Το συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα ανέδειξε μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί: η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε οικονομική και θεσμική ασφυξία. Η μελέτη της ΕΕΤΑΑ είναι αποκαλυπτική. Οι Δήμοι χρειάζονται περίπου 5,5 δισ. ευρώ ετησίως για να καλύψουν τις λειτουργικές τους ανάγκες και να συντηρήσουν τις υποδομές τους, αλλά λαμβάνουν μόλις 3 δισ. Λείπουν 2,5 δισ. ευρώ. Αυτά δεν είναι αφηρημένοι αριθμοί. Είναι χρήματα που λείπουν από τα σχολεία, τους παιδικούς σταθμούς, τις κοινωνικές υπηρεσίες, τον δημόσιο χώρο, την καθαριότητα και την καθημερινότητα των πολιτών. Την ίδια στιγμή, οι Δήμοι πληρώνουν το ηλεκτρικό ρεύμα έως και τέσσερις φορές ακριβότερα από τη βιομηχανία, αναλαμβάνουν νέες αρμοδιότητες χωρίς τους αντίστοιχους πόρους και βλέπουν κρίσιμες αποφάσεις για τις πόλεις τους να λαμβάνονται μακριά από τις τοπικές κοινωνίες. Αυτά δεν συμβαίνουν σε καμία άλλη χώρα της ΕΕ. Σε όλη την Ευρώπη η αυτοδιοίκηση έχει και αρμοδιότητες και πόρους.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιμετωπίζει την Αυτοδιοίκηση ως έναν διοικητικό μηχανισμό που πρέπει να εκτελεί αποφάσεις και να διαχειρίζεται την ανεπάρκεια. Η παρουσία του Πρωθυπουργού στο συνέδριο δεν έδωσε τις απαντήσεις που απαιτούνται. Τα πάγια και ομόφωνα αιτήματα των Δήμων παραπέμφθηκαν για ακόμη μία φορά στο μέλλον, χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις και χρονοδιάγραμμα. Μας είπε μάλιστα ότι οι απαντήσεις για κρίσιμα ζητήματα όπως το ενεργειακό θα ληφθούν στο αόριστο μέλλον, όταν σταματήσουν οι πόλεμοι και ομαλοποιηθούν οι αγορές. Μέχρι τότε το παρτυ κερδοσκοπίας στην ενέργεια θα συμπεριλαμβάνει και τους Δήμους. Όσο για όσα είπε ο Πρωθυπουργός στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, ας κρατήσουμε αυτό: ο πρωθυπουργός μιας κυβέρνησης που κάνει πρωταθλητισμό δισεκατομμυρίων σε απευθείας αναθέσεις, «μάλωσε» τους Δήμους για τις απευθείας αναθέσεις! Η έπαρση και η αλαζονεία χτύπησαν κόκκινο σε ένα συνέδριο που από τους συσχετισμούς που υπήρξαν στην αυτοδιοίκηση το 2023 ήταν γαλάζιο.
Και κάτι ακόμη: ισχυρή και ανεξάρτητη Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να υπάρξει όταν οι Δήμοι γίνονται βραχίονες του κομματικού μηχανισμού και το συνέδριο της ΚΕΔΕ μετατρέπεται σε γαλάζιο κομματικό πανηγύρι. Η ΚΕΔΕ οφείλει να εκπροσωπεί το σύνολο της Αυτοδιοίκησης και όλους τους αιρετούς, ανεξάρτητα από κομματικές και παραταξιακές αφετηρίες. Δεν μπορεί να λειτουργεί ως προέκταση της εκάστοτε κυβέρνησης. Ήταν λάθος και απαράδεκτη η απόφαση της ηγεσίας της ΚΕΔΕ και των διοργανωτών να μην επιτρέψουν χαιρετισμό στην ΕΛ.Α.Σ. με την αιτιολογία – δικαιολογία ότι δεν είναι κοινοβουλευτικό κόμμα, ένα κόμμα που καταγράφεται σταθερά δεύτερο σε όλες τις μετρήσεις κοινής γνώμης από την ίδρυσή του ως σήμερα. Χρειαζόμαστε μια διαφορετική αντίληψη για την Αυτοδιοίκηση. Η αποκέντρωση δεν είναι απλώς η μεταφορά αρμοδιοτήτων. Είναι ανακατανομή δημοκρατικής ισχύος. Είναι η δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να αποφασίζουν για τις προτεραιότητές τους, να σχεδιάζουν το μέλλον τους και να έχουν τους πόρους για να υλοποιούν τις αποφάσεις τους.
Η ενότητα των αιρετών είναι αναγκαία. Αλλά ενότητα δεν σημαίνει σιωπή ούτε συμβιβασμό με την υποβάθμιση του θεσμού. Χτίζεται μέσα από κοινές διεκδικήσεις, συγκεκριμένες αποφάσεις και αγώνες για την εφαρμογή τους.
Τα αιτήματα είναι συγκεκριμένα:
- Άμεση απόδοση όλων των οφειλόμενων και παρακρατηθέντων πόρων.
- Κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των 2,5 δισ..
- Ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας για τους Δήμους, στα 0,06 ευρώ ανά κιλοβατώρα.
- Σταθερή χρηματοδότηση των κοινωνικών δομών, των σχολείων και των δημοτικών υπηρεσιών.
- Σεβασμός στη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης.
Έχουμε την πρώτη μεγάλη ευκαιρία να στείλουμε ένα κοινό, ισχυρό μήνυμα. Οι Δήμοι δεν ζητούν προνόμια. Διεκδικούν τα αυτονόητα: τους πόρους, τις αρμοδιότητες και την αυτονομία για να υπηρετούν τους πολίτες. Η ισχυρή και δημοκρατική Αυτοδιοίκηση δεν είναι πολυτέλεια, είναι προϋπόθεση για μια ισχυρή δημοκρατία και μια κοινωνία με λιγότερες ανισότητες και καλύτερη καθημερινότητα των πολιτών.
(Ο Κώστας Ζαχαριάδης είναι μέλος του ΔΣ της ΚΕΔΕ, Δημοτικός Σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων)
