Όταν ο αστροναύτης Scott Kelly επέστρεψε από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), όπου είχε παραμείνει έναν ολόκληρο χρόνο, οι εργαστηριακές του εξετάσεις αποκάλυψαν τελομερικές και προλευχαιμικές αλλαγές στα αιμοσφαίρια του. Αυτού του είδους οι κυτταρικές αλλαγές έχουν γενικά παρατηρηθεί στο αίμα, αλλά μόνο μετά από πολλές δεκαετίες ανθρώπινης γήρανσης.
Όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι το διάστημα και η έλλειψη βαρύτητάς του μπορούν να προσομοιώσουν και να επιταχύνουν τη γήρανση στα ανθρώπινα βλαστοκύτταρα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δημιουργούν αιμοσφαίρια.
Για αυτό, το Ινστιτούτο Βλαστοκυττάρων του UC San Diego Sanford στις ΗΠΑ αποφάσισε την πρώτη εκτόξευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων στο διάστημα σε μια αποστολή υποστήριξης της NASA. Η αποστολή της NASA SpaceX CRS-26 που εκτοξεύθηκε χθες το απόγευμα θα προσπαθήσει να μελετήσει όχι μόνο τρόπους για να διατηρήσει τους αστροναύτες υγιείς, αλλά και πιθανώς πώς να αποτρέψει τις επιπτώσεις της γήρανσης στη Γη. Αυτή είναι η τρίτη φορά που εκτοξεύονται βλαστοκύτταρα στον ISS ως μέρος έρευνας του Ολοκληρωμένου Διαστημικού Κέντρου Έρευνας Βλαστοκυττάρων της UCSD, που ιδρύθηκε σε συνεργασία με τη NASA.
«Η έρευνά μας μας δείχνει πολλά για το πώς το διάστημα και η γήρανση μπορεί να επηρεάσουν τη βιολογία των βλαστοκυττάρων, αλλά αν δεν μπορούμε να αναπαράγουμε τα αποτελέσματα (επαναληψιμότητα), δεν έχουμε επιστημονική πρόοδο. Εδώ χρησιμοποιούμε τη βαρύτητα για να παράγουμε βαρύτητα», δήλωσε η Catriona Jamieson, MD, PhD, διευθύντρια του Ινστιτούτο Βλαστοκυττάρων του Stanford.
Οι ερευνητές του κέντρου έχουν δείξει ότι τα βλαστοκύτταρα γερνούν διαφορετικά σε διαφορετικούς ανθρώπους, αλλά οι επιστήμονες εξακολουθούν να ψάχνουν να κατανοήσουν πόσο αυτό βασίζεται σε γενετικές επιρροές ή στο μοναδικό μικροπεριβάλλον του σώματος κάθε ατόμου.
Για παράδειγμα, μελέτες δείχνουν ότι όταν στο περιβάλλον του μυελού των οστών δημιουργείται φλεγμονή, μπορεί να ασκηθεί πίεση στα διαιρούμενα βλαστοκύτταρα του αίματος και να επηρεαστεί το DNA τους, γεγονός που μπορεί τελικά να οδηγήσει σε προλευχαιμικές διαταραχές.
«Είναι ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι ο τρόπος με τον οποίο γερνούν τα βλαστοκύτταρα εξαρτάται από το σε τι εκτίθενται και όσο περισσότερο κατανοούμε αυτή τη διαδικασία, τόσο ακριβέστερα μπορούμε να αναχαιτίσουμε την ανάπτυξη του καρκίνου και να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω κατά ττην ανθρώπινη γήρανση», λέει η Jamieson.
Οι ερευνητές στο Ινστιτούτο Βλαστοκυττάρων Sanford θα χρησιμοποιήσουν το διάστημα ως ένα είδος «επιταχυντή γήρανσης», επιβεβαιώνοντας πρώτα ότι το περιβάλλον μικροβαρύτητας μιμείται με ακρίβεια την ανθρώπινη γήρανση και στη συνέχεια θα το χρησιμοποιήσουν για να αναλύσουν περαιτέρω τη διαδικασία γήρανσης. Η μελέτη θα ενημερώσει τους επιστήμονες και τους κλινικούς ιατρούς σχετικά με την κατανόηση της γήρανσης των βλαστοκυττάρων χωρίς να χρειάζεται να βασίζονται σε μακροχρόνιες και δαπανηρές κλινικές δοκιμές που παρακολουθούν τους ανθρώπους καθώς γερνούν στη γη.
Τα πειράματα είναι η αρχή μιας αναπτυσσόμενης επιστημονικής επιχείρησης στο διάστημα, όπου το ελεγχόμενο περιβάλλον και η χρηματοδότηση θα μπορούσαν να προωθήσουν πολλούς τομείς της έρευνας των επιστημών υγείας. Οι μελλοντικές εκτοξεύσεις θα δοκιμάσουν πρόσθετα χαρακτηριστικά της βιολογίας των βλαστοκυττάρων, καθώς και θα διερευνήσουν τη γήρανση σε άλλους τύπους ιστών, συμπεριλαμβανομένου του ήπατος και του εγκεφάλου.
Η εκτόξευση των βλαστοκυττάρων είναι ένα σημαντικό επίτευγμα για το νέο ινστιτούτο, το οποίο ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 με δωρεά 150 εκατομμυρίων δολαρίων του φιλάνθρωπου και επενδυτή, T. Denny Sanford.
