Συνήθως σε μια παρουσίαση βιβλίου μιλάμε για έναν συγγραφέα και για ένα κείμενο. Σήμερα όμως μιλάμε για κάτι πολύ μεγαλύτερο. Μιλάμε για το ταξίδι μιας χώρας μέσα από τη μεγαλύτερη κρίση της μεταπολίτευσης.
Αυτή είναι η αξία της Ιθάκης του Αλέξη Τσίπρα.
Για αυτό θα ήθελα να τον ευχαριστήσω ειλικρινά για την τιμή να μιλήσω σήμερα εδώ, στην παρουσίαση της Ιθάκης στην Αλεξανδρούπολης και στον Έβρο μας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γιατί διαβάζοντας τις 700 σελίδες της Ιθάκης δεν διάβασα μόνο την αφήγηση μιας δύσκολης εποχής, γραμμένη από τον άνθρωπο που την έζησε στο επίκεντρο της Ιστορίας.
Διαβάζοντας τις 700 σελίδες της Ιθάκης, που σας διαβεβαιώ κυλάνε σαν νεράκι, διάβασα την ιστορία της γενιάς μου. Της γενιάς μας.
Γιατί ο Αλέξης Τσίπρας είναι ένας από εμάς.
Δεν ανήκει σε κανένα πολιτικό τζάκι. Είναι ένας «κανονικός άνθρωπος». Ούτε γόνος είναι ούτε ανήκει σε καμία κοινωνική ελίτ.
Πήγαμε στα ίδια δημόσια σχολεία, ταλαιπωρηθήκαμε στα ίδια φροντιστήρια της γειτονιάς, σπουδάσαμε στα ίδια πανεπιστήμια, πολιτικοποιηθήκαμε πάνω-κάτω με τον ίδιο τρόπο.
Θέλω να πω όμως επίσης ότι ο Αλέξης Τσίπρας είναι ένας άνθρωπος της γενιάς μας. Μοιραζόμαστε κοινές εμπειρίες που μας διαμόρφωσαν όλες και όλους. Ανήκει και αυτός, όπως ανήκω κι εγώ, σε αυτήν την γενιά, της Μεταπολίτευσης.
Μεγαλώσαμε και αποκτήσαμε πολιτική συνείδηση σ’ αυτή την εποχή, με τις κατακτήσεις και τα προβλήματά της. Ζήσαμε τη στροφή στον νεοφιλελευθερισμό, την επιστροφή της συντήρησης. Ζήσαμε την παγκόσμια οικονομική κρίση και αμέσως μετά τη χρεοκοπία της χώρας μας.
Και από τότε δεν σταματήσαμε να ζούμε μέσα στις κρίσεις. Από την κλιματική κρίση μέχρι την προσφυγική κρίση και από την πανδημική κρίση μέχρι τη γεωπολιτική κρίση, τη σύγκρουση των αυταρχισμών παγκοσμίως, τον πόλεμο.
Η Ιθάκη του Αλέξη Τσίπρα είναι η αφήγηση ενός ανθρώπου που έζησε τις προσδοκίες και τις ματαιώσεις που ζήσαμε όλοι μας. Και μάλιστα τις έζησε στον υπερθετικό βαθμό, μέσα στο καμίνι της πολιτικής δράσης και της διακυβέρνησης της χώρας.
Τις έζησε στους δρόμους και στις πλατείες, μαζί με τον ελληνικό λαό που υπέφερε από τις πολιτικές της λιτότητας. Τις έζησε στη Βουλή, δίνοντας τη μάχη της δημοκρατίας και της εκπροσώπησης της κοινωνίας. Τις έζησε όμως και στο Μέγαρο Μαξίμου, από την πρώτη μέρα που μπήκε στο άδειο κτίριο που δεν του παρέδωσε ο Αντώνης Σαμαράς.
Αυτή ειδικά την περιγραφή στις σελίδες της Ιθάκης τη βρίσκω συγκλονιστική. Η στιγμή που μπαίνει στο Μαξίμου ένας άνθρωπος σαν εμάς και οι αλαζόνες «ιδιοκτήτες» της εξουσίας δεν κάνουν καν τον κόπο να τον υποδεχθούν.
Κι όμως, διεκδίκησε τη θέση του. Την κέρδισε με πείσμα και με επιμονή. Με ρίσκο και με ορθολογισμό. Με σκληρή δουλειά.
Όπως διεκδικούμε όλοι και όλες μας καθημερινά τη θέση μας. Αλλά και με ένα αίσθημα ενότητας και αλληλεγγύης που βοηθά να ξεπερνάμε τα εμπόδια και τις δυσκολίες.
Μέσα στις σελίδες της Ιθάκης βρήκα όμως και κάτι ακόμα. Βρήκα μια αυθεντική μαρτυρία για μία εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για τη χώρα. Μια αφήγηση για αποφάσεις, διλήμματα και συγκρούσεις που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή. Είναι μια απάντηση στις στρεβλώσεις που διαμορφώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Αλλά και μια ειλικρινή αυτοκριτική σε πολλά σημεία. Για να μη γραφτεί η πολιτική ιστορία του τόπου μας μόνο από τους ισχυρούς.
Πάνω από όλα όμως διάβασα ένα μάθημα πολιτικής. Ο Αλέξης Τσίπρας λειτούργησε σε πάρα πολύ δύσκολες συνθήκες και ανταποκρίθηκε σε μια βαριά ευθύνη.
