Το 2024 αποτέλεσε μια πολύ καλή χρονιά για την Ακροδεξιά τόσο στην Ελλάδα όσο και σε όλη την Ευρώπη –πράγμα που είναι πολύ ανησυχητικό για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες μας. Στις ευρωεκλογές του Ιουνίου η ελληνική Ακροδεξιά ακολούθησε την πανευρωπαϊκή τάση και σημείωσε ιστορικό υψηλό, με το άθροισμα της να φτάνει το 16,64%. Για πρώτη φορά στα μεταπολιτευτικά χρονικά τρία ακροδεξιά κόμματα κατάφεραν να εκλέξουν ευρωβουλευτές. Η Ελληνική Λύση πήρε 9,3%, η Νίκη 4,37% και η Φωνή Λογικής 3,04%.
Έχει ιδιαίτερη σημασία ότι το ρεκόρ της Ακροδεξιάς στις ευρωεκλογές ακολούθησε το αντίστοιχο ρεκόρ που είχε πετύχει στις εθνικές εκλογές του 2023, όπου το άθροισμά της είχε φτάσει το 12,82% (Σπαρτιάτες 4,68%, Ελληνική Λύση 4,44% και Νίκη 3,7%). Η απαγόρευση της συμμετοχής των Σπαρτιατών στις ευρωεκλογές δεν προκάλεσε πλήγμα στη συνολική εκλογική παρουσία του ακροδεξιού χώρου. Το κενό που δημιουργήθηκε, έδωσε την ευκαιρία στη Φωνή Λογικής της Λατινοπούλου να «ανέβει κατηγορία» και να μπει στην Ευρωβουλή.
Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος
Στις δημοσκοπήσεις της Metron Analysis, της Pulse και της GPO κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου 2024 το άθροισμα των τριών ακροδεξιών κομμάτων (Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής, Νίκη) στην πρόθεση ψήφου κινήθηκε μεταξύ 12,4% και 16,2%. Στις μετρήσεις Δεκεμβρίου οι μετρήσεις των τριών εταιριών συγκλίνουν, με ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ 14,1% και 15,7%. Συγκεκριμένα, το άθροισμα των ακροδεξιών κομμάτων καταγράφηκε ως εξής:
Ακολουθούν τα ευρήματα της Metron Analysis, της Pulse και της GPO χωριστά για την Ελληνική Λύση:
Το αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων των τριών εταιριών για τη Φωνή Λογικής είναι τα εξής:
Τέλος, τα ευρήματα για τη Νίκη το διάστημα Σεπτεμβρίου Δεκεμβρίου είναι τα εξής:
Παρατηρήσεις
Από τη συγκριτική ανάγνωση των μετρήσεων των τριών εταιριών προκύπτει ότι:
1. Η Ακροδεξιά καταγράφεται σταθερά ως ένας ισχυρός πολιτικός πόλος, στα δεξιά της ΝΔ. Είναι αξιοσημείωτη η σταθερότητα τόσο του αθροίσματος της Ακροδεξιάς όσο και του κάθε κόμματος ξεχωριστά.
2. Στις δημοσκοπήσεις Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου στην πρόθεση ψήφου ο ακροδεξιός χώρος κινείται πάνω από το άθροισμα των ευρωεκλογών, αν ληφθεί υπόψη η αδιευκρίνιστη ψήφος. Είναι προφανές ότι τώρα βρισκόμαστε μακριά από τις εκλογές και ο «εκβιασμός της διακυβέρνησης» έχει χαμηλή επήρεια στους ερωτώμενους. Ωστόσο, η διατήρηση της Ακροδεξιάς στο επίπεδο των ευρωεκλογών αναδεικνύει το εύρος της απήχησής της.
3. Παρά το υψηλό συνολικό ποσοστό του, η πολυδιάσπαση του ακροδεξιού χώρου περιορίζει την πολιτική δυναμική του.
4. Μέχρι τώρα η Νέα Δημοκρατία δεν έχει καταφέρει να «επαναπατρίσει» τις διαρροές της προς τα δεξιά.
5. Η Ελληνική Λύση αποτελεί το μεγαλύτερο κόμμα του χώρου, αφού το ποσοστό της αποτελεί περίπου 50% του αθροίσματός του. Εξακολουθεί να κινείται δημοσκοπικά στο ποσοστό των ευρωεκλογών που ήταν υπερδιπλάσιο αυτού των εθνικών εκλογών. Ωστόσο, δεν φαίνεται ικανή να οδηγήσει στην περιθωριοποίηση τα άλλα δύο κόμματα και να ανέβει στην κατηγορία του μεσαίου κόμματος.
6. Η Φωνή Λογικής είναι η νέα δυναμική παρουσία της Ακροδεξιάς. Είναι καθαρά το δεύτερο κόμμα του χώρου, με ποσοστά που της δίνουν άνετη είσοδο στη Βουλή. Προς το παρόν δεν απειλεί την Ελληνική Λύση, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου 2023 η Λατινοπούλου είχε πάρει 0,46% και τώρα κινείται πάνω από το 4%.
