Σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση για την πολιτική της στο ζήτημα της πρώτης κατοικίας και του ιδιωτικού χρέους ασκεί ο Τομεάρχης Στεγαστικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ., Δημήτρης Λυρίτσης, με αφορμή την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την προστασία της κατοικίας έναντι οφειλών προς το Δημόσιο.
Σε ανακοίνωσή του, ο κ. Λυρίτσης υποστηρίζει ότι η απόφαση αναδεικνύει την ανάγκη ουσιαστικής προστασίας της οικογενειακής στέγης, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι με τον πτωχευτικό νόμο κατάργησε το προηγούμενο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας και την ενέταξε σε διαδικασίες ρευστοποίησης.
Όπως αναφέρει, η απόφαση του ΣτΕ υπενθυμίζει ότι η στέρηση της κατοικίας για την είσπραξη δημόσιων οφειλών προϋποθέτει την εξάντληση των ηπιότερων διαθέσιμων μέσων, ενώ χαρακτηρίζει τη συνταγματική προστασία της οικογενειακής στέγης υποχρέωση της Πολιτείας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πλειστηριασμοί και αύξηση των οφειλών
Ο Τομεάρχης Στεγαστικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ. επικαλείται στοιχεία για την έκταση του προβλήματος, σημειώνοντας ότι το 2025 προγραμματίστηκαν περισσότεροι από 67.000 πλειστηριασμοί ακινήτων, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σύγκριση με το 2019.
Παράλληλα, αναφέρεται στην αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία, υποστηρίζοντας ότι μέσα σε έναν χρόνο δημιουργήθηκαν σχεδόν 10 δισ. ευρώ νέων χρεών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, το συνολικό υπόλοιπο των οφειλών έφτασε τα 109,77 δισ. ευρώ στα τέλη Ιουλίου 2026, ενώ μόλις το 6,7% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου χρέους βρισκόταν σε ρύθμιση.
Ο ίδιος ασκεί κριτική στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, επισημαίνοντας ότι οι ρυθμίσεις πρέπει να ανταποκρίνονται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών. Παράλληλα, χαρακτηρίζει ανεπαρκή την εξαγγελία για τις 120 δόσεις, επικαλούμενος το επιτόκιο 5,84%, τον αποκλεισμό οφειλών του 2025 και του 2026, καθώς και την απουσία πρόβλεψης για διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων.
Οι προτάσεις της ΕΛ.Α.Σ. για την πρώτη κατοικία και το ιδιωτικό χρέος
Ο Δημήτρης Λυρίτσης υπογραμμίζει ότι η προστασία της πρώτης κατοικίας και η βιώσιμη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους αποτελούν, κατά την ΕΛ.Α.Σ., προϋποθέσεις για την οικονομική ανάκαμψη και τη στήριξη των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΛ.Α.Σ. προτείνει:
- Επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας, με διεύρυνση των κριτηρίων ευαλωτότητας και δημιουργία δημόσιου μηχανισμού επαναγοράς απαιτήσεων, ώστε οι οικογένειες να διατηρούν την κυριότητα της κατοικίας τους μέσω βιώσιμης αποπληρωμής.
- Κατοχύρωση του δικαιώματος σε βιώσιμη ρύθμιση οφειλών, με δόσεις που θα υπολογίζονται βάσει του πραγματικού εισοδήματος και των αναγκών αξιοπρεπούς διαβίωσης, προβλέψιμο επιτόκιο και δεσμευτικότητα για τους πιστωτές.
- Κατάργηση του πτωχευτικού κώδικα της ΝΔ, με δυνατότητα διατήρησης της κατοικίας μέσω μακροχρόνιου, δικαστικά επικυρωμένου σχεδίου και παροχή πραγματικής δεύτερης ευκαιρίας.
- Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας τραπεζών, funds και servicers, με καθιέρωση «Διαβατηρίου Οφειλής», υποχρεωτική εξατομικευμένη πρόταση πριν από την αναγκαστική εκτέλεση, δικαίωμα αντιπρότασης και ανεξάρτητης επανεξέτασης, καθώς και κυρώσεις για παραβάσεις.
- Θέσπιση ρύθμισης έως 120 δόσεων, με ουσιαστική μείωση τόκων και προσαυξήσεων και δόσεις προσαρμοσμένες στις δυνατότητες των οφειλετών, με βάση την εμπειρία των 100 δόσεων του 2015 και των 120 δόσεων του 2019.
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους πρέπει να συνδέεται με την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής των οφειλετών, ώστε να προστατεύονται η οικογενειακή στέγη, η επαγγελματική δραστηριότητα και η βιωσιμότητα των μικρών επιχειρήσεων.
