Η διατήρηση ενός υγιούς μείγματος φιλικών μικροβίων στο έντερο, γνωστή ως ευβίωση, είναι ζωτικής σημασίας για την καλή υγεία. Όταν αυτή η ευαίσθητη ισορροπία διαταράσσεται, συχνά από αντιβιοτικά, δίαιτα ή ασθένεια, μπορεί να επιφέρει από πεπτικά προβλήματα έως πιο σοβαρές παθήσεις όπως είναι η νόσος του Crohn, η ελκώδης κολίτιδα, ακόμη και νευρολογικές και μεταβολικές διαταραχές.
Ένας ολοένα και πιο δημοφιλής τρόπος αποκατάστασης της υγείας του εντέρου είναι η μεταμόσχευση μικροβιώματος κοπράνων (faecal microbiota transplantation, FMT). Η μέθοδος στηρίζεται στη λήψη κοπράνων από ένα υγιές άτομο, στην απομόνωση των ωφέλιμων μικροβίων και στην τοποθέτησή τους σε μια κάψουλα, η οποία εισάγεται στο έντερο με ενδοσκόπιση ή με κατάποση. Η επιδίωξη είναι οι ωφέλιμοι μικροοργανισμοί της κάψουλας να εγκατασταθούν στο έντερο του ασθενούς, βελτιώνοντας έτσι την μικροβιακή ποικιλομορφία και λειτουργία.
Οι μεταμοσχεύσεις μικροβιώματος κοπράνων (FMT) έχουν αναδειχθεί ως πιθανή θεραπεία για μια ποικιλία παθήσεων, από φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2 έως αυτισμό, όμως μια νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell, προειδοποιεί για την πιθανότητα μακροχρόνιων, ακούσιων επιπτώσεων στην υγεία των ληπτών, εξαιτίας εκτεταμένης χρήσης τους.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όταν τα μικρόβια του δότη δεν ταιριάζουν με το εντερικό περιβάλλον του λήπτη - μια κατάσταση που περιγράφουν ως «αναντιστοιχία» - η θεραπεία μπορεί να διαταράξει το μεταβολικό και ανοσοποιητικό σύστημα του λήπτη, πιθανώς με μακροχρόνιες συνέπειες. Δεδομένου ότι τα κόπρανα περιέχουν κυρίως αναερόβια μικρόβια (δηλαδή δεν μπορούν να ανεχθούν οξυγόνο) από το κόλον, η FMT μπορεί να διαταράξει το οικοσύστημα του εντέρου του λήπτη που έχει διαφορετική μικροβιακή σύνθεση.
Για να το ελέγξουν αυτό, οι ερευνητές χορήγησαν αντιβιοτικά σε ποντίκια για να διαταράξουν τη φυσική μικροβιοχλωρίδα του εντέρου τους και στη συνέχεια τα θεράπευσαν με μεταμοσχεύσεις κοπράνων. Μάλιστα, προσπάθησαν να μεταμοσχεύσουν μικρόβια από διαφορετικά μέρη του λεπτού εντέρου. Στη συνέχεια τα ποντίκια παρακολουθήθηκαν για έναν έως τρεις μήνες.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι μεταμοσχεύσεις κοπράνων συχνά οδήγησαν σε περιφερειακές αναντιστοιχίες, δηλαδή τα λάθος μικρόβια κατέληξαν σε λάθος μέρος και ότι τα αναερόβια μικρόβια από το κόλον όχι μόνο αποίκισαν το λεπτό έντερο μετά από μία μόνο μεταμόσχευση, αλλά παρέμειναν εκεί για μήνες. Αυτά τα μικρόβια άλλαξαν επίσης το νέο εντερικό περιβάλλον προς όφελός τους, «μετασχηματίζοντάς» το με τρόπους που προκάλεσαν αλλαγές στον μεταβολισμό, τη συμπεριφορά και το ενεργειακό ισοζύγιο του λήπτη.
Οι βιοψίες από το έντερο και το ήπαρ των ποντικών έδειξαν επίσης σημαντικές, διαρκείς αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο εκφράζονταν ορισμένα γονίδια, ιδιαίτερα εκείνα που συνδέονται με τον μεταβολισμό και την ανοσία.
Ωστόσο, η μελέτη δεν διευκρινίζει ακριβώς τι είδους προβλήματα υγείας μπορεί να προκύψουν από αυτές τις γενετικές μετατοπίσεις, αλλά οι ερευνητές προτρέπουν τους γιατρούς να είναι πιο προσεκτικοί κατά τη χρήση μεταμοσχεύσεων κοπράνων, ιδιαίτερα όσον αφορά τη δόση, το χρονοδιάγραμμα και τις πιθανές παρενέργειες.
Μπορεί, ωστόσο, να υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος για να προχωρήσει η μέθοδος. Μια νεότερη διαδικασία, γνωστή ως «πανμικροβιακή προσέγγιση» περιλαμβάνει τη μεταφορά μικροβίων από όλα τα μέρη του εντέρου, όχι μόνο από το κόλον. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναδημιουργία ενός πιο ισορροπημένου και φυσικού περιβάλλοντος του εντέρου, αποφεύγοντας τις τοπικές αναντιστοιχίες που παρατηρούνται στις τυπικές μεταμοσχεύσεις κοπράνων.
Υπάρχει επίσης αυξανόμενο ενδιαφέρον για τεχνικές που στοχεύουν στην «μεταμόρφωση» του εντέρου, δηλαδή στη σκόπιμη αναδιαμόρφωση συγκεκριμένων περιοχών με προσεκτικά επιλεγμένα μικρόβια για την αποκατάσταση της κανονικής λειτουργίας.
Όπως και να’ χει, αυτή η νέα μελέτη σίγουρα πυροδοτεί μια συζήτηση σχετικά με την ασφάλεια των μεταμοσχεύσεων κοπράνων. Ωστόσο, με την ανάπτυξη εναλλακτικών προσεγγίσεων, υπάρχει πραγματική ελπίδα ότι τα οφέλη των θεραπειών που βασίζονται στο έντερο μπορούν να εξακολουθούν να είναι εφικτά, χωρίς κινδύνους.
