Η ΕΛΑΣ απαντάει στην κυβερνητική κριτική για το κόστος του προγράμματός της, υποστηρίζοντας ότι το ποσό των 13 δισ. ευρώ προκύπτει από λανθασμένες παραδοχές και σύγχυση μεταξύ ετήσιου και σωρευτικού κόστους.
Η Συμπαράταξη τονίζει ότι η δημοσιονομική επίπτωση ανέρχεται στα 5,5 δισ. ευρώ, εντός του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου των 5,6 δισ.
Η κοστολόγηση του προγράμματος της ΕΛΑΣ
Στην πλήρη ανάπτυξή του στην τετραετία 2027-30, το πρόγραμμα προβλέπει:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το βασικό λάθος: σύγχυση ετήσιου και σωρευτικού κόστους
Η κυβερνητική ανακοίνωση διαβάζει τις ετήσιες φάσεις εφαρμογής των μέτρων σαν να ήταν αυτοτελή μέτρα που μηδενίζονται στο τέλος κάθε έτους. Δεν είναι.
Οι παρεμβάσεις εφαρμόζονται σταδιακά την περίοδο 2027–2030 και το κόστος σωρεύεται· η πρώτη στήλη του πίνακα δείχνει το πλήρες ετήσιο κόστος όταν κάθε μέτρο έχει αναπτυχθεί πλήρως. Αν τα ποσά δεν ήταν σωρευτικά, η μείωση ΦΠΑ, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και οι νέες φορολογικές παρεμβάσεις θα ίσχυαν μόνο για έναν χρόνο και μετά θα εξαφανίζονταν. Αυτό προφανώς δεν συμβαίνει.
Η κυβέρνηση οφείλει να γνωρίζει ότι ένα τετραετές πρόγραμμα διαρκεί τέσσερα χρόνια — και ότι οι μόνιμες δαπάνες δεν μηδενίζονται κάθε παραμονή Πρωτοχρονιάς.
1. Προσλήψεις 30.000 εκπαιδευτικών
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Δεν προβλέπονται προσλήψεις το 2027–2028, ενώ το 2029 εφαρμόζεται μόνο το μισό μέτρο.
Η ουσία: Το πρόγραμμα προβλέπει σταδιακή υλοποίηση σε δύο φάσεις, το 2029 και το 2030 — ακριβώς όπως στον δημοσιοποιημένο πίνακα. Δεν υπάρχει καμία απόκρυψη, μόνο επανάληψη του γνωστού χρονοδιαγράμματος.
Το πλήρες πρόσθετο ετήσιο κόστος είναι 150 εκατ. ευρώ, γιατί οι θέσεις αφορούν κυρίως αναπληρωτές καθηγητές που ήδη εργάζονται και αμείβονται από τον προϋπολογισμό δέκα μήνες τον χρόνο:
30.000 εργαζόμενοι × 2 πρόσθετοι μήνες × 2.500 € μέσο κόστος = 150 εκατ. €
Η κυβερνητική εκτίμηση των 570 εκατ. ευρώ αντιμετωπίζει τους σημερινούς αναπληρωτές σαν να μην εργάζονται ήδη - και προσμετρά ως νέα μια δαπάνη που ήδη υπάρχει.
Το Δημόσιο δεν πληρώνει τον ίδιο αναπληρωτή δύο φορές για να βγει ο κυβερνητικός λογαριασμός.
2. Μηδενική συμμετοχή στα συνταγογραφούμενα φάρμακα
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Το μέτρο εφαρμόζεται κατά το ήμισυ το 2029 και όχι «άμεσα».
Η ουσία: Η σταδιακή εφαρμογή είναι σχεδιασμένη εξαρχής: 450 εκατ. ευρώ το 2029 και 450 εκατ. ευρώ το 2030, σύνολο 900 εκατ. ευρώ — που καλύπτει πλήρως την κατάργηση της συμμετοχής (με εκτίμηση αύξησης των τιμών 12,5% σε σχέση με το 2024).
800 εκατ. € ιδιωτική συμμετοχή (2024) × 1,125 = 900 εκατ. €
Η κυβέρνηση μπορεί να ασκήσει πολιτική κριτική στο χρονοδιάγραμμα. Δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι έχει προβλεφθεί μόνο το μισό μέτρο ή ότι το κόστος αποκρύπτεται.
