«Η επιλογή του Προέδρου Τραμπ από τη στιγμή της 2ης εκλογής του να επαναφέρει ένα επιθετικό σύστημα δασμών θεωρήθηκε από πολλούς και νομίζω ορθά μια προσπάθεια αντιστροφής των οικονομικών και πολιτικών τάσεων που διαμορφώθηκαν στην παγκόσμια αγορά τα τελευταία 50 χρόνια», τόνισε η Έφη Αχτσιόγλου σε διάλεξή της σε τελειόφοιτους της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου.
«H κριτική που ασκείται σήμερα από πολλούς κυρίως ορθόδοξους (νεοκλασικούς) οικονομολόγους στις οικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης των ΗΠΑ για την επαναφορά προστατευτικών ρυθμίσεων, αφορά την ανορθολογικότητα των επιλογών αυτών -την αντίθεση τους με τον επιστημονικό οικονομικό λόγο. Ο Τραμπ λένε δεν γνωρίζει οικονομικά, δρα ενστικτωδώς, αγνοεί την επιστημονική συζήτηση, δεν έχει συμβούλους, είναι παρορμητικός. Για κάποιους, δε, εντός του Δημοκρατικού κόμματος ή προοδευτικούς δημοσιογράφους ακόμη και λίγο τρελός», σημείωσε.
«Αυτού του τύπου η προσέγγιση δεν είναι ο καλύτερος τρόπος να κατανοήσουμε τους όρους λήψης πολιτικών αποφάσεων. H αντίθεση ορθολογισμού-ανορθολογισμού όχι απλώς δεν μας βοηθά να καταλάβουμε τις δυναμικές της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης αλλά μάλλον τις συσκοτίζει. Οι πολιτικές αποφάσεις που οδηγούν στις εκάστοτε οικονομικές ρυθμίσεις είναι κατά κανόνα ορθολογικές. Η ορθολογικότητα τους όμως δεν βρίσκεται σε μια ουδέτερη επιστήμη, εκεί δηλαδή που νομίζουν οι οικονομολόγοι αλλά σε έναν άλλο τόπο. Είναι μια πολιτική ορθολογικότητα, είναι μια ορθολογικότητα που αφορά τη διευθέτηση κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων», υπογράμμισε.
Αναλύοντας τα «δύο εκ διαμέτρου αντίθετα παραδείγματα διαχείρισης κρίσεων, της χρηματοπιστωτικής και της κρίσης του Covid», η κ. Αχτσιόγλου ανεφερε ότι στην κρίση του Covid «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έκαναν στροφή 180 μοιρών σε σχέση με την πολιτική λιτότητας και μη αμοιβαιοποίησης του χρέους της προηγούμενης δεκαετίας. Δεν υπήρχε κανένας στενά οικονομικός λόγος για να μην ακολουθήσει η ΕΕ αντίστοιχη πολιτική και στην Χρηματοπιστωτική κρίση. Θα μπορούσε να το έχει κάνει. Το ότι δεν το έκανε όμως δεν συνιστά παραλογισμό όπως ήθελαν να επαναλαμβάνουν ετερόδοξοι οικονομολόγοι. Ούτε ήταν μια πολιτική “καταστροφής της οικονομίας” αλλά μια πολιτική δημιουργικής καταστροφής που στρεφόταν απέναντι στην κοινωνική πλειοψηφία για να στηριχτούν οι ελίτ. Οι Ευρωπαϊκοί Θεσμοί επέλεξαν ορθολογικά αυτή την πολιτική δημιουργικής καταστροφής, διότι κάθε άλλη εναλλακτική σε εκείνη τη φάση θα έβαζε σε κίνδυνο την αρχιτεκτονική και τις τεχνολογίες εξουσίας που τη συνέχουν».
Επισήμανε τέλος ότι «το δίπολο ορθολογικότητα/ανορθολογικότητα διαπερνά οριζόντια τόσο την ορθόδοξη όσο και ετερόδοξη οικονομική σκέψη: Διότι όταν το θέμα είναι να στηριχτεί το κοινωνικό κράτος, οι μισθοί ή το εισόδημα των νοικοκυριών και των εργαζομένων, να μειωθεί η ανεργία ή να διασωθούν περιβαλλοντικοί πόροι κάτι τέτοιο σύμφωνα με την οικονομική ορθοδοξία αντίκειται στα πορίσματα “της οικονομικής επιστήμης”, είναι ανορθολογικό, είναι ουτοπικό ή απλώς λάθος. Γιατί θα εκτρέψει τις ευρωπαϊκές οικονομίες από τη συνετή δημοσιονομική διαχείριση. Αν πρόκειται όμως για όπλα δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με την δημοσιονομική επέκταση και το χαλάρωμα των κανόνων. Τότε είναι μια απολύτως “λογική κίνηση” και είναι απλά Δευτέρα πρωί».
