Στις 16 Απριλίου, με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Υπουργός Υγείας είπε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα σε σχέση με την (υπερεθνική) Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (European Public Prosecutor’s Office/EPPO) και τους (εθνικούς) Ευρωπαίους Εντεταλμένους Εισαγγελείς (European Delegated Prosecutors/EDPs):
«Ο υπό δοκιμή θεσμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν θα μακροημερεύσει σε κανένα κράτος μέλος της ΕΕ, εάν αρχίσει να παίζει εσωτερικά πολιτικά παιχνίδια» και «η θητεία της κας Παπανδρέου (σημ.: μιας εκ των τριών Ελλήνων Εντεταλμένων Εισαγγελέων) στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΝΑΝΕΩΘΕΙ (σημ.: έτσι, με κεφαλαία). Πράγματι προσπάθησε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, κατά παράβαση του Ελληνικού Συντάγματος, να υφαρπάξει την αποκλειστική αρμοδιότητα του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου και να ανανεώσει μονομερώς τη θητεία της κας Παπανδρέου. Η απόφαση είναι άκυρη. Μόνον το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Αρείου Πάγου μπορεί να ανανεώσει ή όχι την θητεία της και κανένας άλλος».
Ο Υπουργός Υγείας είναι μη νομικός, μη συνταγματολόγος και μη γνώστης των ευρωπαϊκών θεσμών. Όμως έχει επίσημη ιδιότητα και δεν δικαιολογείται, ακόμα και για πράγματα που δεν γνωρίζει, να λέει χονδροειδείς ανακρίβειες. Ας τον βοηθήσουμε, λοιπόν, και, κυρίως, ας βοηθήσουμε, με τη γλώσσα των γεγονότων, το δημόσιο διάλογο.
- Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποτελεί επίσημο θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 3 παρ. 1 του Κανονισμού 2017/1939 της 12ης Οκτωβρίου 2017), υπό τη μορφή ανεξάρτητης και αποκεντρωμένης εισαγγελικής Αρχής (agency) και λειτουργεί πλήρως από την 1η Ιουνίου 2021. Όχι απλώς δεν είναι «υπό δοκιμή», αλλά, με βάση τα ενωσιακά κείμενα που συγκρότησαν και στηρίζουν το θεσμό (ιδίως τον Κανονισμό 2017/1939, καθώς και την Οδηγία 2017/1371 της 5ης Ιουλίου 2017 για την «καταπολέμηση της απάτης με μέσα του ποινικού δικαίου»), αποτελεί «βασικό πυλώνα της αρχιτεκτονικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης» (anti-fraud), έχοντας ως βασικό σκοπό την προστασία των χρημάτων του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, άρα κατ’ επέκταση, του κάθε Ευρωπαίου φορολογουμένου, από εγκληματικές δραστηριότητες (ιδίως απάτη, διαφθορά, διασυνοριακό έγκλημα). Ο Κανονισμός 2017/1939, όπως κάθε Κανονισμός της ΕΕ, ισχύει ευθέως και άμεσα στο νομικό σύστημα της κάθε χώρας-μέλους, χωρίς να χρειάζεται «ενσωμάτωση» με εθνικό νόμο (όπως συμβαίνει για τις Οδηγίες) και χωρίς να μπορεί να αλλάξει με εσωτερική διάταξη νόμου, πόσο μάλλον με κυβερνητική απόφαση ή άλλου εθνικού τύπου ρύθμιση. Σε κάθε περίπτωση, υπερισχύει, σε περίπτωση σύγκρουσης, κάθε τέτοιας, ή οποιαδήποτε συναφούς με το αντικείμενό του, ρύθμισης. Λόγω του χαρακτήρα του, αλλά και ειδικής διάταξης (άρθρο 6) του Κανονισμού, η Εισαγγελία, ως συλλογικό όργανο, είναι ανεξάρτητη -με εγγύηση αυτής της ανεξαρτησίας από την ΕΕ και υποχρέωση σεβασμού της από όλα τα κράτη-μέλη. Της ίδιας ανεξαρτησίας απολαύουν και τα επιμέρους όργανα –ο επικεφαλής Ευρωπαίος Γενικός Εισαγγελέας (European Chief Prosecutor), οι –ένας ανά χώρα– Ευρωπαίοι Εισαγγελείς (European Prosecutors) και οι «αποκεντρωμένοι» –τουλάχιστον 2 ανά χώρα– Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς (European Delegated Prosecutors).
