Το Pride της Αθήνας γιορτάζει δύο δεκαετίες, αλλά οι αγώνες της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας μετράνε πολύ περισσότερες. Τι έχει αλλάξει από εκείνη την ημέρα του Ιουνίου του 2005 όταν μερικές εκατοντάδες ακτιβιστές ανέμισαν για πρώτη φορά περήφανα τη σημαία του ουράνιου τόξου στο κέντρο της Αθήνας; Πως φτάσαμε στο σήμερα όπου δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι θα σχηματίσουν και πάλι ένα πολύχρωμο ποτάμι στην καρδιά της πόλης; Τι έχει κερδίσει η κοινότητα; Τι διεκδικεί; Και πως απαντά στο εκρηκτικό μείγμα νεοσυντηρητισμού, ακροδεξιάς και σκοταδισμού που απειλεί και πάλι τις δημοκρατίες μας, βάλλοντας αρχικά ευθέως κατά των ΛΟΑΤΚΙ+ κατακτήσεων;
Συνθέτοντας ένα χρονικό φτιαγμένο από λέξεις, εικόνες, αναμνήσεις, αγώνες κι επιθυμίες, έντεκα διαφορετικές φωνές φωτίζουν τις περήφανες διαδρομές της ελληνικής ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, σημαδεύοντας ευθύβολα το μέλλον.
ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΒΑΛΛΙΑΝΑΤΟΣ, δημοσιογράφος
Ο κόσμος έχει αλλάξει από τις 28 Ιουνίου του 1970, όταν έγινε το πρώτο Pride στη Νέα Υόρκη σε ανάμνηση της σύγκρουσης με την αστυνομία το 1969 στο Στοόυνγουολ Ιν - τότε κάποιοι άνθρωποι που ήταν αντικείμενο περιφρόνησης βρήκαν τη δύναμη να ξεσηκωθούν απέναντι στους αστυνομικούς που τους καταπίεζαν και, σχεδόν, τους βασάνιζαν Από εκεί και πέρα, βλέπουμε κι άλλους ανθρώπους στους δρόμους να χαίρονται μια μέρα ελευθερίας – κι ο καθένας, η καθεμία, το καθένα μπορεί από μόνο του να ορίσει τι σημαίνει ελευθερία. To Pride είναι μια ημέρα ελευθερίας όπως την καταλαβαίνει ο καθένας.
Τι έχει αλλάξει; Εκείνα τα χρόνια όλη η ζωή μας ήταν πίσω από ένα πέπλο σιωπής. Σήμερα όλα συζητιούνται, είναι στο φως. Έχουν γίνει βήματα κι έχουν να γίνουν πολλά ακόμα, αλλά η διαφορά είναι τεράστια. Σήμερα αυτά που ήταν περίεργα, παράνομα, ανώμαλα είναι νόμοι του κράτους, είναι τρόπος ζωής, είναι η ζωή μας. Έχουμε πολλή δουλειά ακόμα, αλλά χρόνια πολλά για σήμερα!
ΟΣΟΙ ΔΕΝ ΜΕΤΡΗΣΑΝ ΤΙ ΕΙΧΑΝ ΝΑ ΧΑΣΟΥΝ
Νάνσυ Παπαθανασίου, PhD - Επιστημονικά Συνυπεύθυνη Orlando LGBT+
Το 2005 βρισκόμασταν σε μία πραγματικότητα πολύ διαφορετική. Η παρουσία μιας χούφτας ΛΟΑΤΚΙ+ ακτιβιστών και ακτιβιστριών στη Σταδίου ήταν ακραία ριζοσπαστική. Μέσα σε αυτά τα 20 χρόνια, κάποια πράγματα άλλαξαν -σίγουρα όμως όχι αρκετά γρήγορα ή στην έκταση που θα αναλογούσε. Η Ελλάδα εξακολουθεί να αρνείται να ενσωματώσει την οδηγία του Π.Ο.Υ., ο οποίος έχει αφαιρέσει τις τρανς ταυτότητες και εμπειρίες από τις ψυχιατρικές διαταραχές. Το δικαίωμα στη γονεϊκότητα δεν καλύπτει ζευγάρια γκέι ανδρών και τρανς άτομα, ενώ άλλες μορφές οικογενειών και γονεϊκότητας παραμένουν θεσμικά αόρατες. Οι θεραπείες μεταστροφής εξακολουθούν να επιτρέπονται σε ενήλικες και όταν γίνονται χωρίς χρηματικό αντίτιμο (π.χ. από την εκκλησία). Τα δικαιώματα νεοφιλελευθεροποιήθηκαν μέσα από τις μονοθεματικές πολιτικές ταυτοτήτων και ποικίλα ομοξεπλύματα.
Τα 20 χρόνια σταθερής ετήσιας παρουσίας Pride στην Αθήνα αποτελούν τη φυσική συνέχεια προηγούμενων Pride (όπως αυτό που οργάνωσε η Πάολα Ρεβενιώτη το 1992) και το αποτέλεσμα απωλειών όπως η αυτοκτονία που ακολούθησε τη δημόσια διαπόμπευση των συλληφθέντων στο κλαμπ Spices το 2003, η διαπόμπευση των οροθετικών σεξεργατριών το 2012, η δολοφονία του Ζακ το 2018.
Σήμερα, με την alt-right τρανσφοβική ρητορική να κερδίζει έδαφος και την ομοκανονικότητα να είναι, έστω εν μέρει, θεσμοθετημένη, με τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη να εξελίσσεται ανενόχλητη, το στοίχημα είναι να μην ξεχνάμε πώς ό,τι έχουμε κερδίσει ως κοινότητα δε μας χαρίστηκε, αλλά κερδήθηκε από τη ριζοσπαστικότητα όσων δεν μέτρησαν αν και τι είχαν να χάσουν -και ότι δε μπορεί να υπάρξει κουήρ απελευθέρωση χωρίς δικαιώματα και ελευθερία για όλες, όλα, όλους.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΟΥ ΧΑΜΟΓΕΛΑ
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ, δημοσιογράφος
@P.Tavitian.
Είκοσι χρόνια από το πρώτο Athens Pride και σαράντα τόσα χρόνια από τις πρώτες απόπειρες για ένα Pride στην Αθήνα, σε κάποιες από τις οποίες ευτύχησα πολύ νεότερος να συμμετέχω, σίγουρα πολλά πράγματα άλλαξαν θεαματικά και στην ελληνική κοινωνία και τη θέση των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων σε αυτή, όπως άλλωστε συνέβη παγκόσμια.
Χρειάστηκε πολλή προσπάθεια, πολλή δύναμη, πολύς πόνος, πολλοί αγώνες αλλά ναι, συνέβη και θα συνεχίσει να συμβαίνει. Παρότι συνθήκες και πραγματικότητες δύσκολες και σκληρές εξακολουθούν βέβαια να υπάρχουν, οι νεότερες γενιές μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο όπου η αξιοπρέπεια, η ισότητα, η ορατότητα, η περηφάνια και η αποδοχή δεν είναι τα εξαρχής ζητούμενα αλλά κατακτήσεις που διαμορφώνονται και διευρύνονται καθημερινά, ατομικά και συλλογικά.
Δεν πρόκειται βέβαια για κάποια ευθύγραμμη εξέλιξη, στην πορεία αυτή συμβαίνουν και πισωγυρίσματα όπως αυτό που φέρνει η μεγάλη νεοσυντηρητική αντεπίθεση των τελευταίων ετών ενάντια σε ό,τι κάνει τον κόσμο μας ομορφότερο, δικαιότερο, συμπεριληπτικότερο, που θέλει να ορθώσει νέους φράκτες στις ζωές και τις επιθυμίες των ανθρώπων. Έχοντας όμως γεννηθεί τη δεκαετία του ’60 οπότε άρχισε ο πλανήτης να γυρίζει αλλιώς, στοιχηματίζω ότι το «τέρας» θα φάει ξανά τα μούτρα του. Και θα τα φάει από τους μη προνομιούχους γιατί εκείνοι-ες-α χρειάζονται περισσότερο από όλους τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που επιβουλεύεται.
Τι θα έλεγα μετά από όλα αυτά στον 18χρονο εαυτό μου; «Μια χαρά το πας παιδί, η ιστορία σού χαμογελά, ούτε σπιθαμή πίσω!».
ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ
Σταύρος Γαβριλιάδης
Φέτος το Athens Pride γιορτάζει τα 20 του χρόνια και για εμένα, ως γκέι πατέρας, η συγκίνηση είναι διπλή. Θυμάμαι την πρώτη φορά που συμμετείχα σε Pride στην Ελλάδα διστακτικός, αλλά γεμάτος ελπίδα. Τότε δεν φανταζόμουν καν ότι θα ζήσω ελεύθερα, πολύ περισσότερο ότι μια μέρα θα περπατούσα στην παρέλαση κρατώντας από το χέρι τα παιδιά μου και τον άντρα μου.
Είμαστε δύο μπαμπάδες που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας με αγάπη, σταθερότητα και ειλικρίνεια. Το Pride είναι για εμάς μια γιορτή, αλλά και μια υπενθύμιση: τίποτα δεν ήταν αυτονόητο. Η ορατότητα, τα δικαιώματα, η αποδοχή, κερδήθηκαν με κόπο και ακόμα δίνονται μάχες.
Κάθε χρόνο, νιώθω περηφάνια που τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε έναν κόσμο που, αν και ατελής, τους επιτρέπει να βλέπουν οικογένειες σαν τη δική μας χωρίς ντροπή ή φόβο. Και κάθε χρόνο εύχομαι να μη χρειάζεται πια να εξηγούμε πως «ναι, είμαστε κανονική οικογένεια». Το Pride δεν είναι μόνο για εμάς – είναι για το μέλλον των παιδιών μας. Για να ξέρουν ότι η αγάπη τους, όποια κι αν είναι, έχει θέση στον κόσμο.
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΙΟΡΤΗ, ΕΙΝΑΙ ΚΡΟΤΟΣ
ΑΝΝΑ ΑΠΕΡΓΗ KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ
Ειδική Σύμβουλος/Εμπειρογνώμονας Diversity Charter Greece
Είκοσι χρόνια μετά το πρώτο Athens Pride, διεκδικούμε ακόμα τα αυτονόητα. Σεβασμό, ισότητα, πρόσβαση, συμπερίληψη και δικαίωμα στην ίδια μας τη ζωή. Από το 2010 το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ) δεν ζητά, αλλά απαιτεί: Πλήρη αναγνώριση των τρανς και μη δυαδικών ταυτοτήτων, νομική αναγνώριση γονεϊκότητας και για τρανς άτομα, ενσωμάτωση του ICD-11 και τέλος στην εγκληματική ψυχιατρικοποίηση της έκφρασης και της ταυτότητας φύλου, κατάργηση όλων των διακρίσεων σε όλους τους τομείς, στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην εργασία.
Δεν μιλάμε για ατζέντα, αλλά για ανθρώπινα/ατομικά δικαιώματα.
Κι ενώ γιορτάζουμε τον μήνα του Pride, την ίδια στιγμή μας φιμώνουν. Και εμένα προσωπικά, αλλά και το ΣΥΔ. Το προφίλ μου στο Facebook «κατέβηκε» έπειτα από μαζικές στοχευμενες τρανσφοβικές καταγγελίες. Το ΣΥΔ δέχεται συστηματικά φίμωση, slapp διώξεις και μπλοκαρίσματα. Ο μόνος λόγος η αλήθεια μας. Γιατί απλά υπάρχουμε, και αυτό ενοχλεί!
Αυτό το Pride δεν είναι γιορτή. Είναι κρότος για όλα τα σώματα που λογοκρίνονται. Για κάθε φωνή που αποσιωπάται. Για κάθε τρανς παιδί που μεγαλώνει μέσα στο φόβο. Δεν θα επιτρέψουμε κανέναν να μας επιστρέψει στο σκοτάδι. Είμαστε το φως, είμαστε η αλήθεια μας και θα μείνουμε στο προσκήνιο.
ΕΧΟΥΜΕ ΠΟΛΕΜΟ
ΑΝΝΑ ΚΟΥΡΟΥΠΟΥ, διευθύντρια Red Umbrella Athens
Στο ντόμινο τρανσφοβίας που άρχισε την επομένη της εκλογής Τραμπ, η αναγκαιότητα ορατότητας είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Τα Pride κατάφεραν να βγάλουν τις κρυφές ζωές στο φως, να νιώσουμε περηφάνια για το αυτονόητο: πως σε αυτή την κοινωνία ανήκουμε κι εμείς - αρέσει δεν αρέσει. Κι η παρουσία ανθρώπων που δεν ανήκουν στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα σηματοδοτεί αλληλεγγύη και μια πιο "έτοιμη κοινωνία".
