Η Υποστράτηγος και διευθύντρια της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, Πηνελόπη Μηνιάτη μίλησε στο Dikaiologitika News για όλα: για εγκλήματα που εξιχνιάστηκαν χάρις στη ΔΕΕ, για πραγματογνωμοσύνες DNA που άλλαξαν την εξέλιξη μιας δίκης σε καιρούς που τα δικαστήρια τα έβλεπαν όλα αυτά σαν …εξωτικά φρούτα και για την πάντα δύσκολη ταυτοποίηση των νεκρών μεταναστών στα νερά του Αιγαίου.
« Στην τελευταία υπόθεση με το βιτριόλι η ΔΕΕ ασχολήθηκε λίγο, η παρουσία μας ήταν μικρή» λέει στο Dikaiologitika News η Πηνελόπη Μηνιάτη, και προσθέτει: «Αντίθετα στην ανθρωποκτονία του δικηγόρου Ζαφειρόπουλου, η συνεισφορά μας ήταν πολύ σημαντική. Η εξιχνίαση ξεκίνησε από ένα αποτύπωμα που βρέθηκε στο δικηγορικό γραφείο του ποινικολόγου κι αυτό ήταν καταλυτικό στοιχείο»
Σε αυτό το σημείο, κάνουμε ένα σχόλιο στην κα Μηνιάτη για τις πολλές πια διαρροές που βλέπουμε να κατακλύζουν τα ΜΜΕ γύρω από ένα έγκλημα, πριν αυτό καν προλάβει να…. στεγνώσει. Όπως σχολιάζει η ίδια: « στη ΔΕΕ είμαστε πολλές φορές από τους πρώτους που βλέπουν ένα αποτέλεσμα σε ένα έγκλημα, δεν θα ήμασταν ποτέ τόσο άσκεφτοι που να επιτρέπουμε να γίνονται διαρροές. Σε κάθε περίπτωση, οι τυχόν διαρροές μπορούν να αποβούν ιδιαίτερα βλαπτικές την ώρα που δουλεύεται μια έρευνα, μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια στοιχείων. Τα ΜΜΕ πρέπει να το καταλάβουν αυτό».
Πάντως, η κα Μηνιάτη εξηγεί ότι η ΔΕΕ δεν έχει δεχθεί ποτέ πιέσεις. Όπως άλλωστε γνωρίζουν όλοι, όταν μια υπόθεση φτάσει στην ΔΕΕ δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια- τα τεκμήρια είναι τεκμήρια.
Η διάρθρωση του ελληνικού CSI και το προχωρημένο τεχνολογικά έγκλημα
Εκτός από τα «κεντρικά» στην Αθήνα υπάρχει μια υποδιεύθυνση στη Θεσσαλονίκη κι άλλα 64 γραφεία σε όλη την Ελλάδα, ακόμα και στην Κάρπαθο. Όπως το θέτει η κα Μηνιάτη: «έχουμε παντού ανθρώπους που συλλέγουν στοιχεία και τα στέλνουν σε Αθήνα ή Θεσσαλονίκη».
Βάσεις δεδομένων υπάρχον στα: αποτυπώματα, στο DNA, στις φωτογραφίες και στα βαλλιστικά στοιχεία. Γενικά η εγκληματολογία δουλεύει κατά κόρον με βάσεις δεδομένων.Τα βιομετρικά δεδομένα άλλωστε χρησιμοποιούνται και σε πολλαπλά πεδία όπως για παράδειγμα στον έλεγχο ανθρώπων στις εισόδους/εξόδους της χώρας.
Η ΔΕΕ συνεργάζεται και παρέχει τις υπηρεσίες της σε: Λιμενικό, Πυροσβεστική Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, Επιτροπή Ανταγωνισμού, μέχρι και στη διερεύνηση αεροπορικών ατυχημάτων. « Ειδικά το τμήμα των ψηφιακών πειστηρίων ενώνει την ΔΕΕ με πολλές αρχές» εξηγεί η κα Μηνιάτη.
Μετά την έρευνα της σε μια υπόθεση, η ΔΕΕ παράγει μια πραγματογνωμοσύνη, η οποία στις μέρες μας είναι ένα αποδεικτικό μέσο αυξημένης βαρύτητας και από νομοθετικής άποψης μιλώντας. «Αν ένα δικαστήριο δεν λάβει υπ όψιν του μια πραγματογνωμοσύνη πρέπει πια να εξηγήσει εγγράφως γιατί δεν το έκανε» μας εξηγεί η κα Μηνιάτη και προσθέτει: «Η εποχή όπου οι δίκες γίνονταν μόνο με μάρτυρες στα δικαστήρια έχει περάσει ανεπιστρεπτί .Γινόμαστε ολοένα και πιο απαραίτητοι, οι δικογραφίες στηρίζονται ολοένα και περισσότερο στα πορίσματα μας».
Όσο για το σύγχρονο έγκλημα ένα είναι το σίγουρο- αυτό γίνεται όλο και πιο δύσκολο τεχνικά και τεχνολογικά. «Προσπαθούμε να είμαστε ένα βήμα μπροστά από τις εξελίξεις» λέει η διευθύντρια της ΔΕΕ.
