Η οικονομική δυσπραγία των νοικοκυριών αποτελεί πάντοτε τη βασική αιτία που γεννάει την κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι σε μια κυβέρνηση. Η διαφθορά μπορεί επίσης να ενισχύσει την αντίθεση στην πολιτική εξουσία. Ωστόσο, η πολιτική σημασία που δίνουν οι πολίτες στην κυβερνητική διαφθορά εξαρτάται από την προσωπική τους οικονομική κατάστασης. Όταν τα οικονομικά τους πάνε σχετικά καλά, η διαφθορά περνάει σε δεύτερη μοίρα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ενοχλεί. Όταν όμως η κυβερνητική διαφθορά συναντιέται με την οικονομική δυσπραγία των πολιτών, το μείγμα που δημιουργείται είναι εκρηκτικό.
Αυτή φαίνεται να είναι η περίπτωση των αγροτικών μπλόκων.
Τα μεγαλύτερα μπλόκα
Είναι βέβαιο ότι τα τρακτέρ θα έβγαιναν στους δρόμους σε οποιαδήποτε περίπτωση πολύ μεγάλων καθυστερήσεων στις καταβολές των επιδοτήσεων, όπως αυτές που σημειώνονται το τελευταίο διάστημα. Θα μπορούσαν επίσης να βγουν στους δρόμος λόγου των χρόνιων προβλημάτων του κλάδου και της συνεχιζόμενης πτώσης του αγροτικού εισοδήματος -ανάλογες κινητοποιήσεις αγροτών συμβαίνουν παντού στην Ευρώπη.
Το γεγονός όμως ότι τα φετινά μπλόκα είναι τα μεγαλύτερα και τα πιο συγκρουσιακά των τελευταίων ετών οφείλεται στην εκρηκτική μείξη της οικονομικής πίεσης στους αγρότες με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η γενική αίσθηση είναι ότι τα χρήματα που λείπουν, τα έφαγαν οι κάθε λογής γαλάζιοι «φραπέδες» και «χασάπηδες». Αυτή ακριβώς η αίσθηση μαζικοποιεί τα μπλόκα και πυροδοτεί το θυμό των αγροτών. Άλλωστε, αν δεν είχε γίνει το σκάνδαλο, δεν θα είχαν παγώσει οι καταβολές των επιδοτήσεων.
Γαλάζιες διαφοροποιήσεις
Μια τόσο μεγάλη κινητοποίηση από μια κοινωνική ομάδα με την οποία το κυβερνών κόμμα έχει προνομιακή σχέση, αποτελεί μείζον πολιτικό ζήτημα. Τα μπλόκα των αγροτών και οι συγκρούσεις με την αστυνομία σηματοδοτούν τη διάρρηξη σχέσεων πολιτικής εκπροσώπησης. Μεγάλο μέρος των αγροτών που διαμαρτύρονται, είχαν ψηφίσει ΝΔ στις προηγούμενες εκλογές. Αυτός είναι ο λόγος που γαλάζιοι βουλευτές σπεύδουν να διαφοροποιηθούν από την κυβερνητική γραμμή και να στείλουν στους ψηφοφόρους τους το μήνυμα ότι τους «ακούνε». Είναι χαρακτηριστική η επιστολή των νεοδημοκρατών βουλευτών Φωτεινής Αραμπατζή, Θεόδωρου Καράογλου, Νίκου Παναγιωτόπουλου, Δημήτρη Κυριαζίδη, Γιάννη Πασχαλίδη και Γιάννη Γιώργος με την οποία ασκούν κριτική στον ΟΠΕΚΕΠΕ για τις καθυστερήσεις στις πληρωμές των αγροτών.
Δεν συμβαίνει συχνά να διαφοροποιούνται δημόσια κυβερνητικοί από τη γραμμή του Μαξίμου, δεδομένου ότι παραδοσιακά οι «απείθαρχοι» πέφτουν σε δυσμένεια. Οι βουλευτές διαφοροποιούνται μόνο όταν αισθάνονται ότι οι ψηφοφόροι τους μπορεί να τους εγκαταλείψουν.
Η πολιτική ήττα
Οι επιπτώσεις των μπλόκων δεν περιορίζονται στον αγροτικό κόσμο. Τα αγροτικά μπλόκα προκαλούν ευρύτερη πολιτική ζημιά στην κυβέρνηση για τέσσερις λόγους:
1. Δημιουργούν την εικόνα της γενικευμένης κοινωνικής αναταραχής η οποία μάλιστα προκαλεί αρρυθμίες στην καθημερινότητα.
2. Κρατάνε στο προσκήνιο το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ τη στιγμή που η κυβέρνηση και ο μιντιακός μηχανισμός της επιχειρούν με κάθε τρόπο να το «θάψουν».
3. Αναδεικνύουν τα γενικά ζητήματα της αύξησης του κόστους ζωής και της κυβερνητικής διαφθοράς.
4. Αναιρούν το κεντρικό αφήγημα Μητσοτάκη περί αποτελεσματικής και χρηστής κυβερνητικής διαχείρισης.
Ανεξάρτητα από το πώς θα εξελιχθούν από εδώ και πέρα, είναι πιά σαφές ότι τα αγροτικά μπλόκα συνιστούν πολιτική ήττα για το Μαξίμου.
Damage control
Έχοντας συνείδηση ότι η πολιτική ζημιά δεν μπορεί να αναταχθεί στην ολότητά της, η κυβέρνηση παίζει το χαρτί της καταστολής. Με τα ΜΑΤ και τις εισαγγελικές διώξεις δεν επιδιώκεται μόνο να τρομοκρατηθούν οι αγρότες και να σταματήσουν τις διαμαρτυρίες. Μέσα από την καταστολή το Μαξίμου επιχειρεί ένα ιδιότυπο damage control. Προσπαθεί δηλαδή να περιορίσει την πολιτική ζημιά, συσπειρώνοντας συντηρητικά στρώματα των πόλεων που δεν συμπαθούν τους αγρότες και εναντιώνονται σε κάθε είδους κοινωνική κινητοποίηση. Είναι αλήθεια ότι το σύνθημα «νόμος και τάξη» βρίσκει ευήκοον ους σε αυτά τα στρώματα. Όμως η ρητορεία περί νομιμότητας υπονομεύεται με όσα συμβαίνουν στη δίκη για τις υποκλοπές και την εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