Από αυτό το υλικό φτιάχνονται οι ηγέτες. Όπως γράφει και ο ίδιος, ηγέτης δεν είναι αυτός που δεν φοβάται ποτέ αλλά αυτός που αντιμετωπίζει τον φόβο και προχωράει.
Και στο βιβλίο του, η πολιτική δεν είναι ποτέ μαύρο και άσπρο. Δεν είναι νίκη ή ήττα.
Η πολιτική είναι ένας διαρκής αγώνας. Μια μάχη που δεν σταματάει ποτέ, αλλά που αξίζει να τη δώσεις. Ακόμη και αν χρειάζεται να κάνεις συμβιβασμούς για να κερδίσεις τα σημαντικά για την κοινωνία και για τους ανθρώπους.
Η Ιθάκη συνδέει την ιστορική εμπειρία με την παρακαταθήκη για το μέλλον. Δεν είναι ένα βιβλίο που κοιτάζει στο παρελθόν. Είναι ένα βιβλίο που εξετάζει ό,τι συνέβη χθες για να δείξει σαν πυξίδα το δρόμο για το αύριο.
Μιλάω σαν μέλος μιας γενιάς που δεν έζησε μεγάλα ιδεολογικά πάθη και συγκρούσεις. Που έζησε ματαιώσεις και δυσκολίες. Που απαξιώνει καμιά φορά την πολιτική αλλά ζητάει ίσες ευκαιρίες και προοπτική για όλους. Και συνειδητοποιεί ότι η πολιτική είναι το όπλο των πολλών.
Η Ιθάκη δείχνει τον δρόμο για τη γενιά μας. Δείχνει τον δρόμο για την ανασυγκρότηση της προοδευτικής παράταξης, που είναι ιστορικά στον τόπο μας αυτή που εκφράζει τη μεγάλη πλειοψηφία. Τους πολλούς, τους δυναμικούς αλλά και τους ευάλωτους, όσους αισθάνονται «στην απ’ έξω» αλλά θέλουν να πατήσουν γερά στα πόδια τους.
Σήμερα που η «σταθερότητα» που υποσχέθηκε η ΝΔ του Κ. Μητσοτάκη έχει αποδειχθεί τέλμα. Που η ακρίβεια υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής μας. Που η υγεία και η παιδεία αφήνονται στην τύχη τους και στον πατριωτισμό των ανθρώπων. Που η αδιαφάνεια θυμίζει τις εποχές των «γαλάζιων παιδιών». Που η αδικία κινδυνεύει να γίνει κανονικότητα.
Σήμερα που ο κόσμος βρίσκεται στη δίνη του πολέμου έχουμε ανάγκη όσο ποτέ μια δυνατή προοδευτική φωνή.
Μια προοδευτική διακυβέρνηση, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.
Που θα προτάξει τη δημοκρατία, την ειρήνη και την ευημερία, απέναντι στον αυταρχισμό, στη μισαλλοδοξία, στην ανισότητα.
Αυτόν τον νέο πατριωτισμό έχουμε ανάγκη.
Έναν πατριωτισμό που υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο και απορρίπτει τον πόλεμο.
Που σέβεται και αξιοποιεί τις συμμαχίες σε μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική χωρίς να γίνεται παρακολούθημα των εκάστοτε ισχυρών.
Που προασπίζεται τον ελληνισμό στην Ελλάδα και στην Κύπρο μαζί με τους ευρωπαίους εταίρους μας. Μαζί με την ευρωπαϊκή μας οικογένεια.
Αποδεικνύοντας ότι δεν είναι κούφια λόγια η ενιαία Ευρώπη, η κοινή άμυνα και ασφάλεια, η κοινή προοπτική.
Θα ήθελα να κλείσω με μια αναφορά στο εξώφυλλο.
Εκεί, ο Αλέξη Τσίπρας έχει βάλει το πρόσωπό του και την Ιθάκη.
Και μας καλεί να βάλουμε ο καθένας το δικό του πρόσωπο και τη δική του Ιθάκη.
Εγώ θα έβαζα τον Έβρο.
Τον τόπο μου, που απαξιώθηκε, που έγινε αντικείμενο εμπαιγμού τα τελευταία χρόνια, με πολλές επιτροπές αλλά χωρίς κανένα σχέδιο, χωρίς υποδομές, χωρίς ευκαιρίες.
Και την ίδια στιγμή να ακούμε από τα κυβερνητικά χείλη μεγάλα και φανταχτερά λόγια για την «ανάπτυξη» και τη «στρατηγική σημασία» του Έβρου, που όμως σπάνια μεταφράζονται σε πραγματικές πολιτικές για τον τόπο μας.
Πατριωτισμός όμως δεν είναι τα ωραία λόγια. Πατριωτισμός είναι να διαμορφώνεις τις συνθήκες για να μπορείς να ζεις και να δημιουργείς στον τόπο που αγαπάς.
Αυτή είναι η δική μας Ιθάκη.
Ένας τόπος με ευκαιρίες για τους ανθρώπους του.
Μία Ελλάδα που δεν αφήνει τον Έβρο πίσω.
(Η Κατερίνα Μπέρδου είναι δικηγόρος- Το κείμενο αποτελεί την ομιλία της στην εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα στην Αλεξανδρούπολη)
