθούν οι επίμαχες αναφορές παράνομη και υπαίτια προσβολή της προσωπικότητας του ενάγοντος. Παράλληλα, ο Δημητριάδης καταδικάστηκε στην καταβολή 7.000 ευρώ για τα δικαστικά έξοδα του Κουκάκη.
Η υπόθεση αφορούσε αναρτήσεις του Κουκάκη στο «X», καθώς και δηλώσεις του σε συνεντεύξεις σχετικά με την υπόθεση των παρακολουθήσεων και του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator. Ο Δημητριάδης θεωρούσε ότι μέσα από αυτές τις αναφορές ο δημοσιογράφος τον συνέδεε με πρόσωπα που εμφανίζονταν ως πρωταγωνιστές της υπόθεσης, προσβάλλοντας την τιμή, την υπόληψη και την επαγγελματική του εικόνα.
Κομβικό σημείο στην κρίση του δικαστηρίου ήταν το πραγματικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η δημοσιογραφική έρευνα. Η απόφαση εξέτασε τις αναφορές του Κουκάκη όχι απομονωμένες, αλλά σε συνδυασμό με τα στοιχεία που είχαν έρθει στο φως για τις σχέσεις και τις επαφές του Δημητριάδη με πρόσωπα που είχαν συνδεθεί με την υπόθεση του Predator.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στο πλαίσιο αυτό, το δικαστήριο αξιολόγησε στοιχεία που αφορούσαν τις φιλικές ή επαγγελματικές σχέσεις του Δημητριάδη με πρόσωπα τα οποία είχαν συνδεθεί με την εμπορία και τη διαδρομή του κατασκοπευτικού λογισμικού, μεταξύ των οποίων αναφέρονταν οι Γιάννης Λαβράνος και Φέλιξ Μπίτζιος. Οι σχέσεις αυτές αποτέλεσαν μέρος του πραγματικού πλαισίου πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η δημοσιογραφική έρευνα και, κατά συνέπεια, της βάσης πάνω στην οποία το δικαστήριο εξέτασε εάν οι αναφορές του Κουκάκη ήταν αυθαίρετες και συκοφαντικές ή αν αποτελούσαν δημοσιογραφικά συμπεράσματα που μπορούσαν να εξαχθούν από υπαρκτά στοιχεία.
Σημαντικά σημεία της απόφασης
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία της απόφασης. Το δικαστήριο, ουσιαστικά, δεν αντιμετώπισε τις αναφορές του Κουκάκη για τις σχέσεις Δημητριάδη με άλλα πρόσωπα της υπόθεσης ως ισχυρισμούς που εμφανίστηκαν από το πουθενά. Τις εξέτασε μέσα σε ένα ευρύτερο πλέγμα γνωριμιών, επαγγελματικών ή προσωπικών σχέσεων και δημοσιογραφικών ευρημάτων που είχαν ήδη αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας έρευνας και συζήτησης.
Παράλληλα, στην αξιολόγηση του συνολικού πλαισίου βάρυνε το γεγονός ότι ο Δημητριάδης κατείχε κεντρική κυβερνητική θέση, ως γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού, αλλά και ότι είχε παραιτηθεί τον Αύγουστο του 2022, την περίοδο κατά την οποία η υπόθεση των παρακολουθήσεων βρισκόταν στο επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας. Το δικαστήριο έλαβε υπόψη το δημόσιο και πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελισσόταν η δημοσιογραφική έρευνα και οι επίμαχες δηλώσεις.
Με απλά λόγια, η λογική της απόφασης ήταν ότι, όταν ένας δημοσιογράφος ερευνά μια υπόθεση τόσο σοβαρού δημοσίου ενδιαφέροντος, έχει δικαίωμα να παρουσιάζει τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει, να συνδέει γεγονότα και πρόσωπα και να διατυπώνει συμπεράσματα, εφόσον αυτά έχουν πραγματική βάση. Το γεγονός ότι τα συμπεράσματα αυτά είναι δυσμενή για το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται δεν τα μετατρέπει αυτομάτως σε συκοφαντία.
