Δεν είναι απλώς αφηρημάδα, ούτε παιδική φάση ή θέμα κακής συμπεριφοράς, όπως συχνά πιστεύεται. Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι μια συχνή νευροαναπτυξιακή διαταραχή, η οποία είναι γενετική και εκδηλώνεται με συμπτώματα απροσεξίας, υπερκινητικότητας και παρορμητικότητας, σε βαθμό που επηρεάζουν την καθημερινότητα του ατόμου.
H Δρ Τερψιχόρη Κόρπα, ψυχίατρος Παιδιού και Eφήβου, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης ΔΕΠΥ & διευθύντρια Ψυχιατρικής Κλινικής Παιδιών & Εφήβων Αθηνών στο Γεν. Νοσ. Παίδων Αθηνών «Π. & Α Κυριακού», σε συνέντευξη της στο Πρακτορείο FM ξεκαθαρίζει ότι η ΔΕΠΥ δεν εξαλείφεται με την πάροδο της ηλικίας, απλά σε αρκετές περιπτώσεις αλλάζουν μορφή τα συμπτώματα και δεν επηρεάζουν τόσο την λετουργικότητα του ατόμου. Την ίδια ώρα, η επιστημονική γνώση ανατρέπει παλιούς φόβους: όταν χορηγούνται σωστά τα φάρμακα και σε συνδυασμό με ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, όχι μόνο δεν επιβαρύνουν, αλλά μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο για κατάθλιψη, άγχος, σχολική αποτυχία, αλλά και χρήση ουσιών.
Στη συνέντευξη που παραχωρεί στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» η πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης ΔΕΠΥ Δρ. Τερψιχόρη Κόρπα, εξηγεί τι πραγματικά ισχύει για τη ΔΕΠΥ, πώς συνδέεται με τον αυτισμό, αλλά και με καρδιαγγειακά και άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας, ποια σημάδια πρέπει να ανησυχήσουν τους γονείς και ποιες είναι οι σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ερ: Διάβασα ότι ο παγκόσμιος επιπολασμός της ΔΕΠΥ στα παιδιά σχολικής ηλικίας εκτιμάται περίπου στο 5% έως 7%, ενώ στους ενήλικες τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν συχνότητα 2% έως 5%. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εξαλειφθεί στην ενήλικη ζωή;
Απ: Όχι δεν εξαλείφεται η ΔΕΠΥ, απλώς αλλάζουν μορφή τα συμπτώματα και κάποιες περιπτώσεις πιο ήπιες ενδεχομένως, είναι υποκλινικές. Δηλαδή ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων περίπου οι μισοί, μπορεί το 70, 80% μεγαλώνοντας να έχουν διαφορετικές εκφράσεις της συμπτωματολογίας τους, σε βαθμό που να μην επηρεάζεται τόσο η λειτουργικότητά τους. Επομένως μιλάμε για ΔΕΠΥ σε ύφεση. Βέβαια, η εκτίμηση του επιπολασμού εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως πχ πολιτισμικά στοιχεία του δείγματος, πηγές των πληροφοριοδοτών, το ταξινομητικό σύστημα, τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται κλπ.
Πώς συνδέεται η ΔΕΠΥ με τον αυτισμό
Ερ:Υπάρχουν πολλές μορφές ΔΕΠΥ; Σχετίζεται κάποιο από αυτές με αυτισμό;
Απ: Ουσιαστικά υπάρχουν δύο μορφές ΔΕΠΥ. Πρώτον, η ΔΕΠΥ συνδυασμένου υποτύπου, όπου το άτομο εμφανίζει και συμπτώματα απροσεξίας και συμπτώματα υπερκινητικότητας, παρορμητικότητας, σε βαθμό που εμποδίζουν την καθημερινότητα του. Δεύτερον, η μορφή της απροσεξίας, όπου η υπερκινητικότητα, η παρορμητικότητα, η ανησυχία στους μεγαλύτερους, δεν είναι εμφανής. Αντίθετα υπάρχει πιο έντονα το σύμπτωμα της ελλειμματικής προσοχής. Δηλαδή δυσκολία τού να συγκεντρωθεί το άτομο σε κάτι, να επαναφέρει την προσοχή του, να ξεχνάει, να κάνει λάθη απροσεξίας, να μην οργανώνεται και άλλα. Σε σχέση με τον αυτισμό μπορεί να υπάρχει συνοσηρότητα. Η αλήθεια είναι ότι πάρα πολλές περιπτώσεις ατόμων που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού και κυρίως υψηλής λειτουργικότητας, παρουσιάζουν και συμπτώματα ΔΕΠΥ.
