Το αίτημα για αλλαγή
Πρώτα απ' όλα, η δημοσιότητα καταρρίπτει το αφήγημα ότι η υπεροχή της Νέας Δημοκρατίας οφείλεται στην ιδεολογική ηγεμονία Μητσοτάκη. Στην έρευνα ένα εντυπωσιακό 69,6% τίθεται υπέρ της κυβερνητικής αλλαγής, ενώ μόλις το 25,8% ζητάει τρίτη θητεία Μητσοτάκη. Πέρα από τη συντριπτική διαφορά των 43,8 μονάδων, έχει πολύ μεγάλη σημασία ότι το ποσοστό των πολιτών που ζητά τη συνέχιση της διακυβέρνησης Μητσοτάκη είναι περίπου το ίδιο με το ποσοστό εκείνων που δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν ΝΔ. Αυτό σημαίνει ότι η ακτινοβολία Μητσοτάκη δεν ξεφεύγει από την εναπομείνασα εκλογική δεξαμενή του κυβερνώντος κόμματος. Το συμπέρασμα είναι σαφές: Το αίτημα για πολιτική αλλαγή είναι ηγεμονικό αλλά ψάχνει ακόμα την πολιτική του έκφραση, που μέχρι στιγμής δεν είχε καταφέρει να βρει ικανό πολιτικό υποκείμενο που θα εκφράσει τη λαϊκή προσδοκία.
Το εμπόδιο της πολυδιάσπασης
Η αδυναμία των προοδευτικών κομμάτων αναδεικνύεται επίσης από ένα δεύτερο εύρημα της MRB. Το άθροισμα των ποσοστών των προοδευτικών κομμάτων (ΕΛΑΣ, ΠΑΣΟΚ, Πλεύση, ΣΥΡΙΖΑ, ΜέΡΑ25, Δημοκράτες, ΝΕΑΡ) στην πρόθεση ψήφου φτάνει το 33,9% έναντι 23,8% της ΝΔ. Αυτό το άθροισμα, έστω και ως υπόθεση εργασίας, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η πολυδιάσπαση της Κεντροαριστεράς συνιστά το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ικανότητα του λαϊκού αιτήματος για κυβερνητική αλλαγή, καθώς η εκλογική δεξαμενή υπάρχει αλλά κατακερματισμένη. Καθίσταται σαφές πως ενδεχόμενη συσπείρωση του προοδευτικού χώρου θα ανέβαζε εκθετικά τις πιθανότητες πολιτικής αλλαγής, που προκύπτει ότι είναι το μείζον λαϊκό ζητούμενο. Την ανάγκη για ενότητα φαίνεται να αντιλαμβάνονται οι ψηφοφόροι της Κεντροαριστεράς, αφού 8 στους 10 τάσσονται υπέρ της συνεργασίας. Το 56,6% των πολιτών τάσσεται υπέρ μιας κοινής πορείας των κομμάτων της Κεντροαριστεράς, ποσοστό που φτάνει το 79,5% μεταξύ όσων αυτοτοποθετούνται στον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο. Η κοινωνική βάση φαίνεται, λοιπόν, να ζητά ενότητα. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι η μορφή και η συνοχή αυτής της συνεργασίας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ποιος θα αναλάβει την ηγεσία της, γεγονός που αναδεικνύει ότι η πολιτική σύνθεση παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Η μη επίτευξη της συνεργασίας, άλλωστε, είναι που έφερε το κόμμα Τσίπρα, καθώς αν είχε επιτευχθεί η συνεργασία δεν θα χρειαζόταν και δεν θα υπήρχε χώρος γι΄ αυτό!
O ρόλος του Τσίπρα
Οι Τάσεις της MRB για την Κεντροαριστερά, που εκπονήθηκαν για το Dnews επιβεβαιώνουν τη δυναμική της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Στην πρόταση ψήφου η ΕΛΑΣ παίρνει 14,4% και κατοχυρώνει τη δεύτερη θέση αφού το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο 9,1% (διαφορά 5,3% που εκλαμβάνεται ως μη αναστρέψιμη). Ταυτόχρονα η διαφορά ΝΔ-ΕΛΑΣ είναι μονοψήφια (9,4 μονάδες). Πρέπει όμως να σταθούμε και στη δυναμική συσπείρωση που έχει ο νέος πολιτικός φορέας της Αλέξη Τσίπρα. Μεταξύ των πολιτών που προτιμούν την κυβέρνηση συνεργασίας έναντι της αυτοδυναμίας, η ΕΛΑΣ παίρνει με μεγάλη διαφορά την πρώτη θέση στην ερώτηση για το ποιο κόμμα πρέπει να ηγηθεί της συνεργασίας.
Συγκεκριμένα, η ΕΛΑΣ παίρνει 19,1%, το ΠΑΣΟΚ 11,1% και η Ελπίδα για Δημοκρατία 10,5%.
Ταυτόχρονα, μια κυβερνητική συμμαχία υπό την ηγεσία της ΕΛΑΣ μπορεί να συνδυάσει με πιο συνεκτικό τρόπο τον κεντροαριστερό χώρο. Για όσους θέλουν κυβέρνηση με την ηγεσία της ΕΛΑΣ, όλοι οι επιθυμητοί εταίροι είναι κόμματα της Κεντροαριστεράς, με την προσθήκη της Δημοκρατίας της Ελπίδας. Μάλιστα, είναι αξιοσημείωτο ότι 1 στα 4 θέλουν να συμπεριληφθούν στη συμμαχία και η Νέα Αριστερά, κάτι που δείχνει την απήχηση των στελεχών της στο χώρο.
Από την άλλη, για όσους θέλουν κυβέρνηση με την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, εκτός από την Ελπίδα, σε υψηλή θέση ως επιθυμητός εταίρος εμφανίζεται η ΝΔ.
Η διαφθορά
Κλείνοντας, πρέπει να σταθούμε στα δημοσκοπικά ευρήματα που αφορούν τη διαφθορά. Το 49,5% θεωρεί πιο σοβαρό πρόβλημα την ακρίβεια, το 34,7% την Υγεία και το 24,5% τη διαφθορά (ερώτηση τριών απαντήσεων). Το εντυπωσιακό είναι ότι από τον Ιούλιο του 2024 η αξιολόγηση της διαφθοράς ως μείζονος προβλήματος έχει αυξηθεί κατά 230% (24,5% έναντι 11,1%). Εξίσου σημαντικό είναι ότι στο ζήτημα της διαφθοράς, η ΝΔ παίρνει τις πιο χαμηλές αξιολογήσεις από τους πολίτες και ο χώρος της Κεντροαριστεράς τις πιο υψηλές. Αυτό δείχνει ότι μετά την ακρίβεια, η διαφθορά μπορεί να αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα της ΝΔ, καθώς το αίσθημα γενικευμένης διαφθοράς φαίνεται να έχει πλέον εμπεδωθεί στην κοινή γνώμη.
Εν κατακλείδι, το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές. Η Κεντροαριστερά διαθέτει την κοινωνική δεξαμενή, ευνοείται από τη μετατόπιση της δημόσιας ατζέντας και καταγράφει ισχυρή ζήτηση για συνεργασίες.
