Αυτό που ήταν αδιανόητο στη διάρκεια του ψυχρού πολέμου τώρα είναι πιθανό.
Η ισορροπία διαταράχθηκε, επικράτησε παγκόσμια «αναρχία» στις διεθνείς σχέσεις και συγχρόνως οι ανταγωνισμοί των κυρίαρχων δυνάμεων έχουν οξυνθεί, χωρίς να φαίνεται ορατή διέξοδος.
Οι πόλεμοι πολλαπλασιάστηκαν ενώ η διάρκειά τους επιμηκύνθηκε και βρέθηκαν «φτηνά» όπλα που δίνουν τη δυνατότητα σε αδύναμες χώρες ή κινήματα να αμυνθούν απέναντι στις μεγάλες και μέχρι τώρα πανίσχυρες δυνάμεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος διήρκεσε 4 χρόνια, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος 5 χρόνια ενώ ο πόλεμος στο Αφγανιστάν 20 χρόνια, στο Ιράκ η αστάθεια συνεχίζεται από το 2003, στη Λιβύη από το 2011, στη Συρία παρόμοια, στη Γάζα, στον Λίβανο, στο Σουδάν κ.α. Στην Ουκρανία η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» της Ρωσίας συνεχίζεται από τον Φεβρουάριο 2022, χωρίς να διαφαίνεται σύντομη λύση.
Η Ρωσία βρίσκεται σε οικονομικό και στρατιωτικό αδιέξοδο και ο ίδιος ο Πούτιν πιέζεται από δικούς του κύκλους και την κοινή γνώμη για τολμηρότερες λύσεις απέναντι στην Ευρώπη και για σκληρότερες απαντήσεις στο Κίεβο.
Σε παρόμοιο αδιέξοδο βρίσκονται οι ΗΠΑ. Ο Τραμπ πριν καν κλείσει τον πόλεμο με το Ιράν κάνει αναφορές για την Κούβα και τη Γροιλανδία.
Το νεοσυντηρητικό κατεστημένο και το εβραϊκό λόμπυ πιέζουν για συνέχιση του πολέμου στο Ιράν ώστε να δοθεί ένα «μάθημα» στις αναδυόμενες χώρες που θα σηκώσουν κεφάλι και να μεταφερθεί η πίεση στην Κίνα με ευνοϊκότερους όρους για το αμερικανικό καπιταλιστικό σύστημα ενώ επιδιώκουν να αφήσουν το Ισραήλ τοποτηρητή στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Οι παλαιότερες πιέσεις των κυρίαρχων κρατών, της εποχής του ψυχρού πολέμου στις υποτελείς χώρες, θεωρούνται «ξεπερασμένες κινήσεις με το γάντι». Δεν υπάρχει πλέον χρόνος για διπλωματίες ή ακόμη για κλασικές λύσεις με στρατιωτικές πιέσεις, με συμβατικά όπλα.
Οι «αργές» εκστρατείες τύπου Αφγανιστάν ή Ουκρανίας προκαλούν μεγάλη φθορά και υπερβολικό κόστος. Οι ΗΠΑ στους πολέμους της «τρομοκρατίας» ξόδεψαν 10 τρις, χωρίς θετικό για αυτές αποτέλεσμα.
Προετοιμάζονται λοιπόν για την «παγκόσμια τρομοκρατία» με την αναβίωση της απειλής των πυρηνικών όπλων ή ακόμη την «περιορισμένη» χρήση.
Ο Ρώσος πολιτικός αναλυτής Σεργκέι Καραγκάνοφ, διευθυντικό στέλεχος του κυριότερου ρωσικού think tank Valdai, που συμβουλεύει τον Πούτιν, δήλωσε πριν λίγες μέρες σε συνέντευξη ότι «ήρθε ή ώρα για απαντητικά πλήγματα σε ευρωπαϊκές χώρες που στηρίζουν την Ουκρανία, αρχικά με συμβατικά όπλα και αν αυτά δεν αποδώσουν θα πρέπει να γίνει χρήση μικρών πυρηνικών».
Επίσης τόνισε ότι «αυτές οι απόψεις πριν λίγα χρόνια υποστηρίζονταν από την μειοψηφία ενώ τώρα τις στηρίζει η πλειοψηφία», «η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται για κατάκτηση ευρωπαϊκών χωρών αλλά δεν μπορεί να αφήσει αναπάντητες τις απειλές και τα πλήγματα με δυτικά όπλα».
Όπως φαίνεται ο Πούτιν δεν έχει πεισθεί για τέτοιες ακραίες για την ώρα λύσεις αλλά αναγκάσθηκε να υιοθετήσει σκληρούς βομβαρδισμούς στρατηγικών στόχων εντός του Κιέβου.
Το «παράθυρο» άνοιξε το 2019 όταν ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από την συμφωνία με τη Ρωσία για τα πυρηνικά ενδιάμεσου βεληνεκούς (3.000-5.000 χλμ), (Intermediate Range Nuclear Forces) που είχε υπογραφεί το 1987 μεταξύ Ρήγκαν και Γκορμπατσώφ. Θεώρησε ότι μπορεί να στηριχτεί μόνο στα διηπειρωτικά όπλα και στα τακτικά όπλα που έφεραν τα αεροσκάφη και τα πλοία. Τα όπλα ενδιάμεσου βεληνεκούς δεν τον ενδιέφεραν γιατί απειλούσαν μόνο την Ευρώπη ενώ επιδίωκε μια διευρυμένη συμφωνία για να συμπεριλάβει την Κίνα.