Ερ: Η ΔΕΠΥ είναι νευροβιολογική ή σχετίζεται με θέματα ανατροφής; Υπάρχουν μήπως ένοχα γονίδια ή μεταλλάξεις αυτών και αν ναι πόσο αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης;
Απ: Η ΔΕΠΥ είναι μία νευροανάπτυξιακή διαταραχή. Είναι δηλαδή μία κατάσταση με την προδιάθεση της οποίας κάποιος γεννιέται και από κει και πέρα, μεγαλώνοντας θα εκφράσει με διάφορους τρόπους, σε διαφορετικό βαθμό και με διαφορετικές επιμέρους συμπτωματολογίες, αυτές τις αδυναμίες που αναφέραμε.
Η ΔΕΠΥ είναι γενετική. Έχουν ενοχοποιηθεί διάφορα γονίδια, τα οποία επηρεάζουν την επικοινωνία των νευρώνων στον εγκέφαλο. Υπάρχει μια χημική διαδικασία στον εγκέφαλο, η οποία προκαλεί αυτή την αδυναμία ενορχήστρωσης των διαφόρων λειτουργιών του εγκεφάλου σε αρμονία. Για αυτό και εξάλλου φυσιολογικά κατά τα άλλα άτομα, παρουσιάζουν αδυναμίες στη συγκέντρωση της προσοχής. Το περιβάλλον μπορεί να επιτείνει την ένταση των συμπτωμάτων και αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που έχουν αντίκρισμα οι διάφορες ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, όπως η οργάνωση, η διατήρηση της προσοχής με διάφορες τεχνικές, τεχνικές διαχείρισης του χρόνου για την αντιστάθμιση, όχι την εξάλειψη των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ. Μαθαίνουν τα άτομα να ζουν με αυτά.
Τα φάρμακα μειώνουν κατάθλιψη, άγχος και χρήση ουσιών
Ερ: Μεγάλη μελέτη του 2026 έδειξε ότι τα φάρμακα για ΔΕΠΥ δεν αυξάνουν τον κίνδυνο ψύχωσης, αντιθέτως μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρών ψυχιατρικών προβλημάτων, όταν δίνονται νωρίς. Τι έχουμε από φαρμακευτικής πλευράς; Τι έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια και τι περιμένετε;
Aπ: Τα φάρμακα για ΔΕΠΥ όχι μόνο δεν αυξάνουν τον κίνδυνο για ψύχωση, αλλά αντιθέτως προστατεύουν, από πολλές παρενέργειες της ΔΕΠΥ, εφόσον δίδονται από τις ηλικίες που πρέπει με ένα συστηματικό και επιβλεπόμενο τρόπο. Για παράδειγμα, έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά ότι τα άτομα που κάνουν θεραπεία για ΔΕΠΥ, έχουν πολύ μικρότερο κίνδυνο να κάνουν χρήση ουσιών, να αντιμετωπίσουν σχολική αποτυχία, να βιώσουν άγχος, ή κατάθλιψη. Και αυτό γιατί ζουν με λιγότερη ΔΕΠΥ, που αποτελεί παράγοντα κινδύνου για όλα αυτά. Στην Ελλάδα, αυτή τη στιγμή, έχουμε τη μεθυλφαινιδάτη σε μορφή βραχείας ή μακρότερης αποδέσμευσης, που είναι το μοναδικό φάρμακο, το οποίο είναι ευρέως διαθέσιμο για τη ΔΕΠΥ και ανήκει στην κατηγορία των διεγερτικών του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Ουσιαστικά βοηθά τον εγκέφαλο να λειτουργεί καλύτερα σε θέματα προσοχής και συγκέντρωσης, επηρεάζοντας ουσίες που σχετίζονται με την εγρήγορση και τον έλεγχο της σκέψης. Φάρμακα καινούργια δεν έχω ακούσει να βγαίνουν. Αυτό που περιμένουμε στην Ελλάδα είναι να επανακυκλοφορήσουν κάποια φάρμακα όπως η ατομοξετίνη (δεν είναι διεγερτικό) που κυκλοφορούσε παλιότερα όπως επίσης και κάποιες αμφεταμίνες που είναι διαθέσιμες μόνο στο εξωτερικό. Σε κάθε περίπτωση, η φαρμακευτική αγωγή είναι σημαντικό όπλο στη φαρέτρα μας, αρκεί να συνδυάζεται με ψυχοκοινωνικές θεραπείες, οι οποίες βελτιώνουν τη διαχείριση της συμπεριφοράς σε κάθε πλαίσιο.
