Πριν από μερικά χρόνια, ξεκίνησε στην Καλιφόρνια η προσπάθεια για τη θέσπιση νομοθεσίας κατά των συνθετικών χρωστικών ουσιών που βρίσκονται στα τρόφιμα και έχουν βάση το πετρέλαιο, καθώς υπήρχαν ενδείξεις για ύπαρξη ουσιών που είναι ιδιαιτέρως επιβλαβείς για την υγεία, ενώ θεωρήθηκαν «ύποπτες» τόσο για μερικά είδη καρκίκων όσο και για νευροσυμπεριφορικά προβλήματα στα παιδιά και τα ζώα.
Ο κυβερνήτης Γκάβιν Νιούσομ απαγόρευσε την κόκκινη χρωστική Νο 3 το 2023 και έξι άλλες κοινές χρωστικές από τα σχολικά τρόφιμα το 2024. Έκτοτε, 25 άλλες πολιτείες ακολούθησαν τα βήματα της Καλιφόρνιας με νομοθεσία -κάποιες υπογράφηκαν σε νόμο, άλλες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη- που είτε θα απαγορεύει, είτε θα περιορίζει, είτε θα απαιτεί ετικέτες για τις χρωστικές ουσίες τροφίμων.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι χρωστικές ουσίες είναι μόνο ένα συστατικό των εξαιρετικά επεξεργασμένων τροφίμων. Κατά συνέπεια, «η αφαίρεση των συνθετικών χρωστικών ουσιών τροφίμων δεν μετατρέπει αυτόματα τα προϊόντα σε υγιεινά τρόφιμα ή ποτά», δήλωσε η Dr. Jennifer Pomeranz, αναπληρώτρια καθηγήτρια πολιτικής και διαχείρισης δημόσιας υγείας στη Σχολή Παγκόσμιας Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Μια νέα μελέτη που είναι σύμφωνη με τη γνώμη της Pomeranz, διαπιστώνει ότι τα τρόφιμα και τα ποτά με συνθετικές χρωστικές ουσίες περιείχαν κατά μέσο όρο 141% περισσότερη ζάχαρη σε σύγκριση με τα προϊόντα χωρίς συνθετικές χρωστικές ουσίες. Το νάτριο και τα κορεσμένα λιπαρά, ωστόσο, ήταν χαμηλότερα στα τρόφιμα με χρωστικές ουσίες, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics.
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι συνθετικές χρωστικές ουσίες τροφίμων μπορούν να θεωρηθούν «κόκκινη σημαία» για ένα προϊόν που είναι πιθανότατα λιγότερο υγιεινό συνολικά, δήλωσε ο Δρ Ντέιβιντ Άντριους, επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος της Environmental Working Group, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης υπεράσπισης της υγείας και του περιβάλλοντος, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ο Andrews δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Πόσο κινδυνεύει η υγεία μας
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Δρ Ελίζαμπεθ Ντάνφορντ, δήλωσε πρόσφατα ότι: «Είμαι μητέρα δύο μικρών παιδιών - ηλικίας 7 και 5 ετών - και σίγουρα παρατηρώ αλλαγές στη συμπεριφορά, ιδίως του γιου μου, μετά την κατανάλωση ζαχαρούχων προϊόντων χρωματισμένων με συνθετικές χρωστικές ουσίες», δήλωσε η Dunford, σύμβουλος του τμήματος πολιτικής τροφίμων του George Institute for Global Health. «Αλλά και ο κύριος επαγγελματικός ερευνητικός μου τομέας είναι η εξέταση της υγιεινής των προμηθειών τροφίμων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διαμόρφωση του προφίλ των θρεπτικών συστατικών και τη χρήση των πρόσθετων τροφίμων».
