Όταν γίνεται λόγος για το περιττό βάρος ή το λίπος στο σώμα, η πρώτη σκέψη πηγαίνει συνήθως στην εξωτερική εικόνα και στην αύξηση της περιφέρειας της μέσης. Ωστόσο, πέρα από το υποδόριο λίπος -αυτό, δηλαδή, που βρίσκεται ακριβώς κάτω από το δέρμα και είναι ορατό- υπάρχει ένας άλλος, πολύ πιο επικίνδυνος τύπος λίπους που συσσωρεύεται εσωτερικά: το σπλαχνικό.
«Πρόκειται για το λίπος που περιβάλλει τα ζωτικά όργανα της κοιλιακής κοιλότητας, όπως το ήπαρ, το πάγκρεας και τα έντερα. Παρότι παραμένει «αόρατο» με γυμνό μάτι στα αρχικά στάδια, αποτελεί έναν από τους σημαντικούς παράγοντες καρδιαγγειακού και μεταβολικού κινδύνου, επηρεάζοντας αθόρυβα τη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων», επισημαίνει ο κ. Βασίλειος Τσιριμπής, Διευθυντής Καρδιολόγος, Metropolitan Hospital και συνεχίζει:
Τι είναι το σπλαχνικό λίπος και γιατί είναι επικίνδυνο;
Σε αντίθεση με το υποδόριο, το σπλαχνικό λίπος δεν είναι ένας απλός, αδρανής αποθηκευτικός χώρος ενέργειας. Αντίθετα, λειτουργεί ως ένα εξαιρετικά δραστήριο ενδοκρινικό και μεταβολικό όργανο. Εκκρίνει ορμόνες, κυτοκίνες και φλεγμονώδεις ουσίες οι οποίες εισέρχονται απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος και διαταράσσουν τη λειτουργία ολόκληρου του οργανισμού. Παράλληλα, μειώνει την παραγωγή της αδιπονεκτίνης, μιας προστατευτικής ορμόνης που φυσιολογικά θωρακίζει τα αγγεία και ρυθμίζει τον μεταβολισμό. Η διαρκής αυτή υποκλινική φλεγμονή και η ορμονική ανισορροπία είναι που καθιστούν το σπλαχνικό λίπος ιδιαίτερα επιβλαβές για την υγεία και αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Πώς επηρεάζει τον μεταβολισμό και την καρδιά;
Η συσσώρευση σπλαχνικού λίπους συνδέεται άμεσα με μια σειρά από σοβαρές διαταραχές που επηρεάζουν τόσο τον μεταβολισμό όσο και το καρδιαγγειακό σύστημα. Αρχικά, προκαλεί ινσουλινοαντίσταση, δυσκολεύοντας την ανταπόκριση των κυττάρων στη δράση της ινσουλίνης, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να αναγκάζεται να παράγει μεγαλύτερες ποσότητες και να αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2.
Επιπλέον, οι ουσίες που απελευθερώνονται προκαλούν βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία, ευνοούν την αθηροσκλήρωση, αυξάνοντας τα τριγλυκερίδια και οξειδώνοντας τη χοληστερίνη, ώστε η LDL να γίνεται «κακή». Όλοι αυτοί οι παράγοντες επιβαρύνουν συνολικά το καρδιαγγειακό σύστημα και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Σημαντική είναι και η επίδρασή του στο ήπαρ, καθώς οδηγεί συχνά στη μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος, απειλώντας τη δομή και τη λειτουργία του οργάνου.
Πώς μετριέται και ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Η ακριβής μέτρηση του σπλαχνικού λίπους απαιτεί εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η αξονική ή η μαγνητική τομογραφία, καθώς και η λιπομέτρηση με ανάλυση σύστασης σώματος σε ιατρικό περιβάλλον. Ωστόσο, ένας απλός και χρήσιμος δείκτης για την καθημερινότητα είναι η μέτρηση της περιφέρειας της μέσης με μια μετροταινία, όπου τιμή άνω των 88 εκατοστών στις γυναίκες και άνω των 102 εκατοστών στους άνδρες υποδηλώνει αυξημένο κίνδυνο. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάποιος μπορεί να διαθέτει φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος και παρ' όλα αυτά να έχει αυξημένο σπλαχνικό λίπος, φαινόμενο που παρατηρείται συχνά λόγω καθιστικής ζωής ή ακόμα και λόγω των ορμονικών αλλαγών στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, όπου η κατανομή του λίπους μετατοπίζεται φυσιολογικά στην κοιλιακή χώρα.
Πώς μπορεί να μειωθεί το σπλαχνικό λίπος;
Τα καλά νέα είναι ότι το σπλαχνικό λίπος ανταποκρίνεται στις αλλαγές του τρόπου ζωής, συχνά πολύ πιο γρήγορα από το υποδόριο. Οι βασικοί πυλώνες αντιμετώπισης περιλαμβάνουν τη στοχευμένη διατροφή με περιορισμό των επεξεργασμένων σακχάρων και των τρανς λιπαρών, την υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής πλούσιας σε φυτικές ίνες, καθώς και την τακτική αερόβια άσκηση σε συνδυασμό με ασκήσεις αντίστασης. Παράλληλα, η διαχείριση του χρόνιου στρες, το οποίο απελευθερώνει κορτιζόλη που ευνοεί την αποθήκευση λίπους στην κοιλιά, και η εξασφάλιση ποιοτικού ύπνου είναι καθοριστικής σημασίας για τη ρύθμιση του μεταβολισμού και τη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας.
«Το σπλαχνικό λίπος δεν είναι απλώς ένα αισθητικό ζήτημα, αλλά ένας σημαντικός μεταβολικός και καρδιαγγειακός παράγοντας κινδύνου. Η έγκαιρη αναγνώρισή του μέσω της μέτρησης της μέσης και ο έλεγχος των μεταβολικών και καρδιαγγειακών δεικτών μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων. Με μικρές, σταθερές αλλαγές στη διατροφή, αύξηση της φυσικής δραστηριότητας και σωστή ιατρική καθοδήγηση, ο καθένας μπορεί να μειώσει το σπλαχνικό λίπος και να συμβάλει στη μακροπρόθεσμη προστασία της καρδιάς και του μεταβολισμού του», καταλήγει ο κ. Τσιριμπής.
*Στην Καρδιολογική Κλινική του Metropolitan Hospital, με εξειδικευμένο και άρτια εκπαιδευμένο επιστημονικό και νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και προηγμένης τεχνολογίας εξοπλισμό, παρέχεται ολοκληρωμένη αντιμετώπιση οξέων και χρόνιων καρδιολογικών περιστατικών. Αξιοποιώντας σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους, προσφέρονται υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας, με στόχο την αποτελεσματική και εξατομικευμένη φροντίδα κάθε ασθενούς.