First responders και cold hits cases στο εγχώριο CSI
Και πως φαντάζεται το ελληνικό κοινό, που έχει πια αποκτήσει ένα τρομερό ενδιαφέρον γύρω από τα εγκλήματα και τις εξιχνιάσεις τους με μια α λα CSI διάθεση, ότι λειτουργούν τα ελληνικά εγκληματολογικά εργαστήρια;
Όταν συμβαίνει ένα έγκλημα, μια ανθρωποκτονία για παράδειγμα, αυτός που φτάνει πρώτος, η άμεση δράση ή το τοπικό Αστυνομικό Τμήμα, διασφαλίζει τη σκηνή για τους ερευνητές της ΔΕΕ. Τίποτα δεν πρέπει να αγγιχτεί μέχρι να φτάσει –πολλές φορές ταυτόχρονα με την άμεση δράση- ο first responder της ΔΕΕ.
« Η ακεραιότητας της σκηνής του εγκλήματος είναι πολύ σημαντική για την εξιχνίαση του» μας λέει η κα Μηνιάτη και προσθέτει: « τη στιγμή που εισέρχεται ένας ερευνητής στο χώρο λόγω της εμπειρίας και των γνώσεων του, αλλά κι από όσα αντικρίζει εκείνη την ώρα, σχηματίζει μια εικόνα για το τι έχει πιθανώς συμβεί. Ξέρει αμέσως τι πρέπει να κάνει, τι πρέπει να συλλέξει, πόσο πολύτιμη μπορεί να αποδειχθεί μια χρησιμοποιημένη τσίχλα ή ένα τασάκι».
Όσο για την βάση DNA, όπως και όλες οι υπόλοιπες που διαθέτει η ΔΕΕ, αυτές είναι πραγματικό «χρυσάφι». Ένα παράδειγμα της μεγάλης αξίας του DNA, είναι στις λεγόμενες cold hits cases, όπου για παράδειγμα μια γυναίκα καταγγέλλει ένα βιασμό.
Αν υπάρχει γενετικό υλικό του δράστη, αυτό μπορεί να μπει στη βάση της ΔΕΕ και χωρίς καμία ακόμα υποψία από την προανάκριση, να προκύψει ένα όνομα, ένα στοιχείο, μια ταύτιση. Μπορεί αυτό να σημαίνει κάτι, μπορεί και όχι, είναι όμως μια αρχή και μια βάση για να πατήσει η έρευνα.
Η πρώτη υπόθεση που το DNA ... έκανε κρότο
To DNΑ βέβαια δεν θεωρούνταν πάντα «χρυσάφι». Χρειάστηκε δρόμος για να θεωρείται ισχυρό αποδεικτικό στοιχείο. Πίσω στο όχι και τόσο μακρινό 2002 μια διπλή ανθρωποκτονία στην Σπάρτη είχε συνταράξει την Πελοπόννησο.
Η ΔΕΕ είχε καταλήξει σε μια DNA πραγματογνωμοσύνη. Όπως θυμάται η κα Μηνιάτη: «Ήταν η πρώτη τότε απόφαση στα ελληνικά χρονικά όπου η απόφαση του δικαστηρίου στηρίχθηκε στο DNA αποτέλεσμα.Με είχε καλέσει ο εισαγγελέας και κατέθετα επί 3 ημέρες, ήμουν μάρτυρας κατηγορίας. Σε πρώτο βαθμό η ποινή που δόθηκε ήταν 20 χρόνια ισόβια συν 20 χρόνια, αλλά στο εφετείο αθωώθηκε ο κατηγορούμενος. Μια τρομερή απόκλιση δηλαδή.
Το πόρισμα στο εφετείο δεν ελήφθη υπ’ όψιν. Εικάζω ότι αυτά τα στοιχεία ήταν τότε πολύ …καινούργια για τα ελληνικά δικαστήρια. Στην επόμενη εκδίκαση του εφετείου ο κατηγορούμενος ξαναδικάστηκε. Η πραγματογνωμοσύνη ελήφθη τότε υπ’ όψιν».
Η πικρή ταυτοποίηση των νεκρών μεταναστών στο Αιγαίο
Μια ακόμα ανθρωπιστική πτυχή στις υπηρεσίες της ΔΕΕ, που μάλλον δεν γνωρίζει τα ευρύ κοινό, είναι η αναγνώριση και η ταυτοποίηση των σορών των ανθρώπων που χάνουν την ζωή τους στην προσπάθεια τους να εισέλθουν στη χώρα μας.
« Μπορεί η μεγάλη δημοσιότητα με τους νεκρούς μετανάστες στα ύδατα μας να έγινε από το 2015 κι έπειτα, λόγω της μαζικότητας των μεταναστευτικών ροών, αλλά εμείς το δύσκολο κομμάτι της αναγνώρισης τους το κάνουμε από το 1996 ήδη, όταν η είσοδος τότε γίνονταν από το Έβρο» εξηγεί η κα Μηνιάτη.
« Από τότε που η αναγνώριση γινόταν με πιο δύσκολο τρόπο, μέσα από τα οστά, μέχρι και σήμερα όπου η ταυτοποίηση του DNA έχει εξελιχθεί ραγδαία, είναι πάρα πολλές οι σωροί που έχουμε αναγνωρίσει. Η βάση δεδομένων αγνοούμενων είναι εξίσου σημαντική σε αυτό το σκοπό.
Τώρα πια, πολλές φορές, το συγκριτικό ενός νεκρού έρχεται από έναν ζώντα συγγενή. Δεν θα ξεχάσω μια υπόθεση όπου ένας Σύρος έχασε στα νερά του Αιγαίου όλη του την οικογένεια, τα 4 παιδιά του, 2 κοριτσάκια και 2 αγοράκια, αλλά και την γυναίκα του. Η αναγνώριση όλων των παραπάνω νεκρών έγινε μέσα από το δικό του αίμα. Αυτές είναι οι πικρές στιγμές της δουλειάς αλλά την ίδια στιγμή και βαθιά ανθρωπιστικές».