Ούτε «δοκιμές», συνεπώς», ούτε «παρεμβάσεις στα εσωτερικά των κρατών μελών». Αντίθετα, τα κράτη μέλη είναι αυτά που οφείλουν να σέβονται τον ευρωπαϊκό θεσμό και να μην «του δίνουν εντολές» ή να «προσπαθούν να τον επηρεάσουν στην άσκηση των καθηκόντων του» (άρθρο 6 παρ. 1, δεύτερο εδάφιο του Κανονισμού 2017/1939). - Οι «εθνικοί μοχλοί» του συστήματος, οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς, διορίζονται, κατά το άρθρο 17 Κανονισμού 2017/1939, για ανανεώσιμη θητεία πέντε ετών, από το «Κολέγιο» του EPPO, αποτελούμενο από τον Ευρωπαίο Γενικό Εισαγγελέα και τους Ευρωπαίους Εισαγγελείς, μετά από πρόταση του Ευρωπαίου Γενικού Εισαγγελέα, ύστερα από υπόδειξη ονομάτων (nomination) από τα κράτη μέλη (όχι από δικαστικά όργανα). Η δε θητεία της κας Παπανδρέου, καθ’ υπόδειξη της κυβέρνησης της οποίας ο Υπουργός Υγείας αποτελεί μέλος, μετά από πρόταση της τότε επικεφαλής Ευρωπαίας Εισαγγελέως, λόγω εμπιστοσύνης στο πρόσωπό της και ικανοποίησης από τις επιδόσεις της, και με ομόφωνη απόφαση του Κολεγίου, ανανεώθηκε, όπως και των δυο άλλων Ελλήνων Εντεταλμένων Εισαγγελέων, το 2025, για άλλα πέντε χρόνια, δηλαδή ως το 2030.
Ούτε, συνεπώς, «άκυρες ανανεώσεις», ούτε «δεν γνωρίζω αν θα ανανεωθεί η θητεία», ούτε βέβαια αρμοδιότητα, αποκλειστική μάλιστα, κανενός «ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου». - Το ελληνικό Σύνταγμα, περί του οποίου ο Υπουργός Υγείας δίνει μαθήματα υπακοής (αλλά μόνο από τα άλλα κόμματα), δεν λέει τίποτα και δεν έχει την παραμικρή αρμοδιότητα εν προκειμένω. Όπως μόλις αναλύθηκε, ο θεσμός είναι ενωσιακός και οι ρυθμίσεις ενωσιακές, υπερισχύοντας μάλιστα των ελληνικών νόμων. Μάλιστα, κατά τη θεωρία του «πολυεπίπεδου συνταγματισμού», που τείνει να εξαπλωθεί και στη χώρα μας τόσο στη θεωρία όσο και στη νομολογία (βλ. την, κατά τη γνώμη μου πολύ προβληματική αλλά πάντως δεσμευτική, απόφαση 1918/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα «ιδιωτικά πανεπιστήμια), θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υπερισχύει και του ελληνικού Συντάγματος.
Προσπαθώντας να μαντέψω πού μπερδεύτηκε ο Υπουργός Υγείας, καταλήγω στο συμπέρασμα πως μάλλον εννοούσε το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του άρθρου 90 του Συντάγματος. Μόνο που αυτό, κρίνει για προαγωγές, τοποθετήσεις, μετατάξεις κλπ. των Ελλήνων δικαστικών λειτουργών, εντός της «ελληνικής σταδιοδρομίας τους» και όχι για τη θητεία Ελλήνων δικαστών εντός ευρωπαϊκού θεσμού, για τον οποίο ισχύουν ειδικές διατάξεις του ευρωπαϊκού δικαίου. Πόσο μάλλον όταν αυτοί οι δικαστές έχουν ήδη «διορισθεί» στις «ευρωπαϊκές θέσεις» τους με τη νόμιμη και προβλεπόμενη «ευρωπαϊκή διαδικασία».
Συμπέρασμα: δεν θα έβλαπτε λίγη μελέτη των θεσμών και λίγος σεβασμός έναντί τους και ειδικά έναντι των ανεξάρτητων ευρωπαϊκών Αρχών, ακόμα και αν αποφάσεις και ενέργειες τους «ενοχλούν» την εκάστοτε εξουσία. Την παγίδα, λόγω της οξυμμένης συγκυρίας, δεν απέφυγε, έστω και αν χρησιμοποίησε μετριοπαθέστερη γλώσσα και διέπραξε λιγότερα νομικά ολισθήματα, και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός: ούτε να «ζητήσει», και μάλιστα «με ταχύτητα», από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να «προχωρήσει στην εκκαθάριση αυτών των υποθέσεων (του ΟΠΕΚΕΠΕ)» -αλλά και οποιωνδήποτε άλλων υποθέσεων- δικαιούται (ρητή απαγόρευση από το άρθρο 6 παρ. 1, δεύτερο εδάφιο του Κανονισμού 2017/1939), ούτε να αμφισβητήσει τόσο έντονα την εγκυρότητα και την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, λόγω των δυσκολιών ενώπιον των οποίων θέτει την κυβέρνηση του, κάνοντας απλώς τη δουλειά της.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
(O Κώστας Μποτόπουλος είναι Διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου, πρ. Ευρωβουλευτής και Πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το syntagmawatch.gr)
