Πληθώρα αγωγών εκκρεμούν στα δικαστήρια σε βάρος του ΔΕΔΔΗΕ για τις ζημιές που έχουν προκληθεί από καταστροφικές πυρκαγιές στη χώρα μας οι οποίες μπορεί να οφείλονται σε παραλήψεις επισκευής και συντήρησης του δικτύου διανομής του ηλεκτρικού ρεύματος.
Αντικρουόμενες οι αποφάσεις των δικαστηρίων
Είναι χαρακτηριστικό πως μόνο σε μία από τις φωτιές που έχουν σαρώσει την Ελλάδα, στην περιοχή Δάριζα της Τροιζήνας στην Αργολίδα, έχουν κατατεθεί τουλάχιστον 19 αγωγές κατά του ΔΕΔΔΗΕ για επικαλούμενες ζημίες οι οποίες προκλήθηκαν από την πυρκαγιά που ξέσπασε στις 20 Αυγούστου του 2012. Οι περισσότερες εξ’ αυτών εκκρεμούν στα δευτεροβάθμια δικαστήρια όπου οι αποφάσεις είναι αντικρουόμενες καθώς η νομολογία φαίνεται να διχάζεται.
Στα χέρια της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου η οριστική απόφαση
Το τελικό λόγο θα έχει πάντως η πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου στην οποία παραπέμφθηκε η υπόθεση από το Α’3 Πολιτικό Τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου, καθώς αφορά θέμα γενικότερου ενδιαφέροντος.
Το ερώτημα στο οποίο θα κληθεί η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου συνδέεται με το αν προκύπτει αντικειμενική ευθύνη διακινδύνευσης του ΔΕΔΔΗΕ ή απαιτείται απόδειξη της υπαιτιότητάς του για την εκδήλωση της πυρκαγιάς.
Όπως αναφέρεται στο σκεπτικό της υπ’ αρ. 1951/2025 απόφασης του Α3 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου , «ανακύπτει το ζήτημα, αν με βάση τα περιστατικά ότι η εταιρία αυτή είναι κάτοχος και διαχειρίστρια του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ, έχουσα την ευθύνη της συντήρησης και λειτουργίας του και αποκομίζοντας από τη λειτουργία του σημαντικό κέρδος, δύναται να θεμελιωθεί (ευθέως με βάση τις προαναφερόμενες διατάξεις του Συντάγματος και του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ ή/και αναλογικώς με βάση τις προαναφερόμενες ειδικές διατάξεις που ρυθμίζουν συγκεκριμένες περιπτώσεις ευθύνης από διακινδύνευση) ευθύνη αυτής για αποκατάσταση κάθε ζημίας προξενηθείσας σε τρίτους από την ως άνω πηγή κινδύνου, ανεξάρτητα αν η πρόκληση της ζημίας οφείλεται ή όχι σε υπαιτιότητα αυτής»
Η αγωγή κατά του ΔΕΔΔΗΕ
Σύμφωνα με την αγωγή η πυρκαγιά στην Τροιζηνία η οποία λόγω των ισχυρών ανέμων και του δύσβατου της περιοχής, είχε πάρει γρήγορα μεγάλες διαστάσεις , κατακαίοντας περίπου 10 χιλιάδες δασικών εκτάσεων και αγροτικών καλλιεργειών, «εκδηλώθηκε κάτω από δίστηλο υποσταθμό της ΔΕΗ, μέσης τάσης διανομής ηλεκτρικού ρεύματος».