Μισό το 2029, μισό το 2030 — ένα ολόκληρο μέτρο, ακόμη και στην κυβερνητική αριθμητική.
3. Μείωση της προκαταβολής φόρου στα νομικά πρόσωπα
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Τα 400 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε μείωση μόλις πέντε ποσοστιαίων μονάδων.
Η ουσία: Το πρόγραμμα δεν ανακοινώνει μείωση από 80% σε 50%, ούτε ορίζει τον υποθετικό συντελεστή που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση. Προβλέπει πρώτο στάδιο εφαρμογής με μέγιστη ταμειακή επίπτωση 400 εκατ. ευρώ το 2030.
Καμία συγκεκριμένη μεταβολή συντελεστή δεν μπορεί να εξαχθεί χωρίς να προσδιοριστούν η φορολογική βάση, η περίμετρος επιχειρήσεων και η κερδοφορία τους. Η κυβέρνηση επιλέγει δικές της παραδοχές και τις αποδίδει στο πρόγραμμα.
Πρώτα επινόησαν τη μείωση από 80% σε 50%, μετά μας έστειλαν τον λογαριασμό γι' αυτό που επινόησαν.
4. Αύξηση 500 ευρώ στο προσωπικό της δημόσιας Υγείας
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Η αύξηση των 500 ευρώ μετατράπηκε σε αύξηση 125 ευρώ.
Η ουσία: Η κυβέρνηση παίρνει την πρώτη από τις τέσσερις φάσεις εφαρμογής και την παρουσιάζει ως το τελικό ύψος του μέτρου.
128.000 εργαζόμενοι × 500 € × 12 μήνες ≈ 770 εκατ. € + ≈130 εκατ. € εισφορές = 900 εκατ. €
Η μηνιαία ενίσχυση των 500 ευρώ ανεβαίνει σωρευτικά κάθε έτος 125 → 250 → 375 → 500 ευρώ. Η κυβερνητική κοστολόγηση των 630 εκατ. ευρώ χρησιμοποιεί πολύ μικρότερο αριθμό δικαιούχων (86.881 έναντι ευρύτερης περιμέτρου του προγράμματος).
Τα 225 εκατ. δεν εξαφανίζονται κάθε Δεκέμβριο. Προστίθενται σε αυτά των προηγούμενων ετών.
5. Αύξηση 300 ευρώ στους εκπαιδευτικούς
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Η αύξηση των 300 ευρώ περιορίζεται σε 75 ευρώ.
Η ουσία: Το πλήρες ετήσιο κόστος είναι 840 εκατ. ευρώ. Όπως στο ΕΣΥ, τέσσερις φάσεις των 210 εκατ. ευρώ που σωρεύονται σε ορίζοντα τετραετίας και οδηγούν σε συνολική αύξηση 300 ευρώ τον μήνα.
Η ίδια η κυβέρνηση εκτιμά το πλήρες ετήσιο κόστος σε περίπου 800 εκατ. ευρώ — δεν διαφωνεί ουσιαστικά με την κοστολόγηση, απλώς απομονώνει την πρώτη φάση.
Το 75 γίνεται 300 σε τέσσερα χρόνια — αρκεί να είναι κανείς ειλικρινής και να ξέρει πολλαπλασιασμό.
6. Στήριξη 80.000 φοιτητών με 500 ευρώ τον μήνα
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Η ενίσχυση των 500 ευρώ μετατρέπεται σε 125 ευρώ, επειδή ο πίνακας δείχνει 100 εκατ. ευρώ ανά έτος.
Η ουσία: Οι δικαιούχοι είναι 80.000 σε όλη την περίοδο· αυτό που αυξάνεται σταδιακά είναι το ποσό της μηνιαίας ενίσχυσης.
- 2027: 125 €/μήνα — συνολικό ετήσιο κόστος 100 εκατ. €
- 2028: 250 €/μήνα — 200 εκατ. €
- 2029: 375 €/μήνα — 300 εκατ. €
- 2030: 500 €/μήνα — 400 εκατ. €
Τα 125 ευρώ είναι η πρώτη δόση της αύξησης, όχι το τέλος της.
7. Οι 50.000 προσιτές στεγαστικές επιλογές
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Οι νέες κατοικίες μετατράπηκαν εκ των υστέρων σε ανακαινισμένες και το πραγματικό κόστος είναι 6 δισ. ευρώ.