Το Pride αν και, δυστυχώς, έχασε το πολιτικό του στίγμα, δεν παύει να είναι μια διαμαρτυρία για επόμενες διεκδικήσεις και μια γιορτή για ό,τι έχει κατακτηθεί. Και επειδή αυτές οι κατακτήσεις είναι υπό αμφισβήτηση και επισφαλείς, παραμένει αναγκαίο. Ο μεγαλύτερος φόβος του σκοταδισμού είναι το φως και η ορατότητα. Έχουμε πόλεμο αξιών, αξιοπρέπειας, υπόστασης, ζωής και θανάτου. Και τα Pride είναι ένα από τα δυνατά μας όπλα.
Το «Τ» (σ.σ.transgender) στο αρκτικόλεξο lgbt+ ξεκίνησε αυτόν τον αγώνα για ελευθερία, αυτοδιάθεση και αυτοπροσδιορισμό. Ήδη στην Αμερική έχει αφαιρεθεί από οποιοδήποτε δημόσιο έγγραφο ή αναφορά στην lgbt+ κοινότητα. Τίποτα δεν κατακτήθηκε αναίμακτα. Και σε μια στροφή της Ιστορίας, έχουμε και πάλι μια ορατή - αόρατη απειλή πάνω από τα κεφάλια μας. Δεν έπρεπε να «εφησυχαστούμε» με 4-5 θαμπά καθρεφτάκια που μας έδωσαν. Πρέπει πάλι να παλέψουμε για αυτά, που για το 1% περίπου του πληθυσμού του πλανήτη, δεν είναι αυτονόητα.
Ποτέ δεν ήταν…
ΜΙΑ ΔΙΑΡΚΗΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ
Αριάδνη & Κατερίνα
Η ζωή μας έχει πολλές χαρές και προκλήσεις. Μεγαλώνοντας δύο κορίτσια, που τώρα είναι 14 και 18 χρονών, δεν ήμασταν ποτέ μόνες. Είχαμε την υποστήριξη των γονιών μας και της ευρύτερης οικογένειας και αυτό έκανε μεγάλη διαφορά. Ταυτόχρονα, κάθε φορά χρειάζεται να αναζητούμε τον καλύτερο τρόπο για εκείνα, που θα επικοινωνήσουμε με το σχολείο, τα φροντιστήρια, τους γονείς των φίλων τους. Είναι μία διαρκής διαπραγμάτευση.
Με αυτή την έννοια, ζούμε μέσα σε μία αντίφαση. Από τη μια νιώθουμε όλες μεγάλη περηφάνια για την οικογένειά μας και τα παιδιά έχουν ήδη αναπτύξει μία περιέργεια και εκτίμηση για την ποικιλομορφία του κόσμου, από την άλλη χρειάζεται συνέχεια να ζυγίζουμε πότε η αλήθεια μας μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες πληγωτικές για όλες μας. Είναι μεγάλη πρόκληση να μαθαίνεις τα παιδιά σου να είναι ο εαυτός τους ελεύθερα στον κόσμο, αλλά και να μπορούν να αναγνωρίσουν τις στιγμές που αυτό μπορεί να γίνει επικίνδυνο για την σωματική ή την ψυχική τους υγεία. Η πρόσβαση σε ίσα δικαιώματα μας έχει δώσει το δικαίωμα να συστηνόμαστε στους δημοσίους φορείς ως οικογένεια και να μην εξαρτόμαστε από την προσωπική στάση του εκάστοτε δημόσιου λειτουργού. Ταυτόχρονα, η ομοφοβία εμφανίζεται με πολλαπλούς τρόπους (από αμηχανία έως πληγωτική προσβολή). Σύμμαχοί μας έχουν υπάρξει πολλοί και πολλές, γείτονες, όλο και περισσότεροι εκπαιδευτικοί στα σχολεία των παιδιών, φίλοι και φίλες μας. Κάθε χρόνο όταν μπαίνει ο Ιούνιος τα παιδιά ρωτάνε “πότε πέφτει το Pride φέτος;!” και αυτό λέει πολλά για τη δική τους χαρά και ανάγκη για ορατότητα.
ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΚΟΜΑ ΠΟΛΥΣ ΔΡΟΜΟΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΣΦΙΚΗΣ, επιστημονικός διευθυντής της γραμμής 11528
Η σχέση που δημιουργείται στη «Γραμμή» είναι συχνά μια διορθωτική εμπειρία απέναντι στο στίγμα και τις διακρίσεις που επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική υγεία και την ευζωία των ΛΟΑΤΚΙΑ+ ατόμων. Όταν ξεκινήσαμε, σπάνια καλούσαν ειδικοί ψυχικής υγείας, τα τελευταία χρόνια δεχόμαστε αρκετά συχνά τηλεφωνήματα καθώς επιθυμούν να λάβουν εξειδικευμένες επιστημονικές γνώσεις σε σχέση με θεραπευόμενα ΛOATKIA+.
Πλέον έχουμε λιγότερες αναφορές για διακρίσεις και μικροδιακρίσεις στο εργασιακό περιβάλλον και λιγότερα τηλεφωνήματα γύρω από το στίγμα ειδικά σε μικρές κοινωνίες. Παλιότερα καλούσαν γονείς μετά το coming out των παιδιών τους αντιμετωπίζοντας αρνητικά συναισθήματα, που προέρχονταν από μη υγιείς και μη λειτουργικές πεποιθήσεις. Σήμερα πολλοί γονείς καλούν για συμβουλευτική κι εστιάζουν κυρίως σε λειτουργικά σημεία, όπως τι αντωνυμίες να χρησιμοποιούν στο non binary παιδί τους.
Τα πράγματα έχουν αλλάξει προς μια θετική κατεύθυνση και οι αγώνες που έχουν δοθεί έχουν λειτουργήσει. Υπάρχει όμως ακόμα πολύς δρόμος έτσι ώστε τα ΛOATKIA+ να αποκτήσουν ισονομία.
ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ
Αμαλία Μαρκέτου & Φίλιππος Λοράνδος, μέλη της οργανωτικής επιτροπής του ATHENS PRIDE
Η τελευταία εικοσαετία υπήρξε περίοδος έντονων αγώνων, με σημαντικές νίκες, αλλά και απογοητεύσεις. Το διάστημα λίγο πριν και μετά από το πρώτο Athens Pride το 2005, συμπίπτει με μια άνθιση των κινηματικών ομάδων και οργανώσεων της LGBTQI+ κοινότητας, σε ένα δυναμικό και πολύχρωμο μωσαϊκό θεσμικών και μη ομάδων και συλλογικοτήτων στην Αθήνα και την επαρχία.
Μέσα σε αυτήν την 2οετία, έχουν γίνει σημαντικές αλλαγές όπως η ενίσχυση του αντιρατσιστικού νόμου (2014), το σύμφωνο συμβίωσης (2015) η νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου (2017), η απαγόρευση των ιατρικά μη αναγκαίων χειρουργικών επεμβάσεων σε ίντερσεξ ανήλικα άτομα (2022) και ο γάμος και για ομόφυλα ζευγάρια με προβλέψεις για τεκνοθεσία (2024).
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν θεμελιώδη δικαιώματα στα οποία η πρόοδος είναι μικρή. Ενδεικτικά, δεν υπάρχει πρόβλεψη για τρίτη καταχώριση φύλου, η διαδικασία ώστε τα τρανς άτομα να αλλάξουν επίσημα τα ονόματα και τους δείκτες φύλου παραμένει εξαιρετικά χρονοβόρα και δαπανηρή, ενώ απουσιάζει μια ολοκληρωμένη και συμπεριληπτική σεξουαλική εκπαίδευση στα σχολεία.
Οι επιθέσεις κατά των LGBTQI+ ατόμων αυξάνονται, ενώ το τραύμα από τις δολοφονίες του/της Zack/Zackie και της Άνας είναι ακόμα νωπό. Από την οικογένεια ως την εργασία, το στίγμα, οι διακρίσεις και η απουσία ίσων ευκαιριών παραμένουν έντονα. Έχει σημειωθεί ραγδαία αύξηση της ρητορικής μίσους στο δημόσιο λόγο από φορείς και πρόσωπα της πολιτικής και του κλήρου.
Είμαστε και θα είμαστε εδώ για να δώσουμε όλους τους αγώνες.
Ραντεβού το Σάββατο στο Σύνταγμα!