7. Η Νίκη δεν εντυπωσιάζει με τις επιδόσεις της, αλλά με βάση τα δημοσκοπικά ποσοστά της φαίνεται ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι να μπει στην επόμενη Βουλή.
Τέλος, ας έχουμε στο νου μας ότι είναι πιθανό η Ακροδεξιά να υποεκπροσωπείται στις δημοσκοπήσεις.
Πώς συγκροτείται η Ακροδεξιά
«Η συγκρότηση αυτού του χώρου βασίζεται σε τρεις κεντρικούς άξονες: την οικονομία με αιχμή την ακρίβεια, την εξωτερική πολιτική με αιχμή τα ελληνοτουρκικά και τα ζητήματα ασφάλειας, στα οποία περιλαμβάνεται και το μεταναστευτικό», είπε στο Dnews o σύμβουλος επικοινωνίας και στρατηγικής Ηλίας Τσαουσάκης. Ο κ. Τσαουσάκης προσέθεσε ότι «οι ψηφοφόροι που εκφράζονται από αυτά τα κόμματα βιώνουν παρατεταμένες κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές, οι οποίες προκαλούν ανασφάλεια, διαταράσσουν τις παραδοσιακές σταθερές της καθημερινότητάς τους και υπονομεύουν τις προσδοκίες τους για το μέλλον».
Τόνισε δε ότι «παρά τη σταθεροποίησή του, η δυναμική του χώρου εξαρτάται από τρεις βασικές προϋποθέσεις:
• Τον αντισυστημικό λόγο, ο οποίος εκφράζει την απόρριψη του πολιτικού κατεστημένου.
• Τις συνθήκες κρίσης, που ενισχύουν την αίσθηση ανασφάλειας και αβεβαιότητας.
• Την ανάγκη για ισχυρή ηγεσία, που υπόσχεται τάξη, σταθερότητα και προστασία.
Αυτοί οι παράγοντες θα αποτελέσουν και τον συνεκτικό ιστό του χώρου, παρά τις διαφοροποιήσεις στις στρατηγικές και τις ιδεολογικές προσεγγίσεις των κομμάτων που τον συγκροτούν. Σε αυτό το πλαίσιο, η ακροδεξιά δεν φαίνεται να επιδιώκει συναινέσεις ούτε να αποσκοπεί στην ενσωμάτωσή της στο υπάρχον πολιτικό σύστημα. Αντίθετα, αντλεί ισχύ από τις κρίσεις, τις αντιθέσεις και τη δυνατότητα να συγκροτεί έναν πόλο που βασίζεται στην αντιπαράθεση και την απόρριψη των υφιστάμενων πολιτικών δομών».
Καταλήγοντας , ο Ηλίας Τσαουσάκης εκτίμησε ότι «η μελλοντική εξέλιξη αυτού του χώρου θα εξαρτηθεί από την ικανότητά του να εμβαθύνει τον δεσμό του με τα κοινωνικά στρώματα που νιώθουν αποξενωμένα και να μετατρέψει την απογοήτευση και την οργή τους σε πολιτική επιρροή. Εάν καταφέρει να εδραιώσει τη θέση του με βάση αυτές τις προϋποθέσεις, μπορεί να αποκτήσει σημαντική πολιτική βαρύτητα. Διαφορετικά, κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί ή να παραμείνει πολυδιασπασμένος μέσα από τις εσωτερικές του αντιφάσεις».
Τα ερωτήματα
Για τη νέα χρονιά τέσσερα είναι τα βασικά ερωτήματα για τον ακροδεξιό χώρο:
1. Θα αντέξουν τα ακροδεξιά κόμματα την πίεση από τη ΝΔ η οποία θα εντείνεται όσο πλησιάζουμε στις εκλογές; Σε ό,τι αφορά αυτό το ερώτημα, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι ακόμα και στο καλύτερο σενάριο για τη ΝΔ, ο ακροδεξιός χώρος δύσκολα μπορεί να μην έχει διψήφιο ποσοστό.
2. Μπορεί ο Βελόπουλος να ενισχύσει τις δυνάμεις του ή έχει πιάσει «ταβάνι»; Σε ό,τι αφορά τον Βελόπουλο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι σε πρόσφατη μέτρηση της Prorata εμφανίζεται στην πρώτη θέση μεταξύ των πιο φτωχών στρωμάτων.
3. Ποια θα είναι η δυναμική της Λατινοπούλου; Με ένα συνδυασμό μελετημένης επικοινωνίας και υψηλής διαθεσιμότητας πόρων, η Λατινοπούλου δείχνει να έχει ανοίξει καλούς διαύλους με τμήματα του νεοδημοκρατικού ακροατηρίου. Αυτό ωστόσο μπορεί να αποδειχτεί και μειονέκτημά της αν ενταθεί η πόλωση.
4. Τέλος, το πιο σημαντικό ερώτημα αφορά το πώς ο σχεδιασμός του Αντώνη Σαμαρά θα επηρεάσει τον ακροδεξιό χώρο. Αυτό άλλωστε είναι επίσης ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα για την ίδια τη Νέα Δημοκρατία.