Η ουσία: Το πρόγραμμα μιλά για 50.000 νέες προσιτές στεγαστικές επιλογές μέσα από μεικτό μοντέλο: νέα κατασκευή σε δημόσια/δημοτική γη, αξιοποίηση κενών κτιρίων, ανακαινίσεις, μακροχρόνιες μισθώσεις, κινητοποίηση δημόσιων, ιδιωτικών και χρηματοδοτικών πόρων.
«Νέα στεγαστική επιλογή» δεν σημαίνει «νεόδμητη κατοικία πληρωμένη εξ ολοκλήρου από τον τακτικό προϋπολογισμό». Αυτό δεν γίνεται πουθενά στον κόσμο. Η κυβέρνηση υποθέτει ότι όλες οι 50.000 είναι νεόδμητες, 80 τ.μ. η καθεμία, στα 1.500 €/τ.μ., με το Δημόσιο να αναλαμβάνει το 100% του κόστους — καμία από αυτές τις παραδοχές δεν υπάρχει στο πρόγραμμα.
Η κυβέρνηση κοστολόγησε 50.000 σπίτια που έχτισε η ίδια, σε οικόπεδα που επέλεξε η ίδια, μέσα στο δικό της Excel.
8. Μείωση ΦΠΑ στο 6%
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Το ετήσιο κόστος ανέρχεται σε 1,8 δισ. ευρώ.
Η ουσία: Το πρόγραμμα μειώνει τον ΦΠΑ σε συγκεκριμένα βασικά προϊόντα — ψωμί, γάλα, ζυμαρικά, ρύζι, ελαιόλαδο, όσπρια, είδη βρεφικής και γυναικείας υγιεινής από το 13% στο 6% — με εκτιμώμενο κόστος 400 εκατ. ευρώ.
Η κυβέρνηση επεκτείνει τη μείωση σχεδόν σε όλα τα τρόφιμα και σε ευρεία κατηγορία ειδών υγιεινής και απορρυπαντικών, φτάνοντας τα 1,8 δισ. ευρώ. Δεν πρόκειται για διαφορετική εκτίμηση του ίδιου μέτρου — πρόκειται για κοστολόγηση πολύ ευρύτερου μέτρου.
Εμείς μειώνουμε τον ΦΠΑ σε συγκεκριμένα βασικά προϊόντα. Η κυβέρνηση έβαλε όλο το σούπερ μάρκετ μέσα και μας έστειλε την απόδειξη.
9. Διπλασιασμός της έκπτωσης φόρου για παιδιά
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Το μέτρο κοστίζει 1 δισ. ευρώ.
Η ουσία: Η δημοσιοποιημένη κοστολόγηση είναι 830 εκατ. ευρώ, βάσει διπλασιασμού των υφιστάμενων εκπτώσεων για οικογένειες μισθωτών.
Η κυβερνητική εκτίμηση δεν συνοδεύεται από αριθμό δικαιούχων, κατανομή ανά αριθμό παιδιών ή υπολογισμό της πραγματικής ωφέλειας — είναι μια προσαύξηση 170 εκατ. ευρώ χωρίς δημοσιοποιημένη μεθοδολογία.
Η στρογγυλοποίηση προς τα πάνω μπορεί να βολεύει ένα δελτίο Τύπου. Δεν είναι κοστολόγηση.
10. Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και Ταμείο Σύγκλισης
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Η κατεύθυνση 1,5 δισ. ευρώ από το εθνικό ΠΔΕ προς το Ταμείο Σύγκλισης αποτελεί αυτομάτως νέα ετήσια δαπάνη 1,5 δισ. ευρώ.
Η ουσία: Το πρόγραμμα προβλέπει ανακατεύθυνση πόρων εντός του εθνικού ΠΔΕ, όχι αυτόματη προσθήκη πάνω από το υφιστάμενο όριο.
Η κυβέρνηση θεωρεί, χωρίς τεκμηρίωση, ότι όλο το ποσό προέρχεται από αύξηση του συνολικού ορίου και όχι από ανακατανομή — και μετά αντιμετωπίζει την επενδυτική χρηματοδότηση σαν νέα μόνιμη τρέχουσα δαπάνη.
