Μπορεί η θέσπιση ασυμβίβαστου μεταξύ των ιδιοτήτων βουλευτή και υπουργού, να βρίσκει τις ιστορικές και συνταγματικές της ρίζες στα δύο δικτατορικά συντάγματα του 1968 και του 1973, ωστόσο τα ερωτήματα που χρίζουν απαντήσεων ξεπερνούν κατά πολύ την ιστορική και ιδεολογική προέλευση της πρωθυπουργικής πρωτοβουλίας.
Μόλις τον περασμένο Οκτώβριο, στις 22 Οκτωβρίου του 2025, την περίοδο που στην επικαιρότητα επικρατούσε η πρώτη δικογραφία που είχε αποστείλει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στη Βουλή για την εμπλοκή βουλευτών και υπουργών της ΝΔ, σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΙ και τον Άρη Πορτοσάλτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωνε κάθετα αντίθετος με τη θέσπιση ασυμβίβαστου μεταξύ βουλευτή και υπουργού, επιχειρηματολογώντας μάλιστα αναλυτικά κατά ενός τέτοιου σεναρίου.
Την αναντιστοιχία μεταξύ των δηλώσεων του Πρωθυπουργού στηλίτευσε ο πρώην Πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, καταλήγοντας σκωπτικά πως το μόνο ασυμβίβαστο που πρέπει να θεσπιστεί είναι αυτό μεταξύ «Πρωθυπουργού και πολιτικού απατεώνα». Πέραν ωστόσο της πολιτικής σύγκρουσης και των πολιτικών σκοπιμοτήτων, το ερώτημα «τι άλλαξε» παραμένει και χρήζει απάντησης, δεδομένου ότι ο κ. Μητσοτάκης όχι μόνο απέρριπτε μία τέτοια συνταγματική πρόβλεψη, αλλά υπερθεμάτιζε για ποιους λόγους αυτό δεν μπορεί να γίνει στο ελληνικό πολίτευμα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ερωτηθείς συγκεκριμένα με αφορμή την πρόταση του Βασίλη Κοντογιαννόπουλου για υιοθέτηση του σχετικού ασυμβίβαστου, ο κ. Μητσοτάκης σημείωνε μεταξύ άλλων: «Δεν υπάρχει κανένα κοινοβουλευτικό σύστημα το οποίο να έχει ασυμβίβαστο Υπουργού και βουλευτή. Αυτά τα συστήματα παραπέμπουν σε προεδρικά συστήματα. Και επειδή ο πυρήνας του πολιτεύματός μας δεν μπορεί να αλλάξει, διαφωνώ με το ασυμβίβαστο, αλλά θέλω να θυμίσω ότι ο εκάστοτε Πρωθυπουργός έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει εξωκοινοβουλευτικούς Υπουργούς.
Εγώ κατηγορήθηκα σφόδρα για το γεγονός ότι έφερα στην κυβέρνηση τεχνοκράτες. Δεν το μετάνιωσα καθόλου. Και νομίζω ότι σήμερα έχουμε μπορέσει να δώσουμε τη δυνατότητα σε μια νέα γενιά πολιτικών στη Νέα Δημοκρατία, που μπορεί να μην ανήκαν στον παραδοσιακό πυρήνα της Νέας Δημοκρατίας, να εισέλθουν στην πολιτική ως εξωκοινοβουλευτικοί και στη συνέχεια να πολιτευτούν και να εκλεγούν. Και έχουμε πολλά τέτοια παραδείγματα. Άρα, διαφωνώ με το ασυμβίβαστο».
Το ερώτημα λοιπόν που εύλογα προκύπτει για τον Πρωθυπουργό και χρήζει απάντησης τόσο προς τους πολίτες όσο και προς τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, είναι ένα και απλό: Τι ακριβώς άλλαξε μέσα σε ένα έτος και από εκεί που δήλωνε αντίθετος με ένα τέτοιο ασυμβίβαστο γιατί επί της ουσίας προϋποθέτει αλλαγή του Πολιτεύματος σε προεδρική δημοκρατία όπως ο ίδιος παραδεχόταν, σήμερα προτείνει ακριβώς αυτό που απέρριπτε;
Το κατά πόσο πρόκειται ουσιαστικά για έναν άστοχο ελιγμό του κ. Μητσοτάκη λόγω των καταιγιστικών εξελίξεων στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και τον κίνδυνο απώλειας ακόμα και της δεδηλωμένης εάν γίνονταν τα αυτονόητα, δηλαδή αν παραιτούνταν όσοι βουλευτές καταστούν υπόδικοι, ή για μία πρωθυπουργική πρωτοβουλία που θα έχει συνέχεια ενόψει της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, είναι κάτι που θα φανεί από τις επόμενες κινήσεις του Μεγάρου Μαξίμου.
Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, η απάντηση στο «τι άλλαξε μέσα σε έναν χρόνο» είναι οφειλόμενη για έναν Πρωθυπουργό που θέλει να λογίζεται «θεσμικός», τη στιγμή μάλιστα που για… πολλοστή φορά μέσα σε μία κυβερνητική θητεία κηρύσσει «ανένδοτο» στο… «βαθύ κράτος», ρίχνοντας στην πυρά τους βουλευτές του για να μείνει ο ίδιος εκτός κάδρου των ευθυνών.
Εξίσου ενδιαφέρουσες θα είναι και οι τοποθετήσεις γαλάζιων βουλευτών επί ενός τέτοιου σεναρίου και κατά πόσο θα δεχθούν να μετατραπούν σε βουλευτές «μιας χρήσης» που θα επιδίδονται σε «μουσικές καρέκλες» στη Βουλή κατά τη βούληση του εκάστοτε Πρωθυπουργου, ο οποίος θα έχει τη δυνατότητα να αλλάζει τη σύνθεση της κυβερνητικής πλειοψηφίας – άρα και της λαϊκής εντολής - κατά το δοκούν…
«Καταστροφικό σενάριο»
Αξίζει να σημειωθεί πως εξίσου κατηγορηματικά αντίθετος με μία τέτοια συνταγματική αλλαγή είχε εμφανιστεί παλαιότερα, ενόσω η ΝΔ βρισκόταν στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και ο Αντιπρόεδρος της ΝΔ και σημερινός Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης.
Ο τελευταίος μάλιστα είχε αρθρογραφήσει επί του θέματος στην «Καθημερινή» και με αφορμή τα σενάρια μείωσης του αριθμού των βουλευτών σε 200 και την θέσπιση ασυμβίβαστου βουλευτή και υπουργού σημείωνε χαρακτηριστικά πως η Ελληνική Βουλή πάσχει «από υπεραντιπροσώπευση αλλά από το αντίθετό της. Οι λιγότεροι βουλευτές θα χρειάζονται περισσότερα χρήματα για να εκλεγούν και άρα μεγαλύτερη εξάρτηση. Και επί της ουσίας, όμως, είναι σχεδόν ανεφάρμοστο, καθώς αναπόφευκτες αδικίες στην περικοπή των εδρών θα δημιουργούσαν νέες αχρείαστες τοπικές διαμάχες», ενώ σημειώνει πως μια τυχόν μείωση θα σήμαινε πως «θα εκλέγονται οι πιο γνωστοί, τα μέλη των πολιτικών οικογενειών και γενικά οι ισχυρότεροι πολιτικοί. Αν θέλουμε να δώσουμε ευκαιρία και σε καινούργιους ανθρώπους να βρεθούν στη Βουλή, δεν χρειαζόμαστε λιγότερες αλλά περισσότερες θέσεις».
Ως προς την καθιέρωση ασυμβίβαστου υπουργικής και βουλευτικής ιδιότητας, ο κ. Γεωργιάδης ισχυριζόταν «ότι θα ήταν η απόλυτη καταστροφή». Σύμφωνα με τον Άδωνη Γεωργιάδη, «στις Προεδρικές Δημοκρατίες υπάρχει ασυμβίβαστο αλλά εκεί έχουμε δύο διακριτές εξουσίες. Σε κανένα κοινοβουλευτικό σύστημα στον πλανήτη δεν έχει θεσπιστεί τέτοιο ασυμβίβαστο. Ο λόγος είναι η δεδηλωμένη και η ανάγκη του εκάστοτε πρωθυπουργού να ασκεί επιρροή στη Βουλή». Όπως σημείωνε ο αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας «το βασικό του εργαλείο είναι η σύνθεση της κυβερνήσεως. Εάν χάσει αυτό το εργαλείο επιρροής και διαχείρισης των φιλοδοξιών του, τότε οι βουλευτές πολύ γρήγορα θα αδιαφορούν για τον εκάστοτε πρωθυπουργό και ειδικά στις κρίσιμες για τις κυβερνήσεις στιγμές, θα είναι αδύνατος ο έλεγχος της Βουλής. Θα χαθεί η ισορροπία του συστήματος. Όσοι σχεδίασαν τον κοινοβουλετισμό δέχθηκαν από την αρχή ότι τα μέλη της Βουλής θα μπορούν να συμμετέχουν στην κυβέρνηση. Ή πρέπει να φτιάξουμε Προεδρική Δημοκρατία με ασυμβίβαστο –τότε θα έχουμε μια κανονική δυαρχία τύπου ΗΠΑ π.χ.– ή θα έχουμε Κοινοβουλευτική Δημοκρατία χωρίς ασυμβίβαστο. Το ενδιάμεσο πιστεύω ότι θα είναι καταστροφικό».
