Το λεγόμενο επιτελικό κράτος είναι ένα σύστημα διακυβέρνησης του ελληνικού κράτους που καθιερώθηκε από την πρώτη κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον νόμο 4622 / 2019 ως ένα σύστημα κεντρικής διακυβέρνησης που ενισχύει τον ρόλο της Προεδρίας της Κυβέρνησης και του πρωθυπουργικού γραφείου ως κέντρου συντονισμού και στρατηγικού σχεδιασμού. Η βασική του αρχή είναι ότι η πολιτική εξουσία δεν διαχέεται ανεξέλεγκτα στα υπουργεία αλλά οργανώνεται γύρω από έναν πυρήνα που σχεδιάζει, παρακολουθεί και αξιολογεί τις δημόσιες πολιτικές. Το περίφημο αυτό επιτελικό κράτος που θέσπισε η ΝΔ δεν είναι παρά ένα υπερσυγκεντρωτικό μοντέλο διακυβέρνησης σύμφωνα με το οποίο ο πρωθυπουργός υπερσυγκεντρώνει εξουσίες και διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο της πολιτικής δραστηριότητας υπό το πρόσχημα του συντονισμού. Πρόκειται για μια πρωθυπουργοκεντρική και συγκεντρωτική λειτουργία της Κυβέρνησης
Τέλος φόρμας
Βασικοί πυλώνες του νέου συστήματος είναι, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας στην οποία συγχωνεύθηκαν πέντε δημόσια ελεγκτικά σώματα και μία δημόσια υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς, και η Προεδρία της Κυβέρνησης, ένας αυτοτελής, απευθείας υπαγόμενος στον Πρωθυπουργό δημόσιος οργανισμός που απασχολεί 440 υπαλλήλους. Με τον Νόμο 4622/2019, υπό τον έλεγχο της Προεδρίας της Κυβέρνησης τέθηκε η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, η Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση και το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Ειδικότερα σύμφωνα με το άρθρο 82 του νόμου αυτού από την έναρξη ισχύος του καταργήθηκαν οι παρακάτω πέντε βασικοί ελεγκτικοί δημόσιοι φορείς, το σύνολο των αρμοδιοτήτων, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των οποίων μεταφέρθηκαν στην ανεξάρτητη Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ ) ήτοι καταργήθηκαν: - Η Γενική Γραμματεία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς (ΓΕ.Γ.ΚΑΔ.) του Υπουργείου Δικαιοσύνης - Το Σώμα Ελεγκτών-Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης (Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.), που υπάγεται στη Γενική Γραμματεία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς του Υπουργείου Δικαιοσύνης - Το Γραφείο του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης (Γ.Ε.Δ.Δ.) - Το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (Σ.Ε.Υ.Υ.Π.), που υπάγεται στο Υπουργείο Υγείας, - Το Σώμα Επιθεωρητών Δημοσίων Έργων (Σ.Ε.Δ.Ε) που υπάγεται στη Γενική Γραμματεία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς του Υπουργείου Δικαιοσύνης - Το Σώμα Επιθεωρητών-Ελεγκτών Μεταφορών (Σ.Ε.Ε.ΜΕ.), που υπάγεται στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών Ορίσθηκε δε η εν λόγω Αρχή ως η αρμόδια Ελληνική Υπηρεσία Συντονισμού Καταπολέμησης της Απάτης (AFCOS).
Σκοπός της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας ήταν ενίσχυση της διαφάνειας, της ακεραιότητας και της λογοδοσίας στη δράση των Κυβερνητικών Οργάνων, Διοικητικών Αρχών, Κρατικών Φορέων, και Δημόσιων Οργανισμών, καθώς και την πρόληψη, αποτροπή, εντοπισμό και αντιμετώπιση των φαινομένων και των πράξεων απάτης και διαφθοράς στη δράση των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και οργανισμών.