Το ΠΔΕ δεν είναι τακτικός προϋπολογισμός. Η ανακατεύθυνση ενός ευρώ δεν γεννά μαγικά δεύτερο ευρώ δαπάνης.
11. Τέλος ανθεκτικότητας και δήμοι
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Η απόδοση των εσόδων στους δήμους δημιουργεί πρόσθετο ετήσιο κόστος 590 εκατ. ευρώ.
Η ουσία: Η μεταφορά πόρων μεταξύ φορέων της γενικής κυβέρνησης δεν είναι από μόνη της νέα δαπάνη. Η επίπτωση εξαρτάται από τις πρόσθετες δαπάνες που πράγματι χρηματοδοτούνται.
Η κυβέρνηση προσθέτει ολόκληρο το έσοδο ως νέο κόστος, χωρίς ενοποιημένο λογαριασμό γενικής κυβέρνησης και χωρίς να αφαιρεί υφιστάμενες χρηματοδοτήσεις.
Μεταφορά χρημάτων από τη μία τσέπη της γενικής κυβέρνησης στην άλλη δεν δημιουργεί νέο κόστος επειδή το αποφάσισε ένα κυβερνητικό non-paper.
12. Πράσινο Ταμείο
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Η αύξηση των επενδυτικών πόρων προς τους δήμους κοστίζει 160 εκατ. ευρώ ετησίως.
Η ουσία: Η αξιοποίηση διαθέσιμων πόρων του Πράσινου Ταμείου δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με νέα επιβάρυνση του προϋπολογισμού. Η κυβέρνηση δεν διαχωρίζει συσσωρευμένα διαθέσιμα, ανακατανομή και πραγματική πρόσθετη δαπάνη.
Για την κυβέρνηση, ακόμη και τα χρήματα που υπάρχουν ήδη κοστίζουν ξανά — αρκεί να τα χρησιμοποιήσει κάποιος άλλος.
13. Νέος Φιλόδημος
Κυβερνητικός ισχυρισμός: Τα 250 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ και τα 450 εκατ. ευρώ δανείων της ΕΤΕπ αποτελούν συνολικό ετήσιο κόστος 700 εκατ. ευρώ.
Η ουσία: Η κυβέρνηση αθροίζει δαπάνη και χρηματοδότηση σαν να ήταν το ίδιο μέγεθος. Τα δάνεια της ΕΤΕπ είναι χρηματοοικονομική ροή και η επίδρασή τους εξαρτάται από τον τελικό φορέα και την εθνικολογιστική ταξινόμηση. Τα 250 εκατ. ευρώ του ΠΔΕ είναι πρόσθετη δαπάνη μόνο αν αυξάνεται το συνολικό όριο, χωρίς ανακατανομή.
Δάνειο, έσοδο και δαπάνη είναι διαφορετικά μεγέθη. Στην κυβερνητική πρόσθεση έγιναν ένα, γιατί έτσι μεγάλωνε το τελικό νούμερο.
14. Μέτρα που η κυβέρνηση χαρακτήρισε «ακοστολόγητα»
Η κυβερνητική ενημέρωση υποστηρίζει ότι δεν έχουν κοστολογηθεί η φροντίδα για την άνοια, η μηδενική συμμετοχή στα φάρμακα και η πρόσβαση των παιδιών στον πολιτισμό. Ο δημοσιοποιημένος πίνακας δείχνει το αντίθετο:
- Εθνική Εγγύηση Φροντίδας για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer: 336 εκατ. €
- Μηδενική συμμετοχή στα συνταγογραφούμενα φάρμακα: 900 εκατ. €
- Πρόσβαση παιδιών σε αθλητισμό και πολιτισμό: 180 εκατ. €
Άλλες εξαγγελίες, όπως οι παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας, έχουν ρυθμιστικό, επενδυτικό ή χρηματοδοτικό χαρακτήρα και δεν μετατρέπονται αυθαίρετα σε μόνιμη τρέχουσα δαπάνη.
Πριν η κυβέρνηση ανακοινώσει τι λείπει από τον πίνακα, ας διαβάσει πρώτα τον πίνακα.
15. Πατριωτική Εισφορά και περιουσιολόγιο
Τα έσοδα της Πατριωτικής Εισφοράς δεν περιλαμβάνονται στα 2,020 δισ. ευρώ νέων εσόδων που χρηματοδοτούν το βασικό πρόγραμμα. Ο ισχυρισμός ότι ο φόρος περιουσίας καλείται να χρηματοδοτήσει μόνος του τις παρεμβάσεις είναι απλώς ψευδής.
