Το βράδυ 1ης Οκτωβρίου το 1980, το πλοίο «Παναγιώτης» βρισκόταν ανοιχτά της Ζακύνθου. Οι πολύ ισχυροί βορειοδυτικοί άνεμοι χτυπούσαν ανελέητα το motorship, το οποίο αντιμετώπιζε σοβαρή μηχανική βλάβη. Οι περισσότεροι από το πλήρωμα κοιμούνταν, ενώ κάποια στιγμή ακούστηκε εκκωφαντικός θόρυβος από το μηχανοστάσιο και συγκεκριμένα από τη μηχανή.
Κάπως έτσι δημιουργήθηκε το «ναυάγιο της Ζακύνθου», το οποίο προσέλκυε 4.000 επισκέπτες την ημέρα, πριν τις κατολισθήσεις του 2019.
Το μισοβουλιαγμένο «ναυάγιο» στην άμμο στον όρμο Σπιριλί της Ζακύνθου, αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες τουρίστες, όμως πίσω από την “ρομαντική” ιστορία κρύβεται η πραγματικότητα, που περιέχει παρανομία και λαθρεμπόριο.
Το πλοίο «Παναγιώτης», το οποίο έφερε ελληνική σημαία, ήταν ένα λαθρεμπορικό τσιγαράδικο, το οποίο στις έρευνές του ενέπλεξε Ελλάδα, Ιταλία, Τυνησία και Μάλτα.
Στις 12 Σεπτεμβρίου του 1980, στις 20:00 το «Παναγιώτης» απέπλεε από το λιμάνι του Αργοστολίου, της Κεφαλονιάς και μία ώρα μετά ο πλοίαρχος ανακοίνωσε πως το καράβι θα πήγαινε στην Τυνησία αντί για τον Πειραιά, καθώς είχε κλείσει μία συμφωνία με την ιταλική μαφία για να παραλάβει μια μεγάλη ποσότητα λαθραίων τσιγάρων στα ανοιχτά. Στη συνέχεια, θα την ξεφόρτωναν σε σκάφη της ιταλικής μαφίας ανοιχτά της Νάπολης.
Ο καπετάνιος Κυριάκος Βαρβατάκος είχε πει στην κατάθεσή του… «Επικοινώνησα τηλεφωνικώς με τον πλοιοκτήτη μου και μου έδωσε εντολή να μιλήσω στη συχνότητα 2182 και να ζητήσω το πλοίο SanGeorgio (σημαίας Ισπανίας) και να συνεννοηθώ μαζί του για να φορτώσω τσιγάρα. Την 25η Σεπτεμβρίου 1980 συνάντησα το πλοίο SanGeorgio και φόρτωσα 1.895 κούτες τσιγάρα ξένης προέλευσης».
Μετά από έρευνες, απεδείχθη, πως ο πλοίαρχος και ο πλοιοκτήτης αποφάσισαν αντί για τη Νάπολη, να γυρίσουν το πλοίο στην Ελλάδα για να πουλήσουν εκείνοι το παράνομο εμπόρευμα.
«Όταν πήρα κατεύθυνση για Ελλάδα, ανέβηκε ο Ιταλός Ρομπέρτο Πίρα στη γέφυρα (μέλος της ιταλικής μαφίας), και με απείλησε να γυρίσει το καράβι πίσω γιατί έβλεπε ότι πήρα πορεία για Ελλάδα. Με ρώτησε γιατί πάω Ελλάδα και του απάντησα ότι πήρα τέτοια εντολή από τον πλοιοκτήτη Κοτσωρό γιατί δεν πληρώσατε τον ναύλο. Τότε μου είπε: “Βάζεις σε κίνδυνο το σπίτι σου”».
