Αυτό προβλέπει απόφαση του υπουργείο Δημόσιας Τάξης σχετικά με την Ρύθμιση της οργάνωσης και λειτουργίας συστήματος εξωτερικού ελέγχου των διαδικασιών απομάκρυνσης των υπηκόων τρίτων χωρών
Ο Συνήγορος του Πολίτη διασφαλίζει, με κάθε πρόσφορο και αποτελεσματικό μέσο, την τήρηση της νομιμότητας της διαδικασίας επιστροφής και απομάκρυνσης με γνώμονα τον σεβασμό στην
προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια, καθώς και τα ανθρώπινα δικαιώματα των υπό επιστροφή και υπό απομάκρυνση αλλοδαπών, σύμφωνα με τις επιταγές του εθνικού, ενωσιακού και διεθνούς δικαίου.
,Ο Συνήγορος του Πολίτη σύμφωνα με την απόφαση, διασφαλίζει, επίσης, την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας από τις αρμόδιες αρχές, χωρίς υπέρβαση του απολύτως αναγκαίου
μέτρου, ιδίως κατά την εφαρμογή μέτρων καταναγκασμού, όπως αυτά προβλέπονται.
Ειδικότερα, κατά την υλοποίηση των διαδικασιών επιστροφής και απομάκρυνσης, ο Συνήγορος του Πολίτη ελέγχει ιδίως, την συμμόρφωση των αρμόδιων αρχών με τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές, τα κριτήρια και τις προδιαγραφές, που έχουν εκδοθεί για τον σκοπό αυτό από τα αρμόδια όργανα διεθνών οργανισμών ή τα όργανα της Ε.Ε.
Για την πραγματοποίηση της αποστολής του, ο Συνήγορος του Πολίτη:
Θα ασκεί τις αρμοδιότητες που αναφέρονται όπως αναφέρονται παραπάνω και θα χρησιμοποιεί μεθόδους και πρότυπα που εφαρμόζονται από εθνικούς και διεθνείς ελεγκτικούς μηχανισμούς,
τα οποία δύνανται να προβλεφθούν σε εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας,
Επίσης θα δύναται να συνεργάζεται με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), αλλά και με άλλους φορείς, ενωσιακούς και διεθνείς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στο πεδίο της προάσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Ο Συνήγορος του Πολίτη ασκεί τον εξωτερικό έλεγχο των διαδικασιών επιστροφής και απομάκρυνσης αλλοδαπών τρίτης χώρας, και ελέγχει τη νομιμότητα των πράξεων, παραλείψεων και υλικών ενεργειών των αρμοδίων υπηρεσιών σε όλα τα στάδια της προβλεπόμενης από το νόμο διαδικασίας.
Κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς του, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει απρόσκοπτη πρόσβαση σε κάθε χώρο κράτησης, αναμονής ή διέλευσης (transit) σε όλη την επικράτεια, ενώ μπορεί να συμμετέχει ως παρατηρητής στις επιχειρήσεις εκτέλεσης αποφάσεων επιστροφής , συμπεριλαμβανομένης και της εκτέλεσης αποφάσεων διοικητικής απέλασης, οδικές ή εναέριες, καθώς και διαδικασίες επανεισδοχής, κατ’ εφαρμογή σχετικών διμερών συμφωνιών της χώρας ή συμφωνιών της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης με τρίτη χώρα.
Ειδικότερα, κατά την άσκηση της προβλεπόμενης αρμοδιότητάς του, ο Συνήγορος του Πολίτη, θα μπορεί να επικοινωνεί απρόσκοπτα με τους κρατούμενους και το προσωπικό των υπηρεσιών και έχει πρόσβαση σε έγγραφα, στο σύνολο των στοιχείων των ατομικών φακέλων των κρατουμένων, καθώς και σε κάθε συναφές ηλεκτρονικό και φυσικό αρχείο, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
