Δεν είναι σαφές εάν η τεχνολογία αποτρέπει την πνευματική παρακμή ή αν τα άτομα με καλύτερες γνωστικές δεξιότητες απλώς τη χρησιμοποιούν περισσότερο, αλλά οι επιστήμονες λένε ότι τα ευρήματά τους αμφισβητούν τον ισχυρισμό ότι ο υπερβολικός χρόνος μπροστά στην οθόνη του κινητού οδηγεί σε αυτό που ονομάζεται «ψηφιακή άνοια», που είναι μια νέα μορφή νοητικής αποδυνάμωσης.
Ένας λόγος που ορισμένοι ερευνητές ανησυχούν για την «ψηφιακή άνοια» είναι προηγούμενες έρευνες που συνδέουν την τηλεθέαση με αρνητικά αποτελέσματα, όπως με αυξημένο κίνδυνο για Αλτσχάιμερ.
Επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Baylor στο Τέξας, ανέλυσαν τώρα 57 δημοσιευμένες μελέτες, από οκτώ βάσεις δεδομένων, που εξέτασαν τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, σε 411.430 ενήλικες σε όλο τον κόσμο. Ο μέσος όρος ηλικίας των ατόμων ήταν 69 ετών και όλοι είχαν υποβληθεί σε γνωστικό τεστ ή είχαν διάγνωση σχετική με τη γνωστική τους κατάσταση. Η χρήση της τεχνολογίας περιλάμβανε υπολογιστές, smartphone, internet, email, μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή «μικτές/πολλαπλές χρήσεις», σύμφωνα με τη νέα μελέτη.
Οι επιστήμονες δεν βρήκαν στοιχεία που να ενισχύουν την υπόθεση της ψηφιακής άνοιας, αντίθετα, διαπίστωσαν ότι η χρήση υπολογιστή, smartphone, διαδικτύου ή κάποιου συνδυασμού αυτών συσχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης. Οι λεπτομέρειες της μελέτης δημοσιεύονται στο Nature Human Behavior.
Απαιτείται φυσικά, περισσότερη δουλειά για να εξηγηθούν τα ευρήματα, αλλά οι ερευνητές υποπτεύονται ότι μια αμφίδρομη σχέση υποστηρίζει αυτά τα αποτελέσματα. Σε αυτό το σενάριο, τα άτομα με καλύτερες γνωστικές δεξιότητες είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές συσκευές, αλλά υπάρχουν επίσης γνωστικά οφέλη από την υιοθέτηση της τεχνολογίας.
Τα ψηφιακά εργαλεία θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να συμμετάσχουν σε σύνθετες δραστηριότητες και να ενισχύουν τις κοινωνικές τους συνδέσεις, οι οποίες φαίνονται να λειτουργούν ευεργετικά στον γερασμένο εγκέφαλο. Η τεχνολογία επιτρέπει επίσης στους ανθρώπους να αντισταθμίζουν τη γνωστική έκπτωση και να λειτουργούν πιο εύκολα, για παράδειγμα χρησιμοποιώντας GPS για να βρουν το δρόμο τους ή θέτοντας υπενθυμίσεις για να πληρώνουν λογαριασμούς ή να παίρνουν φάρμακα.
Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν ότι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των smartphone και άλλων ψηφιακών συσκευών στον γερασμένο εγκέφαλο εξαρτώνται από τον τρόπο χρήσης τους. Για παράδειγμα, η παθητική τηλεθέαση, τόσο σωματικά όσο και πνευματικά, δεν είναι και τόσο ωφέλιμη. Αντίθετα, οι υπολογιστές και τα smartphone μπορούν να προκαλέσουν πνευματική διέγερση, να προσφέρουν κοινωνικές συνδέσεις και να αντισταθμίσουν τις γνωστικές ικανότητες που μειώνονται με τη γήρανση.
Ωστόσο, οι επιστήμονες λένε ότι δεν μπορούν να είναι σίγουροι 100% για το εάν η ίδια η χρήση της τεχνολογίας διατηρεί τη γνωστική ικανότητα ενός ατόμου ή εάν η διατήρηση της γνωστικής ικανότητας οδηγεί σε συχνότερη χρήση της τεχνολογίας ή εάν λειτουργεί κάποιος συνδυασμός και των δύο.
Ένας από τους περιορισμούς της μελέτης είναι ότι δεν έχει λεπτομέρειες για το πώς οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τεχνολογικές συσκευές, λένε οι ειδικοί. Ως αποτέλεσμα, δεν είναι σαφές εάν οι συμμετέχοντες/σες χρησιμοποιούν υπολογιστές ή τηλέφωνα με τρόπους που ασκούν ουσιαστικά τον εγκέφαλό τους ή ποιος συγκεκριμένος τρόπος μπορεί να σχετίζεται περισσότερο με τη γνωστική προστασία. Η έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τον χρόνο που χρησιμοποιήθηκε η τεχνολογία από τα άτομα της μελέτης σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει επιβλαβές όριο χρήσης ή αν χρειάζεται μόνο λίγος χρόνος για να έχουμε γνωστικά οφέλη.
Όπως και να’ χει, η συγκεκριμένη εργασία αμφισβητεί την κοινή αντίληψη ότι η τεχνολογία κάνει τους ηλικιωμένους «χαζούς και ξεχασιάρηδες».