Με στόχο την αλλαγή των προτύπων και των αντιλήψεων για τη δημόσια ηθική και ακεραιότητα η Αρχή έθεσε ως αποστολή της τον εντοπισμό και την καταστολή πράξεων διαφθοράς όσο και για την πρόληψη κι αποτροπή αυτών την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του συνόλου της κοινωνίας, την μηδενική ανοχή στη διαφθορά και την ενίσχυση της διαφάνειας και των μηχανισμών λογοδοσίας ,το δημόσιο ήθος, τις κοινωνικές αξίες και την ποιότητα της δημοκρατίας .
Φιλοδοξούσε δε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας να κινητοποιήσει το σύνολο των υγιών δυνάμεων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να σχηματιστεί μία κοινωνική πλειοψηφία που θα απαιτεί αλλά και θα συμμετέχει ενεργά στη δημιουργία προτύπων και μηχανισμών που θα προάγουν τη διαφάνεια, την ακεραιότητα και τη λογοδοσία στο σύνολο της κοινωνίας δημιουργώντας ένα περιβάλλον που δεν θα ευνοεί την ανάπτυξη φαινομένων κακοδιοίκησης και διαφθοράς.
Και κατόπιν όλων αυτών προβάλλει κατά τρόπο εκκωφαντικό και οξύηχο το ερώτημα
Πού ήταν και τί έπραξε η Ανεξάρτητη αυτή Εθνική Αρχή Διαφάνειας που θέσπισε το Επιτελικό Κράτος καταργώντας εποπτικούς μηχανισμούς ,σε σχέση με όσα ευαγγελίζετο και φιλοδοξούσε περί καταστολής της διαφθοράς περί διαφάνειας , περί λογοδοσίας, περί δημοσίου ήθους και περί ελεγκτικών μηχανισμών;
Τί έπραξε για τα σκάνδαλα διαφθοράς που εκθέτουν την χώρα μας διεθνώς;
Τί έπραξε και ποιόν έλεγχο άσκησε σε σχέση με την παράνομη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων που κατέληξε στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ;
Τί έπραξε και ποιόν έλεγχο άσκησε σε σχέση με τις Δημόσιες Συμβάσεις με στημένες δημοπρασίες, υπερτιμολογήσεις έργων, απευθείας αναθέσεις σε "εκλεκτούς";
Τί έπραξε και ποιόν έλεγχο άσκησε σε σχέση με το παράνομο λογισμικό predator και την παράνομη πρόσβαση σε επικοινωνίες;
Τί έπραξε και ποιόν έλεγχο άσκησε σε σχέση με την μη υλοποίηση της σύμβασης 717 περί εκσυγχρονισμού συστημάτων τηλεδιοίκησης, σηματοδότησης για την ασφαλή κυκλοφορία των τρένων, που έκοψε το νήμα της ζωής 57 ανθρώπων;
Τί έπραξε και ποιόν έλεγχο άσκησε σε σχέση με ιδιωτικά ιατρεία που λειτουργούν ανέλεγκτα, εκτελούν βαριές ιατρικές πράξεις που δεν μπορούν να γίνουν σε ιατρείο και από ιατρό χωρίς ειδικότητα έναντι αδράς αμοιβής;
Τί έπραξε και ποιόν έλεγχο άσκησε σε σχέση με το εάν οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις που είχαν σαφή προορισμό να ενισχύσουν την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα του αλιευτικού τομέα, διατέθηκαν σύμφωνα με τον προορισμό τους;
Τί έπραξε και ποιόν έλεγχο άσκησε σε σχέση με την χειραγώγιση αγώνων καλαθοσφαίρισης ;
Η ενδεικτική αναφορά όλων των ανωτέρω αποδεικνύει περίτρανα την παντελή απουσία των ελεγκτικών μηχανισμών του Κράτους, την χαοτική απόσταση ανάμεσα στις φιλόδοξες εξαγγελίες και την πραγματικότητα και τέλος αποτελεί μνημείο επιτελικής αποτυχίας.
(Η Μαρία Ν. Λεπενιώτη είναι Επίτιμη Αντιπρόεδρος Αρείου Πάγου, Τομεάρχης Δικαιοσύνης της ΕΛ.Α.Σ.)