Η ενάγουσα που είδε όλες τις ελιές στο οικόπεδό της να καταστρέφονται καταλογίζει αμέλεια στους υπαλλήλους του ΔΕΔΔΗΕ, σημειώνοντας πως οι «παραλείψεις συντήρησης και επισκευής του δικτύου διανομής ηλεκτρικού ρεύματος, μηχανημάτων, μετασχηματιστών, υποσταθμών και εγκαταστάσεών του είχαν ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί θερμικό - διηλεκτρικό φαινόμενο στους αγωγούς μεταξύ του δικτύου και του υποσταθμού και, στη συνέχεια, τα πυρακτωμένα τήγματα των αγωγών αυτών να πέσουν στο έδαφος και, αφού δεν είχαν μεριμνήσει για την αποψίλωση της ξηρής βλάστησης σε ακτίνα δύο μέτρων από τη βάση των ξύλινων πυλώνων, να αναφλεγεί η υπάρχουσα εκεί ξηρή βλάστηση και με τη βοήθεια ισχυρών ανέμων, η πυρκαγιά να επεκταθεί δυτικά και νοτιοδυτικά και να κάψει μεγάλη αγροτική και δασική έκταση στην περιοχή»
Τι αποφάσισε στο παρελθόν ο Άρειος Πάγος
Κατά το σκεπτικό πάντως δύο προηγούμενων αποφάσεων του Αρείου Πάγου ( 110/2025 και 111/2025) , σύμφωνα με το νόμο, προκύπτει τυχόν ευθύνη του ΔΕΔΔΗΕ μόνο από υπαιτιότητά του «για τη λειτουργία και συντήρηση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, του οποίου έχει την διαχείριση και, συνεπώς, δεν υπάρχει ακούσιο κενό, ώστε να είναι δυνατόν να θεμελιωθεί, κατ' αναλογία των ανωτέρω ειδικών διατάξεων, ευθύνη από διακινδύνευση, ανεξαρτήτως της υπαιτιότητας των προστηθέντων από αυτήν προσώπων για την συντήρηση του δικτύου, τέτοια δε ευθύνη δεν γεννάται ούτε κατ' εφαρμογή των ανωτέρω συνταγματικών διατάξεων, αφού ο ΔΕΔΔΗΕ , κατά τον κρίσιμο χρόνο, είναι απλός διαχειριστής του δικτύου, ο οποίος δεν αντλεί καμία ωφέλεια από την κινδυνώδη λειτουργία του»
Οι αντίθετες αποφάσεις των δικαστηρίων
Αντίθετη άποψη ωστόσο έχουν εκφράσει κυρίως τα δευτεροβάθμια δικαστήρια που κρίνουν ότι «η πρόκληση ζημίας από μία πηγή κινδύνου, όπως είναι οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρισμού και τα δίκτυα διανομής του, περιάγει τον ζημιωθέντα σε δυσχερή θέση αποκατάστασης της ζημίας του, γιατί η αρχή της υποκειμενικής ευθύνης αποκλείει την αποζημίωσή του από τον κάτοχο ή τον εξουσιαστή μίας τέτοιας πηγής κινδύνου, όταν η ζημία δεν μπορεί να αποδοθεί σε υπαιτιότητα κάποιου συγκεκριμένου προσώπου, οπότε η τυχαία ζημία βαρύνει εν τέλει τον παθόντα».
Και τότε, όπως υπογραμμίζει με νόημα η αρεοπαγιτική απόφαση « ο ζημιωθείς δυσχερέστατα αποδεικνύει το πταίσμα (όταν υπάρχει) εκείνου που τον ζημίωσε, ενώ ο τελευταίος, ως κάτοχος της ανάλογης τεχνογνωσίας, ευχερέστατα ανταποδεικνύει ότι δεν υπάρχει πταίσμα, το το (αναίτιο) θύμα μίας σύγχρονης πηγής κινδύνων μένει αναποζημίωτο».
Για το λόγο αυτό η απόφαση του Α3 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου θεωρεί πως «απαιτείται, συνεπώς, μία διαφορετική νομική αντιμετώπιση της ευθύνης από την πρόκληση ζημιών από τέτοιες πηγές ιδιαίτερων κινδύνων, η οποία πρέπει να είναι η αναγνώριση της υποχρέωσης για αποζημίωση ανεξάρτητα από υπαιτιότητα, όταν η ζημία συναρτάται με πηγές, από τις οποίες εκπορεύεται ένας "ιδιαίτερος" κίνδυνος, ο οποίος αφενός δεν μπορεί να ελεγχθεί με την καταβολή της απαιτούμενης στις συναλλαγές επιμέλειας και αφετέρου απειλεί άτομα, που λόγω της δομής και οργάνωσης των σύγχρονων κοινωνιών, είναι υποχρεωμένα να εκτίθενται σ` αυτόν».
