Η χθεσινή επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυρ. Μητσοτάκη στο Ελ Αλαμέιν και η συνάντησή του με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι (με πλούσια ατζέντα, διμερείς υποθέσεις, ενεργειακό κλπ) έχει υψηλή σημασία στρατηγικής αξίας, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο που συντελούνται ριζικές ανακατατάξεις στη Μ. Ανατολή/Αν Μεσόγειο με την Αίγυπτο σε κεντρικό ρόλο. Αλλά επίσης καθοριστική σημασία για τη θέση της Αιγύπτου αναφορικά με την Τουρκία, τόσο σε σχετικά με τις διμερείς σχέσεις (Αιγύπτου – Τουρκίας) όσο και με τον ευρύτερο ρόλο της Τουρκίας στις υποθέσεις της Αν. Μεσογείου και Μ. Ανατολής. Ειδικά για την Ελλάδα θα πρέπει να τονισθεί εμφατικά ότι:
(α) η Αίγυπτος αποτελεί τον σημαντικότερο ίσως στρατηγικό εταίρο της χώρας μας σε Αν. Μεσόγειο/ Μ. Ανατολή. Είναι η χώρα με την οποία καταφέραμε να συμφωνήσουμε (2020) μερική οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην περιοχή παρά τις ενστάσεις της Τουρκίας και να συνεργασθούμε στο χειρισμό του ζητήματος της Λιβύης καθώς οι θέσεις μας σε σημαντικό βαθμό συγκλίνουν. Και ταυτόχρονα να έχουμε τριμερή σύμπραξη (Ελλάδα, Αίγυπτος, Κύπρος) η οποία δεν προκαλεί τις θυελλώδεις αντιδράσεις της Τουρκίας (όπως συμβαίνει με αυτή με το Ισραήλ). Επομένως το στρατηγικό βάθος της σχέσης με την Αίγυπτο επιβάλλεται να περιφρουρηθεί (και για τους πολιτιστικούς λόγους που συνδέουν τις δύο χώρες – Μ. Σινά, κλπ.). Μπορεί να είναι μια σχέση με προοπτική και σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
(β) Η προσέγγισή μας όμως με την Αίγυπτο δεν θα πρέπει να ετεροκαθορισθεί από τις σχέσεις Αιγύπτου – Τουρκίας. Οι σχέσεις αυτές, οι οποίες είχαν ουσιαστικά παγώσει μετά την άνοδο του Αλ Σίσι στην εξουσία, έχουν ανακάμψει και καταγράφουν σημαντική ανάπτυξη ιδιαίτερα μέσα στο 2026. Στις 4 περασμένου Φεβρουαρίου ο πρόεδρος Ερντογάν επισκέφθηκε το Κάιρο και με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Φατάχ αλ Σίσι υπέγραψαν στρατηγική συμφωνία η οποία καλύπτει τους τομείς της άμυνας, επενδύσεων, γεωργίας, εμπορίου (με στόχο να φθάσει τα 15 δις δολάρια ετησίως). Τον περασμένο Ιούλιο Τουρκία και Αίγυπτος δημιούργησαν ένα πλαίσιο για στενότερη συνεργασία στους τομείς της άμυνας και πολεμικής βιομηχανίας με στόχο την παραγωγή οπλικών συστημάτων μεταξύ άλλων.
Σημαντικό είναι ότι η Αίγυπτος αποτελεί μέρος μαζί με την Τουρκία, Σ. Αραβία και Πακιστάν της ομάδας χωρών που διαμεσολαβούν για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν. Οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών αυτών συναντήθηκαν τον περασμένο Ιούνιο στο Κάιρο και αποφάσισαν τον συντονισμό των δραστηριοτήτων τους σε περιφερειακά ζητήματα και ιδιαίτερα τις συγκρούσεις Ιράν, Γάζας και ευρύτερης Μ. Ανατολής.
(γ) Η Αίγυπτος παρά την ιδιοσυστασία της φέρεται να είναι υποψήφια χώρα για προσχώρηση στη αμυντική Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Σ. Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας (ΝΑΤΟ Μ. Ανατολής). Μέχρι τώρα δεν έχει υπογράψει τη Συμφωνία καθώς, όπως αναφέρεται, η Σ. Αραβία είχε ορισμένες επιφυλάξεις (σχετικά με τις θέσεις του Καΐρου για το ρόλο του Ισραήλ στην περιοχή). Η σχεδιαζόμενη συμμετοχή της Αιγύπτου στη Συμφωνία της Μέκκας θα αποτελέσει μια θετική εξέλιξη για την ελληνική στρατηγική στην περιοχή. Θα γεφυρώνει υπό προϋποθέσεις τους δύο άξονες κρατών που σχηματοποιούνται στη Μ. Ανατολή: Σ. Αραβία, Πακιστάν, Τουρκία αφενός, Ισραήλ, ΗΑΕ, Ινδία αφ’ ετέρου. Ενώ θα διευκολύνει και ένα ρόλο της Ελλάδας στις αμυντικές διαδικασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη.
(δ) Η ανάπτυξη των σχέσεων Ελλάδας με την Αίγυπτο σε συνάρτηση με την τριμερή (με Κύπρο) συμβάλλει σε ορισμένο βαθμό στην εξισορρόπηση της ασυμμετρικής σχέσης με το Ισραήλ. Σχέση που προκαλεί τις γνωστές αντιδράσεις από πλευράς Τουρκίας. Η συμμετοχή της Αιγύπτου σε μια τριμερή σύμπραξη υπογραμμίζει επιπλέον ότι για την Ελλάδα η Αν. Μεσόγειος μπορεί να είναι περιοχή ευρύτερης συνεργασίας χωρίς αποκλεισμούς ή κυρίαρχες προνομιακές σχέσεις.
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ. Από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης κυκλοφορεί το νέο του βιβλίο με τίτλο «Πέρα από τα Στερεότυπα. Νέα Προοδευτική Εξωτερική και Ευρωπαϊκή Πολιτική»- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα Νέα»)