Η ανησυχία της κυβέρνησης για το πλουσιότερο 1% είναι συγκινητική. Εμείς νοιαζόμαστε για το υπόλοιπο 99%.
16. Ο ισχυρισμός περί παραβίασης των ευρωπαϊκών κανόνων
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα παραβιάζει «κάθε ευρωπαϊκό κανόνα», χωρίς να παρουσιάζει υπολογισμό της εγκεκριμένης πορείας καθαρών πρωτογενών δαπανών ή την εθνικολογιστική ταξινόμηση κάθε μέτρου.
Καταρχάς ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος προ νέων μέτρων, πάνω στον οποίο είναι καταρτισμένο το πρόγραμμα, είναι απολύτως συμβατός με το ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπεται/εκτιμάται για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
Η συμβατότητα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι σοβαρό θέμα και δεν μπορεί να παίζει κανείς με αυτό για κομματικό όφελος. Έχουμε ήδη δεσμευτεί ότι το πρόγραμμα θα αξιολογηθεί από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο με σοβαρότητα, σε ετήσια βάση, με διάκριση μόνιμων δαπανών, επενδυτικών παρεμβάσεων, ταμειακών επιπτώσεων και χρηματοοικονομικών ροών.
Οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες εφαρμόζονται με στοιχεία και εθνικολογιστικές ταξινομήσεις — όχι με κομματικά non-papers και θαυμαστικά από ένα κόμμα που εκτροχίασε δημοσιονομικά τη χώρα.
Λοιπές αποκλίσεις
Σε τρία ακόμη μέτρα οι αποκλίσεις είναι περιορισμένες ή η δική μας κοστολόγηση είναι υψηλότερη:
- Κατάργηση προκαταβολής φόρου ατομικών επιχειρήσεων: πρόγραμμα 750 εκατ. € — κυβέρνηση 800 εκατ. €
- Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος νομικών προσώπων: πρόγραμμα 240 εκατ. € — κυβέρνηση 200 εκατ. €
- Δωρεάν αστικές μετακινήσεις Αθήνα/Θεσσαλονίκη: πρόγραμμα 250 εκατ. € — κυβέρνηση 200 εκατ. €
Οι διαφορές αυτές δεν στηρίζουν τον ισχυρισμό περί «κρυφών δισεκατομμυρίων». Σε δύο από τις τρεις περιπτώσεις η δική μας πρόβλεψη είναι υψηλότερη.
Όπου η δική μας κοστολόγηση είναι μεγαλύτερη, η κυβερνητική αριθμητική χάνει ξαφνικά το ενδιαφέρον της.
Συμπέρασμα
Το ποσό των 13 δισ. ευρώ δεν προκύπτει από την κοστολόγηση του δημοσιοποιημένου προγράμματος. Προκύπτει επειδή η κυβέρνηση:
- Αγνοεί τη σωρευτική εφαρμογή.
- Διευρύνει τη φορολογική βάση της μείωσης ΦΠΑ.
- Επινοεί συντελεστή προκαταβολής φόρου.
- Προσμετρά εκ νέου υφιστάμενες μισθολογικές δαπάνες.
- Μετατρέπει χρηματοδοτικές ροές σε μόνιμες δαπάνες.
- Θεωρεί όλες τις στεγαστικές επιλογές νεόδμητες και πλήρως κρατικά χρηματοδοτούμενες.
- Παρουσιάζει την πρώτη φάση κάθε μέτρου ως το τελικό ύψος της παρέμβασης.
- Διπλομετρά τις δαπάνες από το Εθνικό Σκάλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Η κυβέρνηση δεν παρουσίασε διαφορετική κοστολόγηση του ίδιου προγράμματος. Κοστολόγησε ένα διαφορετικό πρόγραμμα, βασισμένο στις δικές της παραδοχές — δικαιούχους, συντελεστές, είδος δαπάνης που δεν προβλέπει το κείμενο. Όταν αλλάζεις τις παραδοχές, μπορείς να καταλήξεις σε όποιο ποσό θέλεις.
Μόνο που τότε δεν κοστολογείς το πρόγραμμά μας. Κοστολογείς τη φαντασία σου.