Καρδιαγγειακά, γαστρεντερικά και ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες για όλη την οικογένεια
Ερ: Με τί είδους προβλήματα συνδέεται η ΔΕΠΥ, υγείας ή άλλα;
Απ: Η ΔΕΠΥ συνδέεται με διάφορα προβλήματα, τόσο για τον ίδιο τον ασθενή, όσο και για το περιβάλλον του, καθότι είναι ένα συνεχές στρες για το οικογενειακό σύστημα και εξαιτίας αυτού του στρες συνδέεται με ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες, καρδιαγγειακά προβλήματα, γαστρεντερικά και άλλα, είτε χρόνια, είτε περιστασιακά.
Ερ: Ποια είναι τα συμπτώματα εκείνα που θα υποψιάσουν τον γονιό και σε ποιον γιατρό θα πρέπει να αποταθεί;
Απ: Από το νηπιαγωγείο ήδη το παιδάκι μπορεί να έχει μία δυσκολία να παραμείνει στον κύκλο για το παραμύθι, να συγκεντρωθεί, να ελέγξει τη συμπεριφορά του στο μάθημα, ή στο διάλειμμα. Τα παιδάκια με ΔΕΠΥ συνήθως τρέχουν πάνω κάτω, σκαρφαλώνουν περισσότερο από τα άλλα παιδάκια, πειράζουν τα πάντα και είναι πιο ανήσυχα.
Ο γονιός με την παραίνεση του δασκάλου ή του παιδιάτρου καλό είναι να συμβουλευτεί ένα ειδικό ψυχικής υγείας, που μπορεί να είναι ένας αναπτυξιακός παιδίατρος, ή ψυχίατρος παιδιών και εφήβων, ο οποίος θα αξιολογήσει τις συμπεριφορά του παιδιού, θα παρακολουθήσει πώς εξελίσσεται και ενδεχομένως να βάλει κάποια διάγνωση.
Παράλληλη στήριξη και ειδικές ρυθμίσεις στο σχολείο
Ερ: Στην Ελλάδα τι πρόβλεψη υπάρχει για αυτά τα παιδιά στο σχολείο;
Απ: Στη χώρα μας ένα παιδί, αν έχει διασπαστική, υπερκινητική και διαλυτική για τη συνοχή της τάξης συμπεριφορά, μπορεί να πάρει παράλληλη στήριξη (σσ εξειδικευμένος εκπαιδευτικός που βοηθάει το μαθητή μέσα στην τάξη), μετά από αξιολόγηση από τις αρμόδιες εκπαιδευτικές υπηρεσίες του υπουργείου Παιδείας (ΚΕΔΑΣΥ) εφόσον βέβαια υπάρξει κάποια έγγραφη ιατρική διάγνωση. Επίσης, μπορεί να τύχει ειδικών ρυθμίσεων για την παρακολούθηση των μαθημάτων, όπως για παράδειγμα να κάθεται μακριά από πηγές θορύβου, να του δίνεται περισσότερος χρόνος σε εξετάσεις κλπ. Το κράτος παρέχει τη δυνατότητα, μέσω της δημόσιας ασφάλισης (ΕΟΠΥΥ), να καλύπτονται θεραπευτικές παρεμβάσεις και υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως λογοθεραπεία, εργοθεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη, για παιδιά και ενήλικες με διαγνωσμένες δυσκολίες.
Ερ: Η διάγνωση στα παιδιά σε τι ηλικία μπαίνει;
Απ: Μετά τα 4-5 μπορεί να γίνει μία ασφαλής διάγνωση.
Ερ: Η φαρμακευτική αγωγή δίνεται δία βίου, ή περιστασιακά;
Απ: Ανάλογα με τις ανάγκες και τις περιστάσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να δοθεί φαρμακευτική αγωγή και κάτω από τα 6 που είναι η επίσημη έναρξη, αν κριθεί από τον γιατρό ότι κινδυνεύει εξαιρετικά η σωματική ακεραιότητα του παιδιού.
