Οι χθεσινές εικόνες στο συνέδριο της ΚΕΔΕ ήταν ντροπιαστικές. Φωνές, επιθετικές συμπεριφορές και μια ψηφοφορία που άφησε πίσω της σοβαρές αμφισβητήσεις. Ένας θεσμός που απαιτεί από το κράτος να σέβεται τη δημοκρατική νομιμοποίηση των Δήμων όφειλε να προστατεύσει πρώτος τη δική του. Η απαίτηση από την αντιπολίτευση για καθαρή καταμέτρηση δεν δικαιολογεί τραμπουκισμούς από την πλευρά της φιλοκυβερνητικής παράταξης. Απαιτεί μια διαδικασία που να μπορεί να ελεγχθεί από όλους.
Το πρόβλημα της ηγεσίας της ΚΕΔΕ ξεπερνά όσα συνέβησαν στην αίθουσα. Η στάση της αποκαλύπτει μια βαθύτερη πολιτική επιλογή. Έχει αποδεχθεί να λειτουργεί ως κυβερνητικός βραχίονας, προσαρμόζοντας τις διεκδικήσεις των δήμων στις αντοχές και στις προτεραιότητες της κυβέρνησης. Θα ήταν χρήσιμο να επιδείκνυε απέναντι στα υπουργεία την πυγμή που επιφυλάσσει σε όσους αμφισβητούν τις επιλογές της.
Η συνεννόηση είναι υποχρέωσή της. Η διαρκής δικαιολόγηση της κυβερνητικής απροθυμίας είναι παραίτηση από την αποστολή της. Όταν οι ίδιες εκκρεμότητες επιστρέφουν κάθε χρόνο στα συνέδρια, οι συναντήσεις και οι διαβεβαιώσεις παύουν να αποτελούν πειστικό απολογισμό. Κάποιος πρέπει να εξηγήσει τι διεκδικήθηκε, τι εξασφαλίστηκε και τι εγκαταλείφθηκε στην πορεία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι δημότες πληρώνουν ήδη αυτή την εκκρεμότητα. Με υπηρεσίες που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν, με παρεμβάσεις που καθυστερούν, με την πίεση για νέες αυξήσεις τελών. Και οι δήμαρχοι καλούνται να απολογηθούν για ελλείψεις που γνωρίζουν, αλλά δεν διαθέτουν πάντοτε τα μέσα να αντιμετωπίσουν.
Αυτή η κατάσταση βολεύει την κεντρική εξουσία. Κρατά τον έλεγχο των χρημάτων και αφήνει τη δυσαρέσκεια να καταλήγει στα δημαρχεία. Μια ηγεσία της ΚΕΔΕ που αποδέχεται αυτόν τον καταμερισμό γίνεται μέρος του προβλήματος. Πολύ περισσότερο όταν βαφτίζει «ενότητα» την απαίτηση να χαμηλώσουν όλοι τις διεκδικήσεις τους.
Υπάρχει άλλος δρόμος, αρκεί να υπάρχουν αιρετοί πρόθυμοι να τον ακολουθήσουν. Δήμαρχοι που βγαίνουν μπροστά, τεκμηριώνουν τις απαιτήσεις τους και συγκρούονται όταν οι απαντήσεις δεν επαρκούν. Η ευθύνη απέναντι στους πολίτες περιλαμβάνει και την άρνηση να εμφανίζονται οι κυβερνητικές επιλογές ως αναπόφευκτες.
Η κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των 2,5 δισ. ευρώ εντός του 2027 είναι μια τέτοια διεκδίκηση. Μαζί με δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα απόδοσης των παρακρατηθέντων πόρων, θέτει την κυβέρνηση μπροστά σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Η μετάθεση της λύσης σε βάθος πενταετίας αφήνει αναπάντητο το απλούστερο ερώτημα. Ποιες σημερινές ανάγκες προτείνεται να μείνουν ακάλυπτες μέχρι τότε;
Ένα σχολείο που χρειάζεται επισκευή δεν μπορεί να περιμένει την ολοκλήρωση μιας μακράς δημοσιονομικής προσαρμογής. Ούτε η συντήρηση μιας πόλης μπορεί να εξαρτάται από τις προσωπικές προσβάσεις του δημάρχου. Χρειάζεται ειδικό πρόγραμμα βασικών υποδομών, με σταθερή χρηματοδότηση, αντικειμενικά κριτήρια και έλεγχο κάθε δαπάνης. Οι κρατικοί πόροι δεν είναι χάρη που παραχωρεί ένας υπουργός.
Ανάλογη επιμονή απαιτείται στο κόστος λειτουργίας των Δήμων. Το αίτημα για δημοτικό τιμολόγιο ρεύματος ίσο με όσο πληρώνουν οι βιομηχανίες είναι τόσο δίκαιο και αυτονόητο που δεν θα έπρεπε καν να υφίσταται ως διεκδίκηση. Όπως και η θέσπιση του τέλους ταφής απορριμμάτων αφορούν επιβαρύνσεις που τελικά φτάνουν στον κάτοικο. Πριν ζητηθεί από μια οικογένεια να πληρώσει περισσότερα δημοτικά τέλη, οφείλει να έχει εξαντληθεί η διεκδίκηση απέναντι στο κράτος.
Στην ίδια κατεύθυνση βρίσκονται η απόδοση του τέλους ανθεκτικότητας στους δήμους, η επιστροφή των πόρων του Πράσινου Ταμείου και οι ουσιαστικές αρμοδιότητες για τη στέγαση και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Οι πόλεις χρειάζονται έσοδα και εξουσία ανάλογα με τις ευθύνες τους.
Όλα αυτά προϋποθέτουν διαφάνεια και λογοδοσία. Προϋποθέτουν, όμως, και εκπροσώπους που θυμούνται από πού αντλούν την εντολή τους. Η ΚΕΔΕ οφείλει να μεταφέρει στην κυβέρνηση τις απαιτήσεις των δήμων και να διεκδικεί την ικανοποίησή τους. Για να μεταφέρει στους δημάρχους τις δικαιολογίες της κυβέρνησης, δεν χρειάζεται ολόκληρο συνέδριο.
(Ο Γιάννης Σμέρος είναι Χημικός Μηχανικός MSc, π. Περιφερειακός Σύμβουλος Αττικής)
