Με το «καλημέρα» της θητείας του ως επικεφαλής στο Eurogroup, ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα πρέπει να κολυμπήσει στα βαθιά, αφού η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε σταυροδρόμι όπου καλείται να πάρει κρίσιμες αποφάσεις.
Παρόλο που το Eurogroup είναι άτυπο όργανο και ο επικεφαλής του δεν παίρνει από μόνος του καμία απόφαση, είναι προφανές ότι ο Πιερρακάκης αναλαμβάνει μεγάλες πολιτικές ευθύνες για τις κρίσιμες επιλογές που θα κάνει η ΕΕ το επόμενο διάστημα. Ευθύνες που ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ελληνική εξωτερική πολιτική.
Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το πιο μεγάλο ζήτημα αυτή τη στιγμή για την ΕΕ είναι η αξιοποίηση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας για να χρηματοδοτηθεί η Ουκρανία. Πρόκειται για ένα ζήτημα εξαιρετικά περίπλοκο από γεωπολιτικής, οικονομικής, νομικής και θεσμικής πλευράς.
Χτες η ΕΕ αποφάσισε να κρατήσει επ’ αόριστο παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 210 δισεκατομμυρίων ευρώ -μέχρι τώρα το πάγωμα ανανεωνόταν κάθε έξι μήνες. Από αυτά τα assets, 193 δισεκατομμύρια φυλάσσονται στον οργανισμό Euroclear που έχει έδρα στις Βρυξέλλες και λειτουργεί ως διεθνές αποθετήριο. «Η ΕΕ αποφάσισε μόλις να “παγώσει” επ’ αόριστον τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Αυτό διασφαλίζει ότι ρωσικά κεφάλαια έως 210 δισεκατομμύρια ευρώ θα παραμείνουν στην ΕΕ, εκτός εάν η Ρωσία καταβάλει πλήρως αποζημιώσεις στην Ουκρανία για τη ζημιά που έχει προκαλέσει», δήλωσε η ανώτατη ύπατος Εξωτερικών της ΕΕ Κάγια Κάλας.
Στη Σύνοδο Κορυφής στις 18 Δεκέμβρη, οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να αποφασίσουν ότι αυτά τα περιουσιακά στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, κατά πάσα πιθανότητα μέσα από τη σύναψη ενός μεγάλου δανείου.
Τα ζητήματα
Από την υπόθεση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων προκύπτουν πέντε μείζονα ζητήματα. Συγκεκριμένα:
1. Είναι προφανές ότι η απόφαση της ΕΕ σηματοδοτεί κλιμάκωση της αντιπαράθεσης της ΕΕ με τη Ρωσία. Ο αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας Ντιμίτρι Μεντβέντεφ έχει κάνει λόγo για αιτία πολέμου και έχει απειλήσει με αντίποινα. Το ποια θα είναι τα ρωσικά αντίποινα θα το δούμε στην πορεία.
2. To δεύτερο ζήτημα που προκύπτει, αφορά το κατά πόσο πιθανό είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο η χρησιμοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ενάντια στη βούληση της Ρωσίας. Η ρωσική πλευρά κάνει λόγο για κλοπή που παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και προαναγγέλλει προσφυγές στα εθνικά και διεθνή δικαστήρια. Οι κυβερνήσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας θεωρούν επίσης ότι η χρησιμοποίηση από την ΕΕ των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων είναι παράνομη.
3. Μαζί με το θέμα της νομιμότητας ανοίγει και αυτό της νομικής ευθύνης. Το Βέλγιο (που φιλοξενεί το Euroclear) φοβάται ότι μπορεί να κληθεί να πληρώσει βαριές αποζημιώσεις. Γι’ αυτό έχει εκφράσει ζωηρές αμφιβολίες για τη χρησιμοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων προς όφελος της Ουκρανίας.
4. Η όλη υπόθεση μπορεί να επιφέρει μεγάλο πλήγμα στην αξιοπιστία των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Ποια τρίτη χώρα ή επιχειρηματίας θα εμπιστευτούν τα χρήματά τους στην ΕΕ αν γνωρίζουν ότι αυτά μπορεί να απαλλοτριωθούν;
5. Τέλος, είναι μεγάλης σημασίας το ότι για να παρακαμφθούν οι αντιρρήσεις της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας, ενεργοποιείται το άρθρο 122 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο απαιτεί μόνο ειδική πλειοψηφία από τα κράτη μέλη και παρακάμπτει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όπως γίνεται κατανοητό, η διάρρηξη της αρχής της ομοφωνίας για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, δημιουργεί προηγούμενο που μπορεί να επηρεάσει και άλλα πεδία, όπως τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Ο Πιερρακάκης
Στην κούρσα για την προεδρία του Eurogroup, o Βέλγος υπουργός Οικονομικών Βίνσεντ βαν Πέτεγκεμ πλήρωσε τις αντιρρήσεις της βελγικής κυβέρνησης στη χρησιμοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την Ουκρανία. Τώρα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης από τη θέση του επικεφαλής του Eurogroup, θα κληθεί να «πάρει πάνω του» την απόφαση της ΕΕ με ό,τι αυτή συνεπάγεται.
Δεν είναι ούτε απλό ούτε εύκολο να κολυμπάς στα (βαθιά) ρωσικά νερά.
