Η πολιτική επικαιρότητα, εδώ και μήνες, κινείται γύρω από την ακρίβεια, τα σκάνδαλα και την ρευστοποιημένη Αριστερά. Μοιάζει σαν διαρκώς να ομφαλοσκοπούμε και απάντηση να μην δίνουμε. Ξύλινος λόγος, προσωπικοί εγωισμοί και επιδιώξεις, κλειστά συστήματα που δεν αφορούν την πλειοψηφία της κοινωνίας που πήζει στην Εθνική, την Κηφίσιας, το flyover ενώ τρέχει να προλάβει τις δραστηριότητες των παιδιών και να απαντήσει στα emails αργά το ..βραδάκι. Περιμένοντας το big bang του χώρου, είδαμε και πάλι -όπως και το 2011-2015- νέα κόμματα να δημιουργούνται και πριν λαλήσει ο κόκορας να εγκαταλείπονται, πρωτοβουλίες ανασυγκρότησης που κατάφεραν να συγκεντρώσουν πάνω τους ούτε τα φώτα των διοργανωτών τους, σχηματοποιήσεις προγραμματικές μεταξύ των γνωστών αγνώστων που δεν απασχόλησαν ούτε καν τις πλησίον ταβέρνες, όπως άλλοτε.
Κάθε παγκόσμιο γεγονός που συνταράσσει τα δημοκρατικά και προοδευτικά μας αντανακλαστικά επιδιώκουμε να δράσει ως το καμπανάκι της αφύπνισης του χώρου αλλά προς ώρας φαίνεται ότι ο «γίγαντας λαός» δεν συνταράσσεται. Ο πόλεμος μεταξύ Ιράν- ΗΠΑ και Ισραήλ, ίσως είναι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Η ατολμία της Ε.Ε. που κοιτάζει σαν θεατής έναν πόλεμο μεταξύ μεγάλων πυρηνικών δυνάμεων να εκτυλίσσεται στο μαλακό υπογάστριο της, ο ΟΗΕ που είναι διακοσμητικός και σε αυτή την παράνομη εισβολή και ενώ βόμβες διασποάς θερίζουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα στα αστικά κέντρα της Μέσης Ανατολής. Οι συνέπειες του πολέμου είναι τόσο άμεσες στην τσέπη μας και οι κλυδωνισμοί στις εθνικές οικονομίες τόσο έντονες, που ένα ειρηνικό κίνημα θα φάνταζε στα μάτια των boomers και των millennials ως κάτι σχεδόν αυτονόητο. Το έχουμε ζήσει άλλωστε, από τον πόλεμο στην Γιουγκοσλαβία μέχρι και το Ιράκ, οι δρόμοι ξεχείλιζαν από κόσμο και το κίνημα για την ειρήνη μπλέχτηκε με τα αιτήματα για έναν καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο ή ακόμα πιο ριζοσπαστικά για μια άλλη συγκρότηση της κοινωνίας και της οικονομίας με ταξικό και σοσιαλιστικό πρόσημο.
Και εδώ είναι το κλειδί, ίσως, της κατανόησης της κρίσης σε πολιτικό, κομματικό και θεσμικό επίπεδο. Ας ξεκαθαρίσουμε όμως πρώτα, πως η εποχή μας δεν καλύπτεται μόνο από έρεβος αλλά αντίθετα έχει φωτεινά παραδείγματα όπου νέοι ηγέτες με grassroots καμπάνιες διάγουν σοβαρές νίκες και δίνουν προοπτική. Το είδαμε στην Νέα Υόρκη με τον Μαμντανί, στην επιτυχημένη ανάκαμψη της Linke στις γερμανικές εκλογές, στις νίκες πρασίνων και συμμαχικών σοσιαλιστικών και αριστερών σχημάτων στις τοπικές εκλογές στην Γαλλία με επίκεντρο το Παρίσι και στην Γερμανία. Το ίδιο έκανε και ο Σάντσεθ στην Ισπανία, ορθώνοντας την δημοκρατική του φωνή, ενάντια στην συμμετοχή της χώρας του στον πόλεμο στην πράξη ενώ ταυτόχρονα έλαβε άμεσες οικονομικές πρωτοβουλίες υπέρ των λαϊκών στρωμάτων (πως θα τις κοστολογούσε άραγε η ΝΔ, θα επέτρεπε να φτάσουν ανάλογες προτάσεις στον εγχώριο διάλογο ή θα τις εξαφάνιζε ο ιδεολογικός μηχανισμός της ομάδας αλήθειας;).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ποιο είναι λοιπόν το κλειδί; Η ίδια η ιστορία της Αριστεράς: η συμμετοχή των λαϊκών στρωμάτων στις κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες με ένα πρόγραμμα που θα καλύπτει τις υπαρκτές ανάγκες τους χωρίς να χρειάζεται πιστοποιητικό τεχνοκρατικής επάρκειας. Η ανάκτηση της χαμένης λαϊκής αυτοπεποίθησης προϋποθέτει την ενεργή εμπλοκή των σύγχρονων φτωχών και μικρομεσαίων στρωμάτων στα κοινά. Το κίνημα αυτό ήταν το κλειδί στην ιστορία των από κάτω σε όλη την νεοτερικότητα.
Στην πράξη; Η κομματική διάρθρωση οφείλει να γίνει πιο θελκτική, να μπορέσει να συντονίσει και να είναι ο κορμός κινήσεων, νέων μορφών συμμετοχής, δικτύων και υπαρχόντων θεσμικών μηχανισμών (συνδικάτα, επιμελητήρια), όπως τα περιγράφει ο Η. Τσαουσάκης στο πιο πρόσφατο άρθρο του. Για να γίνει αυτό, οφείλουμε να λάβουμε γενναίες αλλά αναγκαίες αποφάσεις, να σπάσουμε την επετηρίδα δίνοντας λόγο και ευθύνες σε όσους έχουν όρεξη να συμμετάσχουν, και αυτό να μην είναι προσχηματικό. Ας κάνουμε δυο προτάσεις συγκεκριμένες, που δείχνουν τόλμη. Κανένας βουλευτής δεν θα μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία, κανένας βουλευτής δεν θα μπορεί να διεκδικήσει δεύτερη θητεία εάν δεν παρουσιάζει υπαρκτή παρουσία στην περιφέρεια του και ειδικά σε χώρους εργασίας και ψυχαγωγίας σε αυτήν, τουλάχιστον μια φορά τον μήνα, οι τοπικές οργανώσεις θα εκλέγουν τα όργανά τους για δυο χρόνια με μη δυνατότητα επανεκλογής για δεύτερη θητεία ενώ θα έχουν υποχρέωση ενεργής παρουσίας στην τοπική κοινωνία μια φορά τον μήνα τουλάχιστον. Να θεσμοθετήσουμε με όρους grassroots.
Και στην επικοινωνία; Να αφήσουμε την παλαιάς κοπής λογική, της αύξησης του πολιτικού κεφαλαίου ηγετών και στελεχών μέσω των μετρημένων και αποστειρωμένων εμφανίσεων, μακριά από την κοινωνία. Το σύγχρονο ηγετικό προφίλ χτίζεται εντός κοινωνίας και social media, ο φορέας των ολοκληρωμένων τεχνοκρατικών προτάσεων είναι και ο κύριος πομπός τους όχι πια από το μπαλκόνι των μεγάλων συγκεντρώσεων αλλά από την καθημερινή επαφή του με τους πολίτες, τους εθελοντές, την κοινωνία στον δρόμο, στις γειτονίες, στους χώρους δουλειάς.
Ας μην φοβηθούμε και αυτή την φορά.
(Η Δρ. Μαριζέτα Αντωνοπούλου είναι Διδακτικό Προσωπικό Τμήμα Κοινωνιολογίας, ΕΚΠΑ)
