Τις στάσεις των πολιτών απέναντι στη λειτουργία της Δημοκρατίας στην Ελλάδα σήμερα, τις αντιλήψεις για τις κύριες απειλές, και τις αξιολογήσεις τους για πιθανά θεσμικά αντίβαρα και μορφές πολιτικής συμμετοχής που θα βελτιώσουν την ποιότητα του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος και θα ενισχύσουν τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, εξετάζει η νέα έρευνα «Unmute Democracy» του Eteron - Ινστιτούτου για την Έρευνακαι την Κοινωνική Αλλαγή, σε συνεργασία με τον οργανισμό Vouliwatch.
Η έρευνα «Unmute Democracy: Η φωνή των πολιτών για τη Δημοκρατία στην Ελλάδα σήμερα» πραγματοποιήθηκε από την Aboutpeople σε πανελλαδικό δείγμα 1.876 πολιτών τον Σεπτέμβριο του 2025 και στα βασικά ευρήματά της προκύπτει πως η Δημοκρατία στην Ελλάδα βαθμολογείται με μόλις 3,85/10.
Παράλληλα, οι νεότερες ηλικίες (17–34 ετών) εμφανίζονται ακόμη πιο επικριτικές, με μέσο όρο αξιολόγησης μόλις 3,23/10, στοιχείο που αναδεικνύει ένα βαθύ γενεακό χάσμα εμπιστοσύνης ενώ όταν ζητήθηκε από τους πολίτες να εντοπίσουν τις μεγαλύτερες απειλές για τη Δημοκρατία, δύο απαντήσεις ξεχώρισαν ξεκάθαρα:
- Η διαφθορά του πολιτικού συστήματος (59,4%)
- Η έλλειψη δικαιοσύνης και ατιμωρησία (57,6%)
Ακολουθούν ο πολιτικός και οικονομικός έλεγχος των ΜΜΕ (32,3%) και οι οικονομικές ανισότητες (24,4%) που ενισχύουν τη δύναμη των ελίτ.
Όπως σημειώνει ο Project Coordinator του Eteron, Αντώνης Γαλανόπουλος, «η διαφθορά και η ατιμωρησία αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, μιας βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης που διαπερνά την ελληνική κοινωνία».
Αποξένωση από τα κόμματα
Το 80,5% θεωρεί ότι οι πολιτικοί δεν ενδιαφέρονται να μάθουν τις απόψεις των πολιτών ενώ το σαρωτικό ποσοστό της τάξης του 90,1% πιστεύει ότι η Δημοκρατία θα βελτιωνόταν αν οι πολιτικοί άκουγαν περισσότερο τη φωνή των πολιτών.
Αίτημα θεσμικής μεταρρύθμισης:
Σύμφωνα με τ αευρήματα της έρευνας, το 55,7% ζητά περιορισμό της επιρροής των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων, το 49,3% υποστηρίζει όριο στις διαδοχικές θητείες των αιρετών αξιωματούχων και το 50,9% προτιμά την απλή αναλογική για δίκαιη εκπροσώπηση.
Ενίσχυση συμμετοχής:
Παράλληλα, το 80,6% είναι υπέρ της διεξαγωγής δημοψηφισμάτων, το 70,8% θέλει συμμετοχικούς προϋπολογισμούς ενώ το 73,8% υποστηρίζει τη χρήση ψηφιακών εργαλείων συμμετοχής. Σύμφωνα με τα βασικά ευρήματα της έρευνας ένα ποσοστό της τάξης του 69,6% επιθυμεί τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου.
«Οι πολίτες αναζητούν τρόπους να ακουστούν και να συμμετέχουν ουσιαστικά στη λήψη αποφάσεων. Ο δρόμος για την ενίσχυση της ποιότητας της Δημοκρατίας περνά μέσα από α) την αποκατάσταση του δεσμού της αντιπροσώπευσης, β) τη συμπερίληψη των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, και γ) την ανανέωση του πολιτικού προσωπικού», αναφέρει στην ανάλυσή του με τίτλο «Αντιπροσώπευση, συμμετοχή και ανανέωση: κοινωνική απαίτηση για θεσμική μεταρρύθμιση», ο Αντώνης Γαλανόπουλος.
Αίτημα θεσμικής ανανέωσης
Η έρευνα δείχνει ότι οι πολίτες δεν αδιαφορούν, αντιθέτως, ζητούν να συμμετέχουν. Μαζί με τη ψήφο, τα συμμετοχικά εργαλεία, τα δημοψηφίσματα, η συλλογή υπογραφών, η συμμετοχή σε συνελεύσεις και η χρήση ψηφιακών εργαλείων συνθέτουν ένα εναλλακτικό πλαίσιο μιας ενεργής Δημοκρατίας που αναζητά νέα θεμέλια.
Σε αντίθεση με τη σιωπή που αισθάνονται οι πολίτες μέσα στο παρόν πολιτικό σύστημα, η έρευνα «Unmute Democracy» προσφέρει τα πρώτα στοιχεία για να ξεκινήσει ο αναγκαίος διάλογος για μια πιο λειτουργική, πιο αντιπροσωπευτική και πιο δίκαιη Δημοκρατία.
Ο Διευθυντής και Συνιδρυτής Vouliwatch, Στέφανος Λουκόπουλος, αναφέρει στην ανάλυσή του πως «προκύπτουν δύο ουσιαστικά συμπεράσματα: αφενός, το βαθύ έλλειμμα εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα της χώρας, αφετέρου, η συγκινητική ελπίδα μιας κοινωνίας που δεν εγκαταλείπει τον αγώνα για ουσιαστική Δημοκρατία. Το πώς θα εξελιχθεί η ελληνική πολιτική σκηνή εξαρτάται από το αν οι δυνάμεις εξουσίας θα αφουγκραστούν όντως τα κοινωνικά αιτήματα και θα ανταποκριθούν εγκαίρως και θαρραλέα στις ανάγκες της σύγχρονης Δημοκρατίας ή θα συνεχίσουν τυφλά να αναπαράγουν τις ίδιες παθογένειες, με ακλόνητο ωφελιμισμό και αλαζονεία».
Δείτε ΕΔΩ όλη την έρευνα.