Στις λιμενικές ανακριτικές αρχές ο πλοιοκτήτης Χαράμπος Κοτσωρός είχε πει για την αλλαγή του δρομολογίου: «Έδωσα εντολή στον πλοίαρχο πριν ξεκινήσει το πλοίο από την Κεφαλονιά ενώπιον του Ιταλού Ρομπέρτο Πίρα, μετά τη φόρτωση του πλοίου, να έρθει σε τηλεφωνική επαφή μαζί μου για να παραλάβω τα χρήματα του ναύλου όπως ήταν η συμφωνία μας με τον Ρομπέρτο Πίρα. Διευκρίνισα να μην παραλείψει να με πάρει τηλέφωνο διότι εάν έκανε το λάθος αυτό και πήγαινε προς Νάπολη, θα έχανα τον ναύλο και ίσως και το πλοίο διότι είχα υποψίες ότι θα αιχμαλωτίζονταν. Είχα υποψίες ότι πίσω από τον Ρομπέρτο Πίρα ήταν ο Αλφόνσο Μαντζαρέλ, ο αρχιλαθρέμπορος, ο οποίος κατά το παρελθόν μού είχε καταχραστεί ναύλους».
Όταν το «Παναγιώτης» έβαλε πλώρη για Ελλάδα, υπό την απειλή όπλου, κράτησαν αιχμαλώτους σε μια καμπίνα τους δύο Ιταλούς, μέλη της ιταλικής μαφίας: «Μία ώρα μετά την αναχώρηση του πλοίου από τον τόπο της φορτώσεως, είδα στη γέφυρα του πλοίου συγκεντρωμένους τον πλοίαρχο Βαρβατάκο, τον Πέτρο, τον Θανάση και τον Κύπριο. Ο πλοίαρχος μου είπε ότι θέλει να μου μιλήσει και πήγαμε στο σαλονάκι του πλοίου οι δυο μας ακολουθούμενοι από τον Πέτρο Καββαδά που περίμενε στην πόρτα του σαλονιού.
Ο πλοίαρχος μου είπε ότι από εκείνη τη στιγμή εκείνος είναι ο κύριος του φορτίου διότι είναι μεγάλος πειρατής και θα δώσει ένα μάθημα στους Ιταλούς. Διαμαρτυρήθηκα και του είπα ότι αυτό που κάνει είναι έγκλημα και δεν θα μπορέσει ούτε το φορτίο να πουλήσει και θα πάει στη φυλακή. Ο πλοίαρχος έβγαλε ένα γεμάτο ιταλικό πιστόλι μάρκας Beretta και μου είπε ότι η ζωή μου εξαρτάται από αυτόν και αν κάνω την παραμικρή κίνηση υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για τη ζωή μου. Προσπάθησα να τον πείσω ότι η ενέργειά του αυτή είναι μεγάλο λάθος.
Ο πλοίαρχος εκνευρίστηκε και υπό την απειλή περιστρόφου με οδήγησε σε μια καμπίνα στην πρύμνη όπου με κλείδωσε. Ακουσα να φωνάζει να μου φέρουν και τον συμπατριώτη μου Αντζελο, ο οποίος είχε πάει για ύπνο. Μας κλείδωσαν μέσα, ο Καββαδάς κάρφωσε με ξύλα την πόρτα», κατέθεσε ο Ρομπέρτο Πίρα.
Το συνθηματικό και πώς έγινε το ναυάγιο
Το πλοίο αντιμετώπιζε μηχανικά προβλήματα από την αρχή ενώ ταξίδευε σε δυσχερείς καιρικές συνθήκες. Έφτασε στον κόλπο Κατελειού Κεφαλονιάς και αφού αποκατέστησαν τη βλάβη προσωρινά, έφυγαν για τα «ανοικτά» ώστε να παραδώσουν το φορτίο αξίας 200.000 δολαρίων.
Ο Πλοίαρχος από τον ασύρματο είπε το συνθηματικό «Πέπε-Πέπε» ώστε να συνεννοηθεί με τους λαθρέμπορους που θα παραλάμβαναν το παράνομο φορτίο, ωστόσο στην πορεία για να βρουν το άλλο πλοίο, η μηχανή «πρόδωσε» ξανά το “Παναγιώτης”, ενώ ξέμεινε και από καύσιμα, καθώς ο πλοιοκτήτης είχε ξεχάσει να στείλει καύσιμα γιατί έπαιζε… μπαρμπούτι.
Στην κατάθεσή του ο μάγειρας Ευάγγελος Γεωργαλλής ανέφερε: «Με χαλασμένη τη μηχανή, νυχτερινές ώρες φθάσαμε έξω από τη νήσο Βαρβιανή Κεφαλονιάς όπου αγκυροβολήσαμε. Εκεί ο πλοίαρχος κατέβασε τη βάρκα του πλοίου και έφυγε.
