Για δεκαετίες, οι αρχαιολόγοι αναρωτιόντουσαν αν μια πανοπλία της Εποχής του Χαλκού που βρέθηκε στην Ελλάδα —κράνος από χαυλιόδοντα αγριογούρουνου, χάλκινες πλάκες και άλλα— θα προστάτευε πραγματικά τον χρήστη στη μάχη.
Τώρα, μια διεθνής επιστημονική ομάδα (με συμμετοχή Ελλήνων από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στον Βόλο) αφού παρότρυνε 13 Έλληνες στρατιώτες να φορέσουν και πολεμήσουν εικονικά με ένα αντίγραφο της στολής, δήλωσε ότι το σχέδιο 3.500 ετών ήταν κατάλληλο για μάχη.
Η πανοπλία ανακαλύφθηκε στο χωριό Δένδρα της Νότιας Ελλάδας το 1960 και είναι μια από τις παλαιότερες ολοκληρωμένες στολές ευρωπαϊκής πανοπλίας που υπάρχουν, γράφουν οι ερευνητές σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE
Η πανοπλία βρέθηκε κοντά στις Μυκήνες, σε μια αρχαία πόλη περίπου 70 μίλια δυτικά της Αθήνας, η οποία υπήρξε το κέντρο του μυκηναϊκού πολιτισμού, που κυριάρχησε στην Ελλάδα από το 1600 έως το 1100 περίπου π.Χ.
Οι Μυκηναίοι ήταν μηχανικοί, καλλιτέχνες και πολεμιστές που είχαν «ισχυρή επίδραση» στην ανατολική Μεσόγειο, γράφουν οι ερευνητές, και η νέα μελέτη αποδεικνύει ότι αυτή είναι «τουλάχιστον εν μέρει αποτέλεσμα της τεχνολογίας τους στην πανοπλία».
Η πανοπλία Dendra χρονολογείται στον 15ο αιώνα π.Χ., και αποτελείται από 15 φύλλα από κράμα χαλκού που συγκρατούνται με δέρμα, τα οποία κάλυπταν τον χρήστη από το λαιμό μέχρι τα γόνατα. Το κοστούμι είναι πλήρες με προστατευτικά για τα χέρια και τα πόδια και με ένα κράνος διακοσμημένο με κομμάτια χαυλιόδοντα κάπρου. Όπως γράφει ο Tom Metcalfe του National Geographic , η πανοπλία «δεν είναι κομψή ή τολμηρή, αλλά μια τεράστια και δυσκίνητη στολή που μοιάζει με κινητό φούρνο». Και επειδή η στολή βρέθηκε σε τόσο καλή κατάσταση, ορισμένοι αναρωτήθηκαν για τον πραγματικό σκοπό της.
«Από την ανακάλυψή της, παραμένει το ερώτημα εάν η πανοπλία χρησιμοποιούταν καθαρά για τελετουργικούς σκοπούς ή στη μάχη», λέει ο ερευνητής Ανδρέας Φλουρής, καθηγητής φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στην Ελλάδα, και οι συνεργάτες του στο Live Science
Άλλες μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το κοστούμι ήταν άξιο μάχης, σύμφωνα με το National Geographic. Ωστόσο, το πρόσφατο πείραμα του Φλουρή και των συναδέλφων του είναι το πρώτο του είδους του.
Οι συγγραφείς στρατολόγησαν 13 εθελοντές Πεζοναύτες από την 32η Ταξιαρχία Πεζοναυτών του Ελληνικού Στρατού και τους τάισαν με το γεύμα ενός στρατιώτη της εποχής που δινόταν πριν από τις μάχες: ψωμί, βοδινό κρέας, κατσικίσιο τυρί, πράσινες ελιές, κρεμμύδια και κόκκινο κρασί. Οι πεζοναύτες φόρεσαν αντίγραφα του μυκηναϊκού κοστουμιού, κράτησαν αντίγραφα του μυκηναϊκού σταυροειδούς ξίφους και κλείστηκαν σε ένα δωμάτιο με ελεγχόμενη θερμοκρασία 64 έως 68 βαθμούς Φαρενάιτ (17-20 βαθμούς Κελσίου) για να πολεμήσουν.
Οι στρατιώτες διεξήγαν μια προσομοίωση μονομαχίας 11 ωρών, στο πρότυπο μαχών της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στην Ελλάδα. Το «πρωτόκολλο προσομοίωσης μάχης» συστήθηκε με βάση τις περιγραφές του Ομήρου για τον Τρωικό Πόλεμο στην Ιλιάδα, ο οποίος διεξήχθη λίγους αιώνες μετά την κατασκευή της πανοπλίας Dendra και μισή χιλιετία πριν από τη γέννηση του Ομήρου.
«Το να προτείνουμε ότι τα έπη του Ομήρου ήταν ακριβείς αφηγήσεις γεγονότων που έλαβαν χώρα περίπου πεντακόσια χρόνια νωρίτερα, θα προκαλούσε τόσο μομφή όσο και δυσπιστία», γράφουν οι ερευνητές. Αλλά η Ιλιάδα «περιγράφει πτυχές της μάχης που γνωρίζουμε ότι ισχύουν για τον μυκηναϊκό κόσμο», λέει στο National Geographic ο συν-συγγραφέας της μελέτης Ken Wardle, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας.
Οι εθελοντές προσομοίωσαν μονομαχίες μεταξύ πεζοπόρων, καθώς και συγκρούσεις στρατιωτών-άρματος και άρματος-πλοίων και διαπίστωσαν ότι η πανοπλία άντεξε αυτές τις προκλήσεις χωρίς να καταπονεί ή να περιορίζει τον χρήστη.
«Καταλαβαίνουμε τώρα, παρά τη δυσκίνητη εντύπωση που δίνει η όψη της, ότι δεν είναι μόνο αρκετά ευέλικτη ώστε να επιτρέπει σχεδόν κάθε κίνηση ενός πεζοπόρου πολεμιστή, αλλά και αρκετά ανθεκτική για να προστατεύει τον χρήστη από τα περισσότερα χτυπήματα», γράφει η μελέτη.
Στην ακμή της, η μυκηναϊκή πανοπλία ήταν πολύ προηγμένη και θα έδινε στους επίλεκτους πολεμιστές «σημαντικά πλεονεκτήματα» στη μάχη, λένε οι ερευνητές στο Live Science . Όπως λέει στο National Geographic ο Barry Molloy , ένας αρχαιολόγος που έχει διενεργήσει ξεχωριστή έρευνα για την καταλληλότητα της πανοπλίας Dendra στη μάχη, «η σημασία της για την κατανόηση της μακράς ιστορίας ανάπτυξης όπλων και πολέμου δεν μπορεί να υποτιμηθεί». Και προσθέτει, «Τέτοιες πανοπλίες θα είχαν μεταμορφώσει το πεδίο της μάχης».
