Μια ανακάλυψη που έρχεται να ανατρέψει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τα «παγωμένα σύνορα» του ηλιακού μας συστήματος φέρνουν στο φως Ιάπωνες αστρονόμοι, εντοπίζοντας ενδείξεις ατμόσφαιρας σε ένα εξαιρετικά μικρό και απομακρυσμένο ουράνιο σώμα, πέρα από τον Πλούτωνα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το αντικείμενο (612533) 2002 XV93, με διάμετρο περίπου 500 χιλιομέτρων, φαίνεται να διαθέτει ένα εξαιρετικά αραιό ατμοσφαιρικό περίβλημα — κάτι που μέχρι πρότινος θεωρούνταν απίθανο για τόσο μικρά σώματα στη μακρινή Ζώνη του Κάιπερ. Αν η ανακάλυψη επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για ένα από τα ελάχιστα γνωστά αντικείμενα αυτής της κατηγορίας με ατμόσφαιρα, μαζί με τον Πλούτωνα.
Το ουράνιο σώμα κινείται σε απόσταση περίπου 6 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο — δηλαδή περίπου 40 φορές πιο μακριά από τη Γη — και ολοκληρώνει μια πλήρη περιφορά σε 247 χρόνια. Παρότι είναι πολύ μικρότερο από τον Πλούτωνα και την Έριδα, εκτιμάται ότι αποτελεί απομεινάρι από τα πρώτα στάδια σχηματισμού του ηλιακού συστήματος, πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://x.com/AFP/status/2051331056859591050}
Η παρατήρηση έγινε με τη μέθοδο της απόκρυψης άστρου: όταν το αντικείμενο πέρασε μπροστά από ένα μακρινό αστέρι στις αρχές του 2024, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το φως δεν επανήλθε αμέσως, κάτι που υποδηλώνει την ύπαρξη ενός λεπτού στρώματος αερίων. Η ατμόσφαιρα αυτή εκτιμάται ότι είναι εκατομμύρια φορές πιο αραιή από της Γης και πιθανότατα αποτελείται από μεθάνιο, άζωτο και μονοξείδιο του άνθρακα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy, ανοίγει νέα ερωτήματα για το πώς σχηματίζονται και διατηρούνται ατμόσφαιρες σε τόσο ακραίες συνθήκες, επαναπροσδιορίζοντας τα όρια της πλανητικής επιστήμης.
«Είναι σημαντικό διότι, μέχρι τώρα, ο Πλούτωνας ήταν το μόνο μεταποσειδώνιο αντικείμενο για το οποίο είχε επιβεβαιωθεί η παρουσία ατμόσφαιρας», εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο βασικός συγγραφέας της μελέτης, Κο Αριμάτσου, από το Αστρονομικό Παρατηρητήριο της Ιαπωνίας.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι τόσο μικρά αντικείμενα δεν θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν ατμόσφαιρα.
«Αυτή η ανακάλυψη θέτει υπό αμφισβήτηση τη γενικά αποδεκτή ιδέα ότι οι μικροί παγωμένοι κόσμοι του εξωτερικού Ηλιακού Συστήματος είναι, στην πλειονότητά τους, ανενεργοί και στατικοί», συνέχισε.
Πιθανά σενάρια και επιστημονικές επιφυλάξεις
Οι ερευνητές δεν είναι βέβαιοι τι ήταν αυτό που δημιούργησε την ατμόσφαιρα, η οποία πάντως είναι πολύ αραιή για να επιτρέψει την εμφάνιση ζωής. Μια υπόθεση είναι ότι ίσως να προέρχεται από τα αέρια που εκλύονται από το εσωτερικό του αντικειμένου, από παγωμένα ηφαίστεια που εκρήγνυνται. Μια άλλη πιθανότητα είναι να πρόκειται για το «υπόλειμμα» την πρόσκρουσης ενός κομήτη στην επιφάνειά του, κάτι που σημαίνει ότι σταδιακά θα εξαφανιστεί.
Ο Χοσέ Λουίς Ορτίθ, Ισπανός αστρονόμος που ειδικεύεται στους νάνους πλανήτες πέραν του Ποσειδώνα –αλλά δεν συμμετείχε σε αυτήν τη μελέτη– χαρακτήρισε ενδιαφέροντα τα ευρήματα, όμως εμφανίστηκε επιφυλακτικός. «Εξακολουθώ να αμφιβάλω ότι υπήρχε ατμόσφαιρα. Χρειαζόμαστε περισσότερα δεδομένα», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο. Κατά τον Ορτίθ, μια άλλη εξήγηση θα μπορούσε να είναι η παρουσία ενός δακτυλίου γύρω από το παγωμένο σώμα.
Ο Κο Αριμάτσου παραδέχτηκε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει «εξωτικές εναλλακτικές» υποθέσεις, ωστόσο ένας δακτύλιος δεν είναι συμβατός με τις παρατηρήσεις της ομάδας του.
Οι αστρονόμοι ζήτησαν να συνεχιστούν οι παρατηρήσεις, ιδίως με το διαστημικό τηλεσκόπιο Τζέιμς Γουέμπ, ώστε να μάθουν περισσότερα για αυτόν τον «παράξενο κόσμο». Αντιλαμβάνονται επίσης και ένα δεύτερο πρόβλημα: ότι η ονομασία του δεν χαράσσεται εύκολα στη μνήμη.
«Στην ομάδα μας συνήθως το αποκαλούμε απλώς XV93, που είναι βολικό αλλά όχι και πολύ συναρπαστικό. Προσωπικά, επειδή εργάζομαι στο Αστρονομικό Παρατηρητήριο Ισιγκακιτζίμα της Οκινάουα, θα χαιρόμουν πολύ αν κάποια ημέρα το συνδέαμε με ένα όνομα από τη μυθολογία της Οκινάουα, όπως τον Αμαμικίου, τον θεό δημιουργό, κατά την τοπική παράδοση», είπε ο Αριμάτσου.
