Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί μία από τις κορυφαίες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Είναι η ημέρα που η Ελλάδα είπε το ιστορικό «Όχι» στον φασισμό, υπερασπιζόμενη με αποφασιστικότητα την ελευθερία και την εθνική της κυριαρχία.
Τα ξημερώματα εκείνης της ημέρας, περίπου στις τρεις, η Ιταλική κυβέρνηση του Μπενίτο Μουσολίνι απέστειλε τελεσίγραφο προς την Ελλάδα, μέσω του Ιταλού πρέσβη στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι. Ο Γκράτσι επέδωσε το έγγραφο ιδιοχείρως στον τότε πρωθυπουργό, Ιωάννη Μεταξά, στην οικία του στην Κηφισιά. Το τελεσίγραφο απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση των ιταλικών στρατευμάτων από την ελληνοαλβανική μεθόριο και την κατάληψη στρατηγικών σημείων, όπως λιμένων και αεροδρομίων, για λόγους ανεφοδιασμού και στρατιωτικών διευκολύνσεων.
{https://exchange.glomex.com/video/v-cwk5wmqmi0vl?integrationId=40599y14juihe6ly}
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μετά την ανάγνωση του τελεσιγράφου, ο Μεταξάς απάντησε στον Ιταλό πρέσβη στα γαλλικά, την επίσημη διπλωματική γλώσσα της εποχής, με τη φράση: «Alors, c’est la guerre» - «Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο». Η φράση αυτή αποτύπωσε το πνεύμα της ελληνικής άρνησης και στη συνείδηση του λαού μεταφράστηκε στο περίφημο «ΟΧΙ». Ο ίδιος ο Γκράτσι, στα απομνημονεύματά του, που δημοσιεύθηκαν το 1945, περιέγραψε τη σκηνή με σεβασμό και συγκίνηση, τονίζοντας ότι ο Μεταξάς «προτίμησε τη θυσία αντί της υποδουλώσεως». Το «Όχι» του Μεταξά εξέφρασε αυθόρμητα το λαϊκό αίσθημα και τη βούληση ενός ολόκληρου έθνους να αντισταθεί στην καταπίεση.
Δύο ώρες αργότερα, στις 5:30 το πρωί, οι ιταλικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ήπειρο. Η Ελλάδα εισήλθε έτσι στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δίνοντας την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου. Ο ελληνικός στρατός, με εθνική ομοψυχία και αυταπάρνηση, όχι μόνο απέκρουσε την ιταλική επίθεση, αλλά αντεπιτέθηκε, σημειώνοντας μεγάλες νίκες στα αλβανικά βουνά. Το γεγονός αυτό έμεινε στην Ιστορία ως το «Έπος του Σαράντα».
{https://exchange.glomex.com/video/v-cwk87idw5d8x?integrationId=40599y14juihe6ly}
Πότε καθιερώθηκε ο εορτασμός της 28ης Οκτωβρίου
Η 28η Οκτωβρίου καθιερώθηκε να εορτάζεται κάθε χρόνο ως εθνική εορτή στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Η επέτειος του «Όχι» γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 1941, μέσα στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, με εκδηλώσεις και ομιλίες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παρά τις απαγορεύσεις των κατακτητών, οι Έλληνες τίμησαν τη μνήμη της αντίστασης. Το 1944, η επέτειος εορτάστηκε για πρώτη φορά επισήμως, παρουσία του πρωθυπουργού, Γεωργίου Παπανδρέου. Το 1952, η Εκκλησία της Ελλάδος μετέφερε τη γιορτή της Αγίας Σκέπης από την 1η Οκτωβρίου στην 28η Οκτωβρίου, αναγνωρίζοντας την πνευματική προστασία της Παναγίας προς τον ελληνικό στρατό κατά τον πόλεμο της Αλβανίας. Η επέτειος του «ΟΧΙ» παραμένει σύμβολο εθνικής αξιοπρέπειας, ελευθερίας και ενότητας.
{https://exchange.glomex.com/video/v-cwjwcmitgpwh?integrationId=40599y14juihe6ly}
28η Οκτωβρίου: Το ελληνικό παράδοξο του εορτασμού της έναρξης και όχι της λήξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες του κόσμου, που έχουν καθιερώσει ως ημέρες εθνικής εορτής και αργίας τη λήξη των Παγκοσμίων Πολέμων, η Ελλάδα γιορτάζει την έναρξη της εμπλοκής της στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στις 28 Οκτωβρίου 1940, η χώρα μπήκε στη δίνη της παγκόσμιας σύρραξης λέγοντας το ιστορικό «Όχι» στο ιταλικό τελεσίγραφο. Από τότε, η ημέρα αυτή έχει μείνει χαραγμένη στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων ως σύμβολο ελευθερίας, αντίστασης και εθνικής αξιοπρέπειας. Η συγκεκριμένη επιλογή θεωρείται από πολλούς ως «ελληνικό παράδοξο». Μαθητές και πολίτες αναρωτιούνται συχνά γιατί η χώρα μας τιμά την είσοδο σε έναν πόλεμο, αντί για την απελευθέρωση από αυτόν. Όπως εξηγούν οι ιστορικοί, η απάντηση βρίσκεται στα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα που ακολούθησαν το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Ελλάδα, μετά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής τον Οκτώβριο του 1944, δεν πρόλαβε να γιορτάσει την ειρήνη. Η χώρα οδηγήθηκε γρήγορα στη δίνη του Εμφυλίου Πολέμου (1946-1949), γεγονός που καθιστούσε αδύνατο τον καθορισμό μιας κοινά αποδεκτής ημερομηνίας εορτασμού της απελευθέρωσης. Υπό αυτές τις συνθήκες, καθιερώθηκε ως εθνική επέτειος η 28η Οκτωβρίου, η ημέρα του «Όχι» — μια ημερομηνία που ένωνε και συγκινούσε όλους τους Έλληνες, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων.
{https://exchange.glomex.com/video/v-cwjvmw2y04kx?integrationId=40599y14juihe6ly}
Οι ημερομηνίες που «δεν έγιναν» εορτές
Θα μπορούσαν, ιστορικά, να έχουν επιλεγεί άλλες ημερομηνίες:
- Η 12η Οκτωβρίου 1944, ημέρα απελευθέρωσης της Αθήνας.
- Η 18η Οκτωβρίου 1944, όταν ο Γεώργιος Παπανδρέου ύψωσε την ελληνική σημαία στην Ακρόπολη.
- Η 30ή Οκτωβρίου 1944, ημέρα αποχώρησης των Ναζί από τη Θεσσαλονίκη.
Καμία από αυτές, ωστόσο, δεν καθιερώθηκε επίσημα, καθώς το πολιτικό κλίμα της εποχής δεν επέτρεπε πανεθνική συμφιλίωση και εορταστική ομοψυχία.
{https://exchange.glomex.com/video/v-cnxpwl4q96z5?integrationId=40599y14juihe6ly}
Ένα «Όχι» που έγινε διαχρονικό σύμβολο
Το «Όχι» του 1940 δεν σηματοδοτεί απλώς την έναρξη ενός πολέμου, αλλά την ηθική και εθνική στάση ενός λαού απέναντι στην αδικία και τον φασισμό. Ίσως, λοιπόν, αυτό το φαινομενικό παράδοξο να αποκαλύπτει τη βαθύτερη αλήθεια της ελληνικής ιστορίας: Η Ελλάδα δεν γιορτάζει τον πόλεμο, αλλά την άρνηση της υποταγής.
