Έντονο κύμα αντιδράσεων προκαλεί σε ολόκληρη τη χώρα το αιφνιδιαστικό κλείσιμο 204 καταστημάτων των Ελληνικών Ταχυδρομείων, που αφήνει χωρίς βασικές υπηρεσίες χιλιάδες πολίτες σε πόλεις, χωριά και νησιά. Από τα περίπου 1.100 σημεία λειτουργίας, σχεδόν δύο στα δέκα κλείνουν σε μία μόλις ημέρα – μια συρρίκνωση κατά 18,5% που πλήττει κυρίως την περιφέρεια, τους ηλικιωμένους, τους οικονομικά πιο αδύναμους και όσους δεν διαθέτουν ψηφιακές δεξιότητες.
Περιοχές όπως ο Άλιμος, η Δάφνη, η Μεταμόρφωση, η Καισαριανή, η Νίκαια και ο Μαραθώνας στην Αττική μένουν χωρίς φυσικό κατάστημα, ενώ σε ορεινούς και νησιωτικούς νομούς – από τα Γρεβενά ως τη Λέσβο – οι αποστάσεις για πρόσβαση στο κοντινότερο ταχυδρομείο θα φτάνουν τα 50 χιλιόμετρα. Οι τοπικές κοινωνίες κάνουν λόγο για εγκατάλειψη. Οι δήμαρχοι προειδοποιούν για επιδείνωση της αστυφιλίας, καθώς η αποψίλωση υπηρεσιών στην περιφέρεια ωθεί τους κατοίκους να μετακινηθούν στα μεγάλα αστικά κέντρα. «Δεν έχουμε ούτε ίντερνετ ούτε αυτοκίνητο για να τρέχουμε αλλού» τονίζουν ηλικιωμένοι, οι οποίοι κινδυνεύουν να δυσκολευτούν ακόμη και στην παραλαβή συντάξεων και επιδομάτων.
Από την πλευρά τους, τα ΕΛΤΑ επιμένουν ότι η απόφαση ήταν αναγκαία για την επιβίωση του οργανισμού και δηλώνουν ότι το νέο μοντέλο θα βασιστεί σε ενισχυμένο δίκτυο ταχυδρόμων, κινητές μονάδες, συνεργασίες με τοπικά καταστήματα και ψηφιακές υπηρεσίες – με ραντεβού κατ’ οίκον και ηλεκτρονικές συναλλαγές. Ωστόσο, πολλές από αυτές τις υποσχέσεις θυμίζουν παλαιότερες ανακοινώσεις του τραπεζικού συστήματος, που δεν υλοποιήθηκαν πλήρως στις απομακρυσμένες περιοχές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το προηγούμενο των τραπεζών
Η εξέλιξη στα ΕΛΤΑ δεν έρχεται «εν κενώ». Θυμίζει έντονα την αντίστοιχη πορεία των τραπεζών την τελευταία δεκαετία: κλείσιμο υποκαταστημάτων, μείωση προσωπικού, αύξηση ψηφιακών υπηρεσιών με υψηλό κοινωνικό κόστος για όσους μένουν εκτός ψηφιακής πραγματικότητας. Το 2015 λειτουργούσαν στη χώρα 2.418 τραπεζικά καταστήματα και εργάζονταν 44.402 υπάλληλοι. Στο τέλος του 2024, τα καταστήματα είχαν μειωθεί στα 1.353 και το προσωπικό σε 27.388 εργαζόμενους. Δηλαδή, μέσα σε εννέα χρόνια η χώρα έχασε σχεδόν το 44% των τραπεζικών καταστημάτων και περίπου 17.000 τραπεζοϋπαλλήλους.
Αντίστοιχα δραματική ήταν η μείωση ανά τράπεζα: η Τράπεζα Πειραιώς έπεσε από 709 καταστήματα σε 368, ενώ η Εθνική από 526 σε 318 . Η Alpha Bank από 608 σε 249 και η Eurobank από 486 σε 266. Παράλληλα, το δίκτυο ΑΤΜ αναδιαρθρώθηκε πλήρως: το 2015 υπήρχαν 5.257 ΑΤΜ συνολικά, με 2.897 εντός καταστημάτων και 2.360 εκτός. Το 2024 καταγράφηκαν 6.167 ΑΤΜ, αλλά μόλις 1.368 μέσα σε καταστήματα και 2.158 off-site. Πολλά δε εξ αυτών πουλήθηκαν σε τρίτους με τις γνωστές «παρενέργειες» στις προμήθειες που απασχόλησαν πρόσφατα τη δημόσια σφαίρα.
Σε κάθε περίπτωση η τάση είναι ξεκάθαρη: λιγότερα φυσικά σημεία εξυπηρέτησης, περισσότερες αυτόνομες υποδομές. Οι πολίτες εξυπηρετούνται μέσω μηχανημάτων και διαδικτύου, αντί για ανθρώπινη επαφή. Όμως, αυτή η μετάβαση δεν ωφελεί όλους εξίσου. Όπως συνέβη με τις τράπεζες, όπου απομακρυσμένες περιοχές έμειναν χωρίς πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, οι κάτοικοι της περιφέρειας βλέπουν τώρα τον ταχυδρομικό τους χάρτη να συρρικνώνεται. Εκεί όπου έκλεισαν υποκαταστήματα τραπεζών, πολλοί ηλικιωμένοι αναγκάστηκαν να μετακινούνται δεκάδες χιλιόμετρα για απλές συναλλαγές. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ουρές στα λίγα εναπομείναντα υποκαταστήματα και ΑΤΜ έγιναν πλέον καθημερινότητα.
Η ίδια εικόνα θα επαναληφθεί και με τα ΕΛΤΑ
Η ίδια εικόνα θα επαναληφθεί και με τα ΕΛΤΑ: ουρές στα ελάχιστα σημεία που θα μείνουν, καθυστερήσεις στη διανομή συντάξεων και επιδομάτων, δυσκολία αποστολής εγγράφων και δεμάτων, εξάρτηση από ιδιωτικές υπηρεσίες – συχνά πιο ακριβές.
Και αυτό δεν είναι υπερβολή. Σύμφωνα με την «Έρευνα Χρήσης Τεχνολογιών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας από Νοικοκυριά και Άτομα: Έτος 2024» της ΕΛΣΤΑΤ ένα σημαντικό ποσοστό πολιτών, κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας, αδυνατεί να εξυπηρετηθεί ψηφιακά και καταφεύγει σε βοήθεια τρίτων για να ολοκληρώσει βασικές ηλεκτρονικές διαδικασίες. Η μελέτη καταγράφει ότι πολλοί δεν υποβάλλουν ηλεκτρονικά αιτήσεις ή συναλλαγές επειδή δεν διαθέτουν τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες, ενώ περισσότεροι από οκτώ στους δέκα όσων τελικά χρησιμοποιούν ψηφιακές υπηρεσίες χρειάζονται βοήθεια, αναδεικνύοντας το βαθύ ψηφιακό χάσμα στις μεγαλύτερες ηλικίες.
