Ενώ οι συζητήσεις για το Εθνικό Απολυτήριο μετατίθενται χρονικά όπως επιβεβαίωσε και η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη μετά τις γιορτές και σε εύλογο χρονικό διάστημα, η συζήτηση για το μέλλον της εκπαίδευσης ανοίγει ξανά, αυτή τη φορά με ορίζοντα το 2040. Από το βήμα της Βουλής, στο πλαίσιο της συζήτησης για τον Κρατικό Προϋπολογισμό, η Σοφία Ζαχαράκη περιέγραψε το όραμά της για ένα σχολείο που θα «αντέχει στον χρόνο».
Το Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο έχει παρουσιαστεί στο πλαίσιο της φετινής ΔΕΘ ως βασικός πυλώνας αλλαγής του Λυκείου και του συστήματος πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, δεν μπαίνει άμεσα σε εφαρμογή. Αντιθέτως, εντάσσεται –όπως ανέφερε η Υπουργός– σε έναν ευρύτερο εθνικό διάλογο για το «σχολείο του 2040», αφήνοντας ανοιχτό το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής του. Στην ομιλία της, η Σοφία Ζαχαράκη επέμεινε ότι η Παιδεία αποτελεί τη σημαντικότερη μακροπρόθεσμη επένδυση της χώρας και όχι πεδίο αποσπασματικών παρεμβάσεων.
Αναφερόμενη στον τομέα ευθύνης της, σημείωσε ότι ο συζητούμενος προϋπολογισμός δεν αποτυπώνει απλώς μια αύξηση πόρων, αλλά ένα ολοκληρωμένο σχέδιο «για μια στέρεη αρχιτεκτονική αλλαγής της δημόσιας εκπαίδευσης». «Σήμερα δεν συζητάμε απλώς έναν ακόμη προϋπολογισμό του Υπουργείου Παιδείας. Ανοίγουμε τη συζήτηση για το ποιο σχολείο έχει ανάγκη η χώρα. Αν η Ελλάδα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει την Παιδεία αποσπασματικά ή αν θα έχει το πολιτικό θάρρος να χτίσει ένα δημόσιο σχολείο που αντέχει στον χρόνο, στις κρίσεις και στις κοινωνικές ανισότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αιχμή του δόρατος για το σχολείο του 2040 το Εθνικό Απολυτήριο αλλά πρέπει να βρεθούν και πολιτικοί σύμμαχοι
Η υπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση προχωρά σε έναν Εθνικό Διάλογο για μια νέα Παιδαγωγική και Κοινωνική Συμφωνία για το σχολείο του 2040 με αιχμή το Εθνικό Απολυτήριο. «Ο Εθνικός Διάλογος που προτείνουμε δεν είναι άλλοθι καθυστέρησης. Δεν είναι επικοινωνιακή άσκηση. Δεν είναι χώρος για εύκολες αρνήσεις και ιδεολογικά ταμπού. Είναι πρόσκληση ευθύνης. Με ανοιχτές διαδικασίες, τεκμηρίωση, δημόσια λογοδοσία και στόχο να καταλήξουμε σε δεσμεύσεις που θα αντέχουν στον χρόνο. Να μιλήσουμε με ειλικρίνεια για όσα δεν λειτούργησαν. Να διαφυλάξουμε όσα πέτυχαν. Να συμφωνήσουμε, επιτέλους, σε έναν κοινό πυρήνα ποιότητας και δικαιοσύνης που δεν θα αλλάζει με κάθε κυβέρνηση. Έναν πυρήνα που θα περιλαμβάνει και το επόμενο μεγάλο βήμα: ένα σύγχρονο, αξιόπιστο Εθνικό Απολυτήριο, με κανόνες, διαφάνεια και ισοτιμία, ώστε το Λύκειο να ξαναγίνει η καρδιά της εκπαίδευσης» σημείωσε η κ. Ζαχαράκη.