Έδωσε έτσι ευκαιρία στη Ρωσία να αναπτύξει πολλαπλά συστήματα ενδιάμεσου βεληνεκούς (πύραυλοι πολλαπλών κεφαλών Oreshnik, Zircon, Kinshal) ή απροσδιόριστου βεληνεκούς (Bureveshnik με πυρηνικό κινητήρα, τορπίλη Poseidon), με διπλή κεφαλή (συμβατική ή πυρηνική).
Οι πρόσφατες ρωσικές προσβολές διοικητικών κέντρων στο Κίεβο, με όπλα της παραπάνω πρώτης κατηγορίας, ήρθαν σαν απάντηση ουκρανικής προσβολής σχολείου με 21 θύματα καθώς και αποστολής drones στη Μόσχα. Επιπλέον η Ουκρανία χρησιμοποίησε τον εναέριο χώρο της Εσθονίας, πιθανόν για προσβολή λιμενικών εγκαταστάσεων της περιοχής της Αγ. Πετρούπολης, με αποτέλεσμα να καταρριφθεί drone στον εσθονικό χώρο και να αναγκασθεί η Ουκρανία να ζητήσει συγγνώμη. Κάτι που δεν έκανε για το ναυτικό drone που βρέθηκε στη Λευκάδα.
Την Τετάρτη στο Παρίσι ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν και ο Νορβηγός σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός Στέρε ανακοίνωσαν ότι η Νορβηγία μπαίνει στην πυρηνική «ομπρέλα» της Γαλλίας. Ακολούθησαν δε το παράδειγμα της Πολωνίας και Λιθουανίας ενώ ο Στέρε δήλωσε ότι «η Γαλλία ανοίγει διάλογο με τους στενότερους συμμάχους της για το πώς τα πυρηνικά όπλα της μπορούν να συνεισφέρουν στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και την αποτροπή στρατιωτικών απειλών».
Την ίδια μέρα ο γραμματέας του Ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας και πρώην υπουργός Άμυνας, Σεργκέι Σοιγκού, δήλωσε ότι η Αυστραλία μπορεί να φιλοξενήσει πυρηνικά στο έδαφός της καθώς συμμετέχει στη συμφωνία AUKUS μαζί με τη Βρετανία και τις ΗΠΑ. Το ίδιο ισχυρίσθηκε και για την Ιαπωνία και Ν. Κορέα. Τόνισε επίσης ότι Τόκυο και Ουάσιγκτον συζητούν τη δημιουργία ενός μοντέλου ΝΑΤΟ στη περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού που θα εγκαταστήσει πυρηνικά όπλα. Κατηγόρησε δε τις ΗΠΑ ότι δεν συμφώνησαν για παράταση της συμφωνίας New START που έβαζε όρια στον αριθμό των διηπειρωτικών όπλων και έληξε τον Φεβ. 2026.
Η παράταση των αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν και του Ισραήλ στο Λίβανο, δημιουργούν άλλο ένα αδιέξοδο που μπορεί να επιδιώξει να λύσει το Ισραήλ με τα 100-150 πυρηνικά του όπλα.
Η Κίνα έχει σκοπό να αυξήσει τα πυρηνικά της στα 1.000 μέχρι το 2030.
Η απουσία οποιασδήποτε συμφωνίας για τον έλεγχο των πυρηνικών, ο συνεχής εκσυγχρονισμός και η κατασκευή όλο και πιο καινοτόμων όπλων και οι συμφωνίες αμοιβαίας υποστήριξης όπως μεταξύ Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας και πιθανόν αργότερα της Τουρκίας, αυξάνουν τους παγκόσμιους κινδύνους.
Τα όπλα «διπλής χρήσης» με συμβατικές και πυρηνικές κεφαλές, τα υπερηχητικά όπλα που δεν αναχαιτίζονται, προς το παρόν, μειώνουν τη δυνατότητα ελέγχου ακόμη και σε περίπτωση συμφωνίας.
Η μεγάλη καταστρεπτική ικανότητα των σύγχρονων συμβατικών όπλων δημιουργεί την εντύπωση πως δεν υπάρχει διαφορά με τα πυρηνικά. Αποκρύπτονται από τους υποστηριχτές αυτής της άποψης οι επιπτώσεις από την ραδιενεργό διασπορά και η πιθανότητα κλιμάκωσης της χρήσης πυρηνικών στις πολλαπλές κρίσεις.
Το μαθηματικά σίγουρο είναι ότι οι 12.500 πυρηνικές κεφαλές που υπάρχουν σε εννέα χώρες, μπορούν να καταστρέψουν τον πλανήτη πολλές φορές και κάτι τέτοιο δεν αξίζει να γίνει για την πολιτική του κέρδους ή την κυριαρχία κάποιων υπερφίαλων ηγετών.
Η αποτυχία της ελληνικής κυβερνητικής πολιτικής αποδείχτηκε με την απαράδεκτη στάση της Ουκρανίας, στο drone της Λευκάδας.
Η χώρα μας με την μονοδιάστατη εξωτερική πολιτική, δηλαδή την εξάρτηση από ΗΠΑ, Ισραήλ και πολιτική Μακρόν αλλά και την εχθρότητα προς τη Ρωσία και Κίνα, την ώρα που οι Ευρωπαίοι σκέφτονται να πλησιάσουν πάλι αυτές τις χώρες, μπορεί να βρεθεί στο κέντρο του «κυκλώνα» των ανταγωνισμών, ιδιαίτερα αν φιλοξενήσει πυρηνικά όπλα.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)