Όπως είναι γνωστό, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, ή UPF, αποτελούν έως και το 70% της προμήθειας τροφίμων στις ΗΠΑ και παρασκευάζονται με βιομηχανικές τεχνικές και συστατικά που «δεν χρησιμοποιούνται ποτέ ή σπάνια στις κουζίνες», σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών. Αυτά τα τρόφιμα είναι συνήθως χαμηλά σε φυτικές ίνες και υψηλά σε θερμίδες, πρόσθετη ζάχαρη, εξευγενισμένα δημητριακά και λίπη, νάτριο και πρόσθετα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για να βοηθήσουν να γίνει το φαγητό πιο ελκυστικό.
Τα πρόσθετα συχνά περιλαμβάνουν συντηρητικά για τη διατήρηση της φρεσκάδας και της υφής ή για την αντίσταση στη μούχλα και τα βακτήρια, καθώς και γαλακτωματοποιητές για την αποτροπή του φυσικού διαχωρισμού των συστατικών. Άλλα κοινά πρόσθετα περιλαμβάνουν ενισχυτές αρώματος και γεύσης και παράγοντες για την καταπολέμηση του αφρισμού, τη λεύκανση, τη διόγκωση, την πηκτωματοποίηση και το γλάσο.
Πολυάριθμες μελέτες που έχουν δημοσιευτεί τις τελευταίες δεκαετίες έχουν συνδέσει την κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων με ασθένειες ή προβλήματα υγείας, όπως διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακές παθήσεις, παχυσαρκία, πρόωρο θάνατο, καρκίνο, κατάθλιψη, γνωστική εξασθένηση, εγκεφαλικό επεισόδιο και διαταραχές ύπνου. Και οι κίνδυνοι για ορισμένα από αυτά τα προβλήματα ξεκινούν από μία μόνο ημερήσια μερίδα υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, σύμφωνα με πολλαπλές μελέτες. Αυτά τα στοιχεία είναι ο λόγος για τον οποίο ορισμένα από τα κράτη με νόμους ή νομοσχέδια που περιορίζουν τις χρωστικές ουσίες τροφίμων έχουν συμπεριλάβει δημοφιλή πρόσθετα, όπως βρωμιούχα φυτικά έλαια ή προπυλοπαραμπέν.
Είναι, επίσης, ο λόγος για τον οποίο οι ειδικοί προειδοποιούν κατά της κατανάλωσης τέτοιων τροφίμων, ακόμη και αν είναι χρωματισμένα με φυσικές χρωστικές ουσίες, προς τις οποίες η βιομηχανία στρέφεται εν μέσω ομοσπονδιακών και κρατικών πιέσεων. Ο κυβερνήτης του Τέξας Γκρεγκ Άμποτ υπέγραψε πρόσφατα νόμο για την πρώτη στο είδος της νομοθεσία που απαιτεί ετικέτες στα τρόφιμα ή τα ποτά που περιέχουν 44 χρωστικές ουσίες ή πρόσθετα.
Επιπλέον, η εταιρεία Kraft Heinz θα καταργήσει σταδιακά τις συνθετικές χρωστικές από το περίπου 10% του χαρτοφυλακίου της στις ΗΠΑ που εξακολουθεί να τις περιέχει πριν από το τέλος του 2027. Η Nestlé θα κάνει το ίδιο μέσα στο επόμενο έτος, δήλωσε η εταιρεία στο CNN την Τετάρτη. «Το ποσοστό των προϊόντων με συνθετικές χρωστικές είναι πολύ μικρότερο από το ποσοστό των προϊόντων που είναι UPF, επομένως τα φυσικά χρώματα που επιτρέπουν την υπερκατανάλωση UPF αποτελούν πρόβλημα», δήλωσε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ο Δρ Τζέρολντ Μαντέ, διευθύνων σύμβουλος της Nourish Science, μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης που επικεντρώνεται στις διατροφικές κρίσεις στις ΗΠΑ.
Ποιες τροφές έχουν χρωστικές ουσίες
Το κύριο αντικείμενο της νέας μελέτης με επικεφαλής τον Dunford ήταν η μέτρηση της χρήσης συνθετικών χρωστικών σε 39.763 προϊόντα τροφίμων και ποτών που πωλούνται από τους 25 κορυφαίους κατασκευαστές στις ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας δεδομένα για το 2020 από την Label Insight, μια εταιρεία της NielsenIQ για την κατανόηση προϊόντων.