Εγώ πήγα για ύπνο. Μετά από αρκετή ώρα με ξύπνησαν να βγάλω τρόφιμα και νερό από ένα καΐκι που είχε έρθει δίπλα μας και που μαζί με αυτό είχε επιστρέψει και ο πλοίαρχος με τη βάρκα του πλοίου.
Βγήκε όλο το πλήρωμα και ανεβάσαμε τα εφόδια στο καράβι. Στη συνέχεια διατάχθηκα εγώ και το πλήρωμα να κατέβουμε στο αμπάρι και να ανεβάσουμε πέντε ή έξι, δεν θυμάμαι, χαρτοκιβώτια τσιγάρα ξένης προέλευσης. Κατέβηκα μαζί με τον Γαρμπή στο αμπάρι και ανεβάσαμε τα τσιγάρα, τα οποία φόρτωσαν στο καΐκι και έφυγαν. Στο καΐκι μαζί με τον πλοίαρχο ήταν και δύο άτομα τους οποίους δεν γνωρίζω. Μετά αποπλεύσαμε για ανοικτό πέλαγος».
Φεύγοντας για τα ανοικτά οι ισχυροί άνεμοι ταλαιπώρησαν το πλοίο ενώ ακούστηκε θόρυβος από τη μηχανή, η οποία σταμάτησε και το πλοίο έμεινε ακυβέρνητο. Στην κατάθεσή του ο 19 ετών, Γιώργος Ραφτάκης ανέφερε: «Είχαμε μείνει ακυβέρνητοι από το μεσημέρι της 1ης Οκτωβρίου 1980 μεταξύ Κεφαλονιάς και Ζακύνθου και ο καιρός μάς ξέσυρε στα βράχια. Η ακυβερνησία μας οφείλεται σε μηχανική βλάβη. Ο Πήλος Γεράσιμος είπε ότι η βλάβη της μηχανής δεν είναι δυνατόν να αποκατασταθεί όπως πρέπει για να είναι εντάξει στο ταξίδι και είπε στον πλοίαρχο να προσπαθήσουμε όπως μπορούμε με χαλασμένη μηχανή να προσορμίσουμε. Ο πλοίαρχος του είπε ότι δεν θα πάμε να φουντάρουμε, αλλά θα περιμένουμε».
Οι άνεμοι έστρεψαν το καράβι στα βράχια του όρμου της Ζακύνθου. Ο καπετάνιος προσπαθούσε να εκπέμψει SOS αλλά οι μπαταρίες του ασυρμάτου δεν είχαν ισχύ και έτσι έριξε στον αέρα μια ναυτική φωτοβολίδα, αλλά δεν έγινε αντιληπτή.
Μετά από απανωτά κτυπήματα στα βράχια στα ξημερώματα της 2ας Οκτωβρίου, το “Παναγιώτης” προσάραξε, ελευθέρωσαν τους Ιταλούς κρατούμενους και έριξαν βάρκα με τους 9 επιβαίνοντες να πατάνε στεριά.
Μόλις ξημέρωσε ο καπετάνιος έδωσε εντολή να βγάλουν στην ακτή τα 280 κιβώτια με τα λαθραία τσιγάρα. Το νερό είχε καταστρέψει πολλά κιβώτια, άλλα είχαν τραβηχτεί από τα ρεύματα στα ανοικτά, ενώ η πρόσβαση από την παραλία στον δρόμο ήταν αδύνατη.
Κάνοντας κουπί, έφτασαν σε άλλον όρμο και από κει στο χωριό Βολίμες. Πήγαν στο Λιμεναρχείο για να ενημερώσουν για το ναυάγιο, ενώ οι κάτοικοι όταν το έμαθαν έσπευσαν για να αρπάξουν ότι μπορούσαν.
Στη δίκη που ακολούθησε καταδικάστηκαν ο πλοιοκτήτης και οι λαθρέμποροι. Ακολούθησε λεηλασία του πλοίου, μέχρι που έμεινε ένα κουφάρι το οποίο κατατρώνε η αλμύρα, η βροχή και ο αέρας.
Και κάπως έτσι, έγινε γνωστό σε όλο τον κόσμο το «ναυάγιο της Ζακύνθου».
