Η επίσκεψη του ΓΓ του ΟΗΕ στην Κύπρο ολοκληρώθηκε αφήνοντας μια γλυκόπικρη γεύση., Εμείς , οι οπαδοί της λύσης θα δούμε το ποτήρι μισογεμάτο. Όχι μόνο γιατί είμαστε αθεράπευτα αισιόδοξοι, αλλά γιατί δεν βλέπουμε κάποια άλλη δυνατότητα επανένωσης του νησιού πέρα από το πλαίσιο που προσδιόρισε και πάλι με σαφήνεια ο πεισματάρης Γκουτιέρες.
Ο επιδιωκόμενους στόχος που δεν επετεύχθη ήταν η εξαγγελία μιας διευρυμένης άτυπης διάσκεψης. Μιας διάσκεψης που θα είχε διαμορφώσει εκ των προτέρων όλες τις προϋποθέσεις επιτυχίας ώστε - κατά την εξοχή διατύπωση του ΑΚΕΛ- να «διανύσουμε το τελευταίο μίλι». Ο ΓΓ του ΟΗΕ δεν ήθελε να εμπλακεί σε ένα νέο Κραν Μοντανά όπου η ελληνοκυπριακή πλευρά την τελευταία στιγμή υπαναχώρησε. Ήθελε πρώτα να έχει εξασφαλίσει τα εχέγγυα για επιτυχή κατάληξη, πράγμα που έκρινε ότι καμία από τις δυο πλευρές δεν του παρείχε στην παρούσα φάση.
Προσπάθησε, λοιπόν, και τα κατάφερε να οριοθετήσει και πάλι με σαφήνεια το πλαίσιο επίλυσης ώστε να είναι πεντακάθαρες οι προθέσεις του εφόσον επανεκκινήσει η διαδικασία κατά την θητεία του ή να κληροδοτήσει στον διάδοχο του ένα στέρεο και απαραβίαστο κεκτημένο. Όλο το προηγούμενο διάστημα κυκλοφορούσαν διάφορες νέες ιδέες» κυρίως από βρετανικές πηγές, που απομακρύνονταν από την συμφωνημένη λύση της διζωνικής, δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα που θα ενσωμάτωνε το κεκτημένου των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν, δηλαδή το αποκαλούμενο Πλαίσιο Γκουτιέρες. Οι φορείς των όχι τόσο «νέων ιδεών» έλπιζαν ότι μπροστά στις δυσκολίες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, την αποδυνάμωση του ΟΗΕ από την συνδυασμένη επίθεση Τραμπ, Ισραήλ και πρόθυμων Ευρωπαίων , ο ΓΓ του ΟΗΕ θα έβαζε νερό στο κρασί του και θα έτεινε ευήκοα ώτα στις «νέες» και επί της ουσίας παμπάλαιες ιδέες που πρακτικά προετοίμαζαν λύση δυο κρατών. Η υποκατάσταση του ΟΗΕ από το ΝΑΤΟ είναι η σταθερή επιδίωξη των φορέων των « νέων ιδεών» πράγμα που σε αυτή ειδικά την στιγμή με τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή θα ήταν ολέθριο για την Κυπριακή Δημοκρατία . Όλο το προηγούμενο διάστημα υπήρχε διάχυτη η αίσθηση ότι η απεσταλμένη του ΓΓ Μαρία Ανχελα Ολγκιν περισσότερο προωθούσε την νατοϊκή λύση παρά αυτήν του προϊσταμένου της.
Ο ΓΓ του ΟΗΕ διέψευσε όλους αυτούς τους καλοθελητές φορείς των «νέων ιδεών» και έμεινε αμετακίνητος στις απόψεις του. Αυτό είναι το αξιοποιήσιμο αποτύπωμα που άφησε η επίσκεψή του. Αυτό χαιρέτησαν και ανέλαβαν την αντίστοιχη δέσμευση προώθησης της συμφωνημένης λύσης το ΑΚΕΛ και προοδευτικές δυνάμεις των Τουρκοκύπριων.
