Πιο αυστηρό καθίσταται πλέον το πλαίσιο κυρώσεων για επιχειρήσεις που λαμβάνουν ενισχύσεις μέσω του αναπτυξιακού νόμου και παραβιάζουν τους όρους υπαγωγής του. Απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης Παναγιώτη Θεοδωρικάκου, προσδιορίζει με ακρίβεια τα όρια, τις προϋποθέσεις και τις συνέπειες κάθε μορφής παράβασης του αναπτυξιακού νόμου, ενισχύοντας το θεσμικό πλαίσιο για την παρακολούθηση, έλεγχο και συμμόρφωση των ενισχυόμενων φορέων.
Στην πράξη, η απόφαση απαντά στην ανάγκη περιορισμού φαινομένων καταστρατήγησης του νόμου από επιχειρήσεις που, ενώ λαμβάνουν δημόσια στήριξη, αθετούν τις μακροχρόνιες υποχρεώσεις τους. Οι παραβάσεις αυτές ποικίλλουν – από την απλή μη τήρηση λογιστικών κανόνων έως την πλήρη διακοπή της δραστηριότητας ή τη μεταβίβαση ενισχυθέντων παγίων χωρίς έγκριση.
Ένα παράδειγμα αφορά επιχειρήσεις που, ενώ έχουν δεσμευθεί στη δημιουργία συγκεκριμένου αριθμού νέων θέσεων εργασίας, αποτυγχάνουν να τηρήσουν τον ελάχιστο αριθμό ή το απαιτούμενο ποσοστό πτυχιούχων. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η παράλειψη δημιουργίας νέων θέσεων μπορεί να επιφέρει την επιστροφή σημαντικού ποσοστού της ενίσχυσης. Για παράδειγμα, αν μια επιχείρηση δεσμεύτηκε να δημιουργήσει 10 νέες θέσεις, αλλά κατά το δεύτερο έτος από την ολοκλήρωση της επένδυσης έχει καλύψει μόνο το 50% αυτών, θα κληθεί να επιστρέψει 8.000 ευρώ για κάθε υπολειπόμενη θέση, επί τα υπολειπόμενα έτη υποχρέωσης.
Αντίστοιχα, στην περίπτωση που οι νέες προσλήψεις δεν καλύπτουν το προβλεπόμενο ποσοστό πτυχιούχων –για παράδειγμα, σε επενδύσεις που προβλέπουν πως το 75% των νέων εργαζομένων πρέπει να είναι απόφοιτοι ΑΕΙ– και η απόκλιση ξεπερνά το 20%, η επιχείρηση αντιμετωπίζει κύρωση που αντιστοιχεί σε 2% της ενίσχυσης για κάθε έτος μη συμμόρφωσης.
Η υπουργική απόφαση εισάγει επίσης ρήτρα για τις περιπτώσεις μείωσης του ήδη υφιστάμενου προσωπικού. Αν διαπιστωθεί μείωση των υπαρχουσών θέσεων απασχόλησης κατά τη διάρκεια των ετών παρακολούθησης, η επιχείρηση υποχρεούται σε επιστροφή μέρους της ενίσχυσης, με βάση συγκεκριμένο υπολογισμό: 4.200 ευρώ για κάθε θέση που μειώθηκε, επί τα έτη μη τήρησης.
Πέρα από τις εργασιακές υποχρεώσεις, η απόφαση καλύπτει και τη χρηστή διαχείριση των λογιστικών και διοικητικών διαδικασιών. Εάν, για παράδειγμα, δεν τηρούνται οι προβλεπόμενες εγγραφές στα λογιστικά βιβλία ή δεν γίνεται σαφής διακριτός υπολογισμός των μεγεθών της επένδυσης, η επιχείρηση υπόκειται σε κύρωση που φτάνει το 10% της ενίσχυσης. Στις περιπτώσεις όπου οι παραλείψεις ξεπερνούν το 30% του συνολικού ποσού ενίσχυσης, τότε η απόφαση υπαγωγής ανακαλείται και η επιχείρηση υποχρεώνεται να επιστρέψει το σύνολο των ποσών που έλαβε.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ρήτρα που σχετίζεται με την παραπλανητική υποβολή στοιχείων. Αν μία επιχείρηση προσκομίσει ψευδή ή αποσιωπημένα στοιχεία με σκοπό να ευνοηθεί κατά την υπαγωγή της στο πρόγραμμα, τότε προβλέπεται αυτόματη ανάκληση της απόφασης υπαγωγής και επιστροφή όλων των ενισχύσεων. Το ίδιο ισχύει για επιχειρήσεις που αλλάζουν τον τόπο εγκατάστασης της επένδυσης, μεταβιβάζουν περιουσιακά στοιχεία χωρίς αντικατάσταση ή εκμισθώνουν μέρος της ενισχυθείσας υποδομής χωρίς έγκριση.
Ενδεικτική είναι και η αυστηρότητα στις περιπτώσεις αλλαγής της νομικής ή εταιρικής μορφής του επενδυτικού φορέα. Επιχειρήσεις που έχουν υπαχθεί στο καθεστώς των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων ή των νέων ανεξάρτητων ΜΜΕ, αλλά εξαιτίας μεταβολών στη μετοχική τους σύνθεση παύουν να πληρούν τα σχετικά κριτήρια, χάνουν την ενίσχυση ή υποχρεούνται σε επιστροφή της διαφοράς, προσαυξημένη κατά 10%.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να θωρακίσει τη διαδικασία αξιολόγησης και ελέγχου, με στόχο τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας του Αναπτυξιακού Νόμου ως εργαλείου βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Η πρόβλεψη ότι τα επιστρεφόμενα ποσά θα ανακτώνται μέσω της διαδικασίας δημοσίων εσόδων, με επιβολή τόκων και προσαυξήσεων, ενισχύει την οικονομική σοβαρότητα του μέτρου και αποσκοπεί στην αποτροπή παρατυπιών.
Η απόφαση καθορίζει πως όλες οι συνέπειες ενεργοποιούνται εφόσον οι παραβάσεις διαπιστωθούν εντός δεκαετίας από τη δημοσίευση της απόφασης ολοκλήρωσης και έναρξης λειτουργίας της επένδυσης.
