«Προειδοποίηση για έντονα καιρικά φαινόμενα κατά διαστήματα μέχρι αύριο το μεσημέρι στην περιφέρεια Αττικής. Αποφύγετε τις άσκοπες μετακινήσεις. Προσοχή σε υπόγειους χώρους. Ακολουθείτε τις οδηγίες των Αρχών». Το μήνυμα του 112 έφτασε σε όλους τους πολίτες της Αττικής για να τους προειδοποιήσει για την επερχόμενη καταιγίδα.
Θα μπορούσε να πει κανείς ότι γίνεται κατάχρηση του 112, λόγω του τραύματος του Ματιού. Ορισμένοι μάλιστα θεωρούν υπερβολική την απόφαση για κλείσιμο των σχολείων στην Αττική. Από την άλλη, είναι προτιμότερο ένα υπερβολικό προληπτικό μέτρο από το να τεθεί σε κίνδυνο η σωματική ακεραιότητα κάποιων πολιτών, ειδικά των παιδιών. Το χάος που δημιουργείται σε κάθε καταιγίδα, ακόμα και όταν αυτή δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ακραίο φαινόμενο, προκαλεί διαρκή ανασφάλεια για τις αντοχές των υποδομών και τις δυνατότητες της πολιτικής προστασίας.
Το μείζον ερώτημα που προκύπτει και πάλι είναι γιατί με κάθε καταιγίδα διαλύεται η χώρα.
Τα ρέματα
Σε ό,τι αφορά την Αττική και άλλα αστικά κέντρα το «προπατορικό αμάρτημα» της αντιπλημμυρικής προστασίας είναι βέβαια το μπάζωμα των ρεμάτων. Η απότομη και χωρίς σχέδιο αστικοποίηση οδήγησε σε πόλεις που ασφυκτιούν από το τσιμέντο και δεν διαθέτουν βασικές υποδομές. Σύμφωνα με μελέτη του Πολυτεχνείου, τα ανοιχτά ρέματα του λεκανοπεδίου της Αττικής έχουν μειωθεί από 1.280 χιλιόμετρα σε 434 χιλιόμετρα. Πρόκειται για μείωση 66,4%. Οι άνθρωποι μπορεί να φράζουν τους δρόμους του νερού, αλλά το νερό δεν εξαφανίζεται και από κάπου πρέπει να κυλήσει. Οπότε η πλημμύρα γίνεται αναπόφευκτη.
Οι υποδομές
Πέρα από τα μπαζωμένα ρέματα, το μεγάλο πρόβλημα είναι η ανεπάρκεια των υποδομών. Η ανεπάρκεια αυτή έχει 4 πτυχές:
1. Ο σχεδιασμός του μεγαλύτερου μέρους των υποδομών δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες προκλήσεις της κλιματικής κρίσης. Η κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει στο αναγκαίο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των υποδομών πολιτικής προστασίας.
2. Ανεξάρτητα από την κλιματική κρίση, στην Ελλάδα είναι συχνό το φαινόμενο να γίνονται έργα εκτός προδιαγραφών, ακόμα και των παραδοσιακών. Τα αποτελέσματα τα βλέπουμε στις τηλεοράσεις.
3. Επίσης, στην Ελλάδα σημειώνονται σοβαρές κακοτεχνίες σε δημόσια έργα οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις δεν εμποδίζουν την παραλαβή τους.
4. Το κερασάκι στην τούρτα είναι η ελλιπής συντήρηση των υποδομών η οποία μπορεί να τις αχρηστεύσει.
Δύσκολα και ακριβά έργα
Μια άλλη διάσταση του προβλήματος μάς δίνει πολύπειρος παράγοντας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. «Τα αντιπλημμυρικά έργα είναι μεγάλα, περίπλοκα στην αδειοδότηση και ακριβά έργα», μας λέει. Επιπλέον, προσθέτει, «είναι έργα μεγάλης όχλησης για τις τοπικές κοινωνίες. Όταν κλείνεις ένα δρόμο για εβδομάδες για να μπουν οι αγωγοί, ξεσηκώνεται όλη η γειτονιά. Όταν πια το έργο έχει ολοκληρωθεί, ο πολίτης δεν επιβραβεύει τον δήμο γιατί ούτε το έργο βλέπει ούτε συνειδητοποιεί ότι χάρη σε αυτό δεν πλημμυρίζει. Γι’ αυτό ακριβώς οι δήμαρχοι δεν δείχνουν ιδιαίτερη ζέση για τα αντιπλημμυρικά έργα».
Το παράδειγμα των σεισμών
Ο Νίκος Μπελαβίλας, διευθυντής του εργαστηρίου αστικού περιβάλλοντος του ΕΜΠ, εκτιμά ότι είναι εφικτό να αλλάξει η κουλτούρα κυβέρνησης, αυτοδιοίκησης και κοινωνίας αναφορικά με την αντιπλημμυρική προστασία. Ο καθηγητής του Πολυτεχνείου προβάλλει το παράδειγμα της αντισεισμικής θωράκισης: «Απέναντι στην απειλή των σεισμών, διαμορφώσαμε έναν σύγχρονο και αποτελεσματικό πολιτισμό ασφάλειας. Φτιάχτηκε ένας αυστηρός Αντισεισμικός Κανονισμός ο οποίος γενικά τηρείται στις κατασκευές, με αποτέλεσμα να έχουμε πια θωρακισμένα κτίρια απέναντι στους σεισμούς. Κάτι ανάλογο πρέπει να κάνουμε και με τις πλημμύρες. Να συνειδητοποιήσουμε τη σημασία των αντιπλημμυρικών υποδομών, να τις εκσυγχρονίσουμε και να τις συντηρήσουμε. Το απαιτούμενο επιστημονικό δυναμικό το έχουμε και με τι παραπάνω».