Έως και 19%, ή 1 στα 5, των προϊόντων περιείχαν από μία έως επτά συνθετικές χρωστικές ουσίες, διαπίστωσαν οι ερευνητές. Η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη τεχνητή βαφή ήταν η κόκκινη βαφή Νο 40, ακολουθούμενη από την κόκκινη βαφή Νο 3 και την μπλε βαφή Νο 1.
Οι κατηγορίες τροφίμων με τη μεγαλύτερη χρήση χρωστικών ουσιών ήταν τα αθλητικά ποτά (79%), τα συμπυκνώματα ποτών (71%) και τα γλυκίσματα (54%). «Τα ανθρακούχα ποτά αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών πωλήσεων των προϊόντων που περιείχαν συνθετικές χρωστικές (30%), λόγω του ότι ήταν η κατηγορία με τις υψηλότερες πωλήσεις», έγραψαν οι συγγραφείς.
Ωστόσο, ορισμένοι κατασκευαστές επεσήμαναν ότι οι αλλαγές στην αγορά από το 2020 και μετά ενδέχεται να επηρεάσουν τα σημερινά ποσοστά. Παρόλα αυτά, οι χρωστικές ουσίες εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό μέρος του συστήματος τροφίμων και πολλά από αυτά τα προϊόντα παραμένουν στην αγορά.
Σε κάποιο βαθμό, η μελέτη είναι πιθανότατα ακόμα «μια καλή εικόνα του τοπίου, δεδομένου ότι συνήθως χρειάζονται 18 μήνες για τις μεγάλες εταιρείες να αλλάξουν την αλυσίδα εφοδιασμού τους για να καταστεί δυνατή η αναδιαμόρφωση», δήλωσε ο Mande, ο οποίος είναι επίσης αναπληρωτής καθηγητής διατροφής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ.
Πώς θα αλλάξουμε διατροφικές συνήθειες
Οι άνθρωποι που ανησυχούν για τις χρωστικές ουσίες τροφίμων και τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα θα πρέπει να μετακινηθούν προς τα τρόφιμα ολικής αλέσεως και τα μη ζαχαρούχα ποτά και μακριά από τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και ποτά, όσο μπορούν να αντέξουν οικονομικά, δεδομένου του υψηλού κόστους, δήλωσε ο Pomeranz.
Αυξήστε την πρόσληψη ολόκληρων φρούτων, λαχανικών, δημητριακών, ξηρών καρπών και σπόρων και οσπρίων. Θα πρέπει επίσης να γνωρίζετε πόσο νάτριο καταναλώνετε και πώς σας κάνουν να αισθάνεστε ορισμένα τρόφιμα - τα εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να σας κάνουν να θέλετε περισσότερα, ενώ τα πλήρη τρόφιμα είναι πιο χορταστικά.
Διαβάστε τις ετικέτες των συστατικών όταν ψωνίζετε, είπαν οι ειδικοί. «Ένα πράγμα που με εξέπληξε ήταν η παρουσία συνθετικών χρωστικών ουσιών σε προϊόντα που δεν τις περίμενα - όπως απλά ψωμάκια για χοτ ντογκ, κελύφη για τάκο, κουλούρια, βάφλες κ.λπ.», δήλωσε η Ντάνφορντ, αναπληρώτρια επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα διατροφής του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας στο Τσάπελ Χιλ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι λίγοι οι ειδικοί που έχουν υποστηρίξει ότι για να βελτιωθεί πραγματικά η υγεία των καταναλωτών και να ενσωματώσουν στη διατροφή τους τρόφιμα μη επεξεργασμένα, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο να γίνουν πιο προσιτά τα υγιεινά τρόφιμα.
ΠΗΓΗ: CNN