Βέβαια, από τα λεγόμενα της Υπουργού εύκολα κανείς συμπεραίνει το δύσκολο στοίχημα υλοποίησης του Εθνικού Απολυτηρίου. Πρόκειται αναμφίβολα για μεγαλεπήβολο σχέδιο που η πραγματική πρόκληση είναι η πολιτική συναίνεση. Aπαιτείται διάλογος με ειλικρίνεια, ανοιχτές διαδικασίες και κοινό όραμα. Δεν αρκεί να σχεδιάζεις ένα σύστημα εξετάσεων ή να διατυπώνεις μεταρρυθμιστικές προτάσεις. Χρειάζεται να πείσεις ότι οι αλλαγές είναι προς όφελος της κοινωνίας στο σύνολό της και ότι το όφελος δεν περιορίζεται στο κυβερνητικό στρατόπεδο.Η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης μπορεί να μετατρέψει ακόμη και ένα καλά μελετημένο σχέδιο σε άκαρπη προσπάθεια, με αλλεπάλληλες ανατροπές και καθυστερήσεις, όπως έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν. Και αυτό είναι που κατά βάθος «κρατάει πίσω» τον σχεδιασμό και την άμεση υλοποίηση των αλλαγών του Εθνικού Απολυτήριο.
Το στοίχημα της πολιτικής συναίνεσης
Η πολιτική συναίνεση είναι το «κλειδί» για τη βιωσιμότητα των αλλαγών. Το στοίχημα δεν είναι απλώς τεχνικό, αλλά κοινωνικό και ηθικό, το μέλλον της εκπαίδευσης στην Ελλάδα θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα να χτιστεί μια κοινή βάση εμπιστοσύνης και συνεργασίας, που θα υπερβαίνει τις κομματικές λογικές και θα υπηρετεί το δημόσιο καλό. Εκεί εδράζεται και το ερώτημα σχόλιο της Ζαχαράκη «Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι "διάλογος ή όχι". Το δίλημμα είναι άλλο: θα συνεχίσουμε να διαφωνούμε για να μην αλλάξει τίποτα ή θα τολμήσουμε να συμφωνήσουμε για να αλλάξουν όλα όσα κρατούν πίσω το σχολείο; Θα εγκλωβιστούμε ξανά στη μικροπολιτική του σήμερα ή θα επενδύσουμε συνειδητά στο μέλλον των παιδιών μας;»
Οι μαθητές απορρίπτουν το Εθνικό Απολυτήριο και απαντούν με καταλήψεις
Με συνθήματα «Τριπλασιάστε τα λεφτά για την Παιδεία, όχι τις Πανελλήνιες» και «Ούτε σκέψη για τριπλές Πανελλήνιες», η Συντονιστική Επιτροπή Μαθητών Αθήνας καλεί σε καταλήψεις και αποχές από τα μαθήματα, εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή της στα κυβερνητικά σχέδια για το Εθνικό Απολυτήριο. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η προοπτική ενός εξεταστικού συστήματος με εξετάσεις και στις τρεις τάξεις του Λυκείου, οι οποίες θα συνυπολογίζονται για την απόκτηση απολυτηρίου και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι μαθητές υποστηρίζουν ότι, αντί να «αναβαθμίζεται» ο ρόλος του σχολείου, ενισχύεται ο εξεταστικός του χαρακτήρας και διευρύνεται η εξάρτηση από τα φροντιστήρια, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις οικογένειες οικονομικά και ψυχολογικά.
Όπως αναφέρουν στις ανακοινώσεις τους, το ήδη αυξημένο άγχος, ο περιορισμένος ελεύθερος χρόνος και το συνεχές «τρέξιμο» μεταξύ σχολείου και φροντιστηρίων κινδυνεύουν να ενταθούν, μετατρέποντας –όπως σημειώνουν– το Λύκειο σε «εξεταστικό κέντρο» και όχι σε χώρο ουσιαστικής μόρφωσης. Οι μαθητές διεκδικούν αύξηση της χρηματοδότησης για την Παιδεία και την Υγεία, σχολεία που να μορφώνουν ολόπλευρα και όχι ένα σύστημα συνεχών εξετάσεων. Με τις κινητοποιήσεις της 16ης Δεκεμβρίου δηλώνουν αποφασισμένοι να στείλουν το μήνυμα ότι δεν αποδέχονται την προοπτική «τριπλών Πανελληνίων» και ζητούν ουσιαστικές αλλαγές με επίκεντρο τις πραγματικές ανάγκες της σχολικής κοινότητας. Υπό το πρίσμα αυτών των εξελίξεων το στοίχημα για το Υπουργείο Παιδείας παραμένει αν το όραμα για το σχολείο του 2040 θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες, μετρήσιμες αλλαγές ή αν θα παραμείνει ένα μακρινό σχέδιο σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο εκπαιδευτικό χάρτη.
