Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο μεγάλων προκλήσεων. Η αβεβαιότητα γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και οι απειλές για εμπορικά μέτρα κατά της Ευρώπης καθιστούν σαφές ότι η Ένωση πρέπει να θωρακίσει την πολιτική και οικονομική της κυριαρχία.
Η πρόταση της Επιτροπής για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028–2034 προβλέπει προϋπολογισμό περίπου 2 τρισ. ευρώ, με αυξημένα κονδύλια για την άμυνα, τη μετανάστευση και την ανταγωνιστικότητα. Είναι μια φιλόδοξη προσπάθεια, αλλά παραμένει εγκλωβισμένη στους περιορισμούς των Συνθηκών της Λισαβόνας. Σήμερα, η υιοθέτηση του ΠΔΠ και των ιδίων πόρων της Ένωσης απαιτεί ομοφωνία, κάτι που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη προόδου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει καθοριστικό ρόλο: σύμφωνα με το άρθρο 312 ΣΛΕΕ (Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) διαθέτει δικαίωμα αρνησικυρίας στην έγκριση του ΠΔΠ. Αυτό το θεσμικό προνόμιο δεν είναι απλώς διαδικαστικό. Είναι το βασικό εργαλείο για να απαιτήσει το Κοινοβούλιο μια θεσμική αναθεώρηση που θα επιτρέψει στην Ένωση να αποκτήσει πραγματική δημοσιονομική ικανότητα.
Η αναθεώρηση των Συνθηκών σημαίνει να ξεπεράσουμε το σημερινό θεσμικό αδιέξοδο. Να προχωρήσουμε σε κατάργηση του εθνικού βέτο σε κρίσιμα ζητήματα, να ενισχύσουμε τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στον καθορισμό των πόρων και να δημιουργήσουμε έναν πραγματικό ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Μόνο έτσι η Ευρώπη θα είναι σε θέση να υπερασπιστεί την οικονομία και την ασφάλειά της σε έναν κόσμο αυξανόμενου ανταγωνισμού.
Η άσκηση του δικαιώματος αρνησικυρίας από το Κοινοβούλιο δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ως «μπλοκάρισμα» πόρων, αλλά ως υπεύθυνη πολιτική στάση. Στόχος δεν είναι να τιμωρηθούν τα κράτη μέλη, αλλά να εξασφαλιστεί ότι ο επόμενος προϋπολογισμός θα στηρίζεται σε ένα θεσμικό πλαίσιο που θα μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες των πολιτών.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, το διακύβευμα είναι μεγάλο. Σε ένα διακυβερνητικό σύστημα, τα μικρότερα κράτη μέλη συχνά εγκλωβίζονται στις αποφάσεις των ισχυρότερων. Αντίθετα, σε μια Ένωση με κοινή δημοσιονομική πολιτική και ισχυρό κοινοτικό προϋπολογισμό, η Ελλάδα μπορεί να εξασφαλίσει σταθερότητα, ασφάλεια και πρόσβαση σε πόρους για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την αγροτική πολιτική και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Η στιγμή είναι κρίσιμη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να σταθεί στο ύψος του ρόλου του και να καταστήσει σαφές ότι δεν θα εγκρίνει νέο ΠΔΠ χωρίς να ξεκινήσει η διαδικασία αναθεώρησης των Συνθηκών. Μόνο έτσι η Ένωση θα μπορέσει να προχωρήσει σε πραγματική πολιτική και οικονομική ολοκλήρωση, προς όφελος όλων των πολιτών της.
Σάκης Αρναούτογλου- Ευρωβουλευτής ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ
