Ενώ οι πυρκαγιές αποτελούν απειλή για τα ζώα και τους κατοίκους μιας περιοχής, ταυτόχρονα αποτελούν μέρος των διαδικασιών της Γης για εκατομμύρια χρόνια χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Τώρα οι επιστήμονες ανακάλυψαν τις παλαιότερες πυρκαγιές στον κόσμο χάρη σε κοιτάσματα άνθρακα ηλικίας 430 εκατομμυρίων ετών που βρέθηκαν στην Ουαλία και την Πολωνία, τα οποία ρίχνουν φως στο πως ήταν η ζωή στη Γη κατά την Σιλούρια περίοδο (είναι μια γεωλογική περίοδος περίπου 443,7 μέχρι 416 εκατομμύρια έτη πριν).
Τότε η ζωή των φυτών βασιζόταν ουσιαστικά στο νερό και ήταν απίθανο αυτά να επιβιώνουν σε περιοχές που ήταν ξηρές. Οι πυρκαγιές που συζητήθηκαν στη μελέτη συνέβησαν σε πολύ μικρή και χαμηλή βλάστηση, με φυτά που δεν έφταναν μέχρι το γόνατο. Στο τοπίο δεν επικρατούσαν δέντρα αλλά ο αρχαίος μύκητας Prototaxites, λένε οι ερευνητές. Παρότι δεν είναι πάρα πολλά γνωστά για τον μύκητα, πιστεύεται ότι ήταν σε θέση να αναπτυχθεί σε ύψος έως και εννέα μέτρα (ή σχεδόν 30 πόδια).
«Φαίνεται τώρα ότι τα στοιχεία μας για πυρκαγιά συμπίπτουν με τα στοιχεία μας για τα πρώτα μακροαλιθώματα φυτών της ξηράς», λέει ο παλαιοβοτανολόγος Ian Glasspool από το Colby College στο Maine. «Μόλις υπάρξει καύσιμο, τουλάχιστον με τη μορφή φυτικών μακροαλιθωμάτων, ξεσπάει πυρκαγιά σχεδόν αμέσως».
Για να συμβούν πυρκαγιές χρειάζονται καύσιμα (φυτά), μια πηγή ανάφλεξης (που εδώ θα ήταν κεραυνοί) και αρκετό οξυγόνο. Το ότι οι πυρκαγιές μπόρεσαν να διαδοθούν και να αφήσουν κοιτάσματα άνθρακα υποδηλώνει ότι τα επίπεδα οξυγόνου της Γης ήταν τουλάχιστον 16%, λένε οι ερευνητές. Σήμερα, αυτό το επίπεδο είναι στο 21% αλλά έχει μεταβληθεί δραματικά κατά τη διάρκεια της ιστορίας της Γης. Με βάση την ανάλυσή της, η ομάδα πιστεύει ότι τα επίπεδα οξυγόνου της ατμόσφαιρας πριν από 430 εκατομμύρια χρόνια μπορεί να ήταν 21% ή και υψηλότερα.
Όλη αυτή η γνώση είναι σημαντική για τους παλαιοντολόγους. Η φυτική ζωή και η φωτοσύνθεση, σύμφωνα με τη θεωρία, θα συνέβαλαν περισσότερο στον κύκλο του οξυγόνου την εποχή των πυρκαγιών και η κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων αυτού του κύκλου διαχρονικά προσφέρει στους επιστήμονες μια πιο ξεκάθαρη αντίληψη για το πώς έχει εξελιχθεί η ζωή. Το έδαφος κατά τη Σιλούρια περίοδο απαιτούσε αρκετή βλάστηση για να διαδώσει τις πυρκαγιές και να αφήσει ένα δείγμα αυτών, δήλωσε ο παλαιοντολόγος Robert Gastaldo στο Colby College.
Οι δύο τοποθεσίες που επέλεξαν οι ερευνητές για τις αναλύσεις τους ήταν στις αρχαίες ηπείρους Avalonia και Baltica. Η Avalonia ήταν μια μικροήπειρος στην Παλαιοζωική εποχή, θραύσματα φλοιού της οποίας βρίσκονται κάτω από τη νοτιοδυτική Μεγάλη Βρετανία, τη νότια Ιρλανδία και την ανατολική ακτή της Βόρειας Αμερικής. Είναι η πηγή πολλών από τους παλαιότερους βράχους της Δυτικής Ευρώπης, του Καναδά και τμημάτων των παράκτιων Ηνωμένων Πολιτειών. Το όνομά προέρχεται από τη χερσόνησο Avalon στη Νέα Γη. Η Βαλτική με τη σειρά της είναι μια παλαιοήπειρος που σχηματίστηκε στον Παλαιοπρωτοζωικό αιώνα και τώρα αποτελεί τη βορειοδυτική Ευρασία, ή την Ευρώπη βόρεια της Διευρωπαϊκής Ζώνης Ράμματος και δυτικά των Ουραλίων. Ο παχύς πυρήνας της Βαλτικής είναι ηλικίας άνω των τριών δισεκατομμυρίων ετών και αποτελούσε μέρος της υπερηπείρου Rodinia.
Αυτή η ανακάλυψη όχι μόνο καταρρίπτει το προηγούμενο ρεκόρ της παλαιότερης πυρκαγιάς που έχει καταγραφεί πριν 10 εκατομμύρια χρόνια, αλλά υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της μελέτης των δασικών πυρκαγιών στην καταγραφή της ιστορίας της Γης.
Οι πυρκαγιές τότε, όπως και τώρα, συνέβαλαν σημαντικά στους κύκλους του άνθρακα και του φωσφόρου, επίσης, καθώς και στην κίνηση των ιζημάτων στην επιφάνεια της Γης. «Η πυρκαγιά αποτελεί αναπόσπαστο συστατικό στις διεργασίες του συστήματος της Γης για μεγάλο χρονικό διάστημα και ο ρόλος της σε αυτές τις διαδικασίες έχει σχεδόν σίγουρα υποεκτιμηθεί», λέει ο Glasspool.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Geology.