Τούτων δεδομένων θέλω να προσθέσω μια παρατήρηση, τώρα που ο δημόσιος διάλογος για το Κυπριακό ξεκινά και πάλι και διάφορα άρθρα βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Καμία υποχώρηση από το αποκαλούμενο πλαίσιο Γκουτιέρες δεν μπορεί να γίνει δεκτή στο όνομα των νέων συνθηκών, του ενισχυμένου ρόλου της Τουρκίας, της επιδεινούμενης κατάστασης επί του εδάφους λόγω της ντεφάκτο διχοτόμησης ή λόγω της αποδυνάμωσης του Διεθνούς Δικαίου και της βασιζόμενης σε στοιχειώδεις κανόνες διεθνούς τάξης. Όλα αυτά ισχύουν αλλά οδηγούν στην ανάγκη για ακόμα πιο επιτακτική αναζήτηση της μονής ρεαλιστικής λύσης που εδράζεται στην βάση της συμφωνημένης λύσης που προανέφερα. Αν επικρατήσει ο πεσιμισμός, ομιχλώδεις παραδοχές ότι δήθεν άλλαξαν οι βασικές παράμετροι του Κυπριακού ή ότι η επίλυση πλέον δεν εξαρτάται από την βούληση των Κύπριων τότε υπάρχει ο κίνδυνος με τις καλύτερες των προθέσεων κάποιοι να στρώσουν τον δρόμο προς την κόλαση. Με αληθοφανή «επειδή» να οδηγηθούν σε καταστροφικό «δια ταύτα» Θυμάμαι την περίπτωση του ευφυούς, έντιμου και υπεράνω εθνικιστικής υποψίας Στέφανου Μάνου. Έχοντας απογοητευτεί από τις αλλεπάλληλες παλινωδίες τους είχε καταλήξει ότι οι Κύπριοι δεν θέλουν να ζήσουν σε ενιαίο κράτος. Όταν κατατέθηκε το Σχέδιο Ανάν τοποθετήθηκε ως εξής: «Όποιος επιμένει στο ενιαίο κράτος πρέπει να ψηφίσει ΝΑΙ στο σχέδιο. Όποιος, όπως εγώ, πιστεύει ότι η λύση δύο ανεξάρτητων κρατών έχει πολύ μεγαλύτερες προοπτικές επιτυχίας πρέπει να ψηφίσει Όχι» . Ο Μάνος θεωρούσε τον εαυτό του ρεαλιστή και είχε καταλήξει ότι αντί του πολύπλοκου Σχεδίου Ανάν πιο βιώσιμη και λειτουργική ήταν μια συμφωνημένη από τα δυο μέρη λύση των δυο κρατών. Ούτε δάκρυσε όπως ο Τάσσος Παπαδόπουλος, ούτε θεωρούσε Νενέκους και προδότες τους οπαδούς της Ομοσπονδιακής λύσης, το ΟΧΙ του είχε άλλη αιτιολογική βάση από αυτήν του Παπαδόπουλου. Η πρόθεσή του ήταν μια «ρεαλιστική» προσέγγιση, από αντιεθνικιστική μάλιστα οπτική. Στο τέλος όμως αθροίστηκε με το εθνικιστικό ΟΧΙ του Κύπριου Προέδρου γιατί λίγο ενδιαφέρει η αιτιολογική βάση. Τα διαφορετικά «επειδή» ξεχνιούνται, το «δια ταύτα» γράφει Ιστορία. Με αντίστοιχη προσέγγιση ο Δημήτρης Χριστόφιας οδήγησε το ΑΚΕΛ στο ΟΧΙ «για να τσιμεντώσει το ΝΑΙ». Αυτό που έμεινε είναι ότι το ΑΚΕΛ την κρίσιμη στιγμή άλλαξε γραμμή και αντικειμενικά εξυπηρέτησε την πολιτική των αρνητών της λύσης. Τίποτε δεν «τσιμέντωσε», αντιθέτως σκληρή δουλειά ετών προσέγγισης κατέρρευσε σαν χάρτινος τοίχος σε μια ημέρα και χρειάστηκαν είκοσι χρόνια για να φτάσουμε στο Κραν Μοντανά. Και εκεί, δυστυχώς, στο ίδιο έργο θεατές . Ευτυχώς εδώ και χρόνια πρώτα με τον Άνδρο Κυπριανού και μετά με τον Στέφανο Στεφάνου το ΑΚΕΛ διόρθωσε την πολιτική του και σήμερα είναι η πιο αξιόπιστη δύναμη της λύσης και της επανένωσης του νησιού.
Για αυτούς τους λόγους θέλει ιδιαίτερη προσοχή όταν κάποιος με καλή πίστη αναζητά λύση έξω από το πλαίσιο Γκουτιέρες, δηλαδή της διζωνικής, δικοινοτικής Ομοσπονδίας. Οφείλει να γνωρίζει ότι έξω από αυτό το πλαίσιο υπάρχει μόνο η de jure αναγνώριση της διχοτόμησης, η λύση των δυο κρατών. Να προσέξει μην λειτουργήσει ως χρήσιμος ηλίθιος για το νατοϊκό σχέδιο υπονόμευσης του ΓΓ του ΟΗΕ και της μόνης εφικτής λύσης.
(Ο Νίκος Μπίστης είναι πρώην υπουργός)