Το δικαστήριο έκανε, άλλωστε, σαφή διάκριση ανάμεσα σε έναν εν γνώσει ψευδή ισχυρισμό και σε μια δημοσιογραφική εκτίμηση ή συμπέρασμα που βασίζεται σε πραγματικά περιστατικά. Για να υπάρξει συκοφαντική δυσφήμηση, δεν αρκεί μια δήλωση να είναι βαριά ή να δημιουργεί αρνητική εικόνα. Πρέπει να αποδειχθεί ότι αφορά ψευδές γεγονός και ότι εκείνος που το δημοσίευσε γνώριζε ότι ήταν ψευδές.
Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης το «δικαιολογημένο ενδιαφέρον» του δημοσιογράφου να ενημερώσει την κοινή γνώμη. Η υπόθεση των παρακολουθήσεων και του Predator ήταν, κατά την ίδια τη φύση της, ζήτημα εξαιρετικά υψηλού δημοσίου ενδιαφέροντος. Κατά συνέπεια, το δικαστήριο αναγνώρισε το αυξημένο περιθώριο που έχει η δημοσιογραφική έρευνα όταν αφορά ένα τέτοιο θέμα.
«Δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως ιδιώτης»
Η απόφαση δίνει βάρος και στο γεγονός ότι ο Δημητριάδης δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί, στο συγκεκριμένο πλαίσιο, όπως ένας απλός ιδιώτης. Λόγω της κυβερνητικής θέσης που κατείχε και της παρουσίας του στη δημόσια σφαίρα, τα όρια της κριτικής απέναντί του ήταν ευρύτερα. Σύμφωνα με τη νομική συλλογιστική που αναπτύσσει το δικαστήριο, ένα δημόσιο πρόσωπο είναι αναπόφευκτο να υπόκειται σε εντονότερο έλεγχο από δημοσιογράφους και πολίτες και, ως εκ τούτου, οφείλει να ανέχεται αυστηρότερη κριτική.
Το δικαστήριο εξέτασε ακόμη αν πίσω από τις αναφορές του Κουκάκη υπήρχε προσωπικός σκοπός εξύβρισης του Δημητριάδη. Δηλαδή, αν ο δημοσιογράφος χρησιμοποίησε την υπόθεση των υποκλοπών απλώς ως αφορμή για να τον προσβάλει προσωπικά. Η απόφαση δεν δέχθηκε ότι αποδείχθηκε τέτοιος ειδικός σκοπός που να θεμελιώνει τις αξιώσεις της αγωγής.
Την ίδια στιγμή, το δικαστήριο έθεσε και ένα σαφές όριο στη δημοσιογραφική ελευθερία. Τόνισε ότι οι δημοσιογράφοι έχουν «καθήκον αλήθειας» και οφείλουν να ελέγχουν τις πληροφορίες τους πριν τις δημοσιεύσουν. Αν ένας δημοσιογράφος μεταδίδει αναληθή γεγονότα χωρίς να έχει προηγουμένως κάνει τον απαιτούμενο έλεγχο, δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από το δημόσιο ενδιαφέρον της υπόθεσης. Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, το δικαστήριο δεν έκρινε ότι αποδείχθηκε τέτοια συμπεριφορά του Κουκάκη που να δικαιολογεί τις απαιτήσεις του Δημητριάδη.
Ο Κουκάκης δεν «κατασκεύασε» μια σύνδεση του Δημητριάδη με την υπόθεση των υποκλοπών
Σε απλά λόγια, το δικαστήριο έκρινε ότι ο Κουκάκης δεν «κατασκεύασε» μια σύνδεση του Δημητριάδη με την υπόθεση των υποκλοπών. Οι σχέσεις και επαφές του τελευταίου με πρόσωπα που είχαν συνδεθεί με την υπόθεση του Predator αποτελούσαν μέρος των πραγματικών δεδομένων που μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο δημοσιογραφικής έρευνας και δημόσιας συζήτησης. Το γεγονός ότι από την έρευνα αυτή προέκυπταν δυσμενή συμπεράσματα για τον Δημητριάδη δεν ήταν, από μόνο του, αρκετό για να θεωρηθούν οι αναφορές συκοφαντικές ή παράνομες. Με αυτή τη βασική συλλογιστική, και αφού δεν διαπίστωσε τις προϋποθέσεις που θα θεμελίωναν τις αξιώσεις του ενάγοντος, το δικαστήριο απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη και επέβαλε στον Δημητριάδη δικαστικά έξοδα 7.000 ευρώ.
{https://x.com/ZacKesses/status/2079533618393698556}
