Το επόμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ δεν είναι μία συνηθισμένη κομματική διαδικασία. Δεν είναι ένα συνέδριο οργανωτικών ισορροπιών. Είναι μία στιγμή στρατηγικής επιλογής. Ίσως η τελευταία μεγάλη ευκαιρία ενός κόμματος που σημάδεψε την πολιτική ιστορία της μεταπολίτευσης. 175.000 μέλη ψήφισαν για τους συνέδρους που θα τους εκπροσωπήσουν. Η κοινωνία δεν ενδιαφέρεται για κομματικούς συσχετισμούς. Αυτή η συζήτηση πρέπει αμέσως να σταματήσει. Δεν ενδιαφέρει κανέναν. Το ακριβώς αντίθετο. Η κοινωνία απωθείται από τους κομματικούς μηχανισμούς.
Στα τέλη Μαρτίου, το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί μπροστά σε μια ιστορική στιγμή. Για δεκαετίες εξέφρασε την κοινωνική πλειοψηφία της χώρας. Δημιούργησε ένα μεγάλο κοινωνικό και πολιτικό ρεύμα που άλλαξε, σε μεγάλο βαθμό, την Ελλάδα. Σήμερα όμως το ερώτημα δεν είναι τι υπήρξε στο παρελθόν. Το ερώτημα είναι τι θέλει να γίνει στο μέλλον.
Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα, το συνέδριο οφείλει να πάρει αποφάσεις σε τρία θεμελιώδη ζητήματα. Χωρίς υπεκφυγές, χωρίς αμφισημίες, χωρίς καμία πολιτική ασάφεια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
1. Με το σύστημα ή με την αλλαγή;
Το πρώτο ερώτημα είναι υπαρξιακό. Πριν από κάθε άλλη συζήτηση για στρατηγική, ηγεσίες ή εκλογικές συνεργασίες, το ΠΑΣΟΚ πρέπει να απαντήσει σε ένα απλό αλλά καθοριστικό δίλημμα. Να ξεκαθαρίσει την ταυτότητά του.
Τι είναι σήμερα το ΠΑΣΟΚ; Ένα κόμμα που υπερασπίζεται το πολιτικό σύστημα εξουσίας ή το κίνημα που εκφράζει την ανάγκη της κοινωνικής πλειοψηφίας για αλλαγή;
Το ερώτημα αυτό δεν είναι θεωρητικό. Είναι όλη η ουσία.
Αν το ΠΑΣΟΚ επιλέξει το δρόμο της αλλαγής, τότε το συνέδριο πρέπει να το αποφασίσει καθαρά, πέρα από κάθε αμφιβολία. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να εμφανίζεται την ίδια στιγμή ως δύναμη αλλαγής και ως πιθανός κυβερνητικός εταίρος του σημερινού συστήματος εξουσίας.
Αυτή η ασάφεια λειτουργεί εις βάρος του ίδιου του ΠΑΣΟΚ. Ένα κόμμα που θέλει να εκφράσει την πολιτική αλλαγή δεν μπορεί ταυτόχρονα να εμφανίζεται ως πιθανός συνεργάτης της κυβέρνησης που καλείται να αντικαταστήσει.
Εάν το ΠΑΣΟΚ θέλει να είναι δύναμη αλλαγής, τότε πρέπει να αποκλείσει κάθε προοπτική συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία. Μόνο έτσι μπορεί να αποκτήσει ξανά καθαρή πολιτική ταυτότητα και να απευθυνθεί στην κοινωνία με ένα συνεκτικό πολιτικό μήνυμα.
2. Υπάρχει πρόσωπο ικανό να γίνει πρωθυπουργός;
Η πρώτη απόφαση είναι αναγκαία , αλλά δεν είναι αρκετή. Οι εκλογές κερδίζονται από πρόσωπα που μπορούν να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη στην κοινωνική πλειοψηφία.
Αν το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ αποφασίσει ότι θέλει να εκφράσει την πολιτική αλλαγή, τότε προκύπτει αμέσως το δεύτερο κρίσιμο ερώτημα.
Είναι αυτός ο στόχος εφικτός; Μπορεί με τη σημερινή ηγεσία να κερδίσει τις επόμενες εκλογές;
Σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης κυριαρχεί επειδή απέναντί του δεν έχει ένα πρόσωπο κατάλληλο για την πρωθυπουργία. Εάν το ΠΑΣΟΚ θέλει πραγματικά να διεκδικήσει την εξουσία, οφείλει να το αποδείξει με πράξεις. Ανεξάρτητα από το ποιος είναι αρχηγός, το συνέδριο πρέπει να επιλέξει τον υποψήφιο πρωθυπουργό του κόμματος. Όπως συμβαίνει στις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες του κόσμου.
Σε κάθε άλλη περίπτωση, εάν συνεχίσει όπως είναι, εάν αφήσει τον Κυριάκο χωρίς αντίπαλο και παραμείνει η βελόνα κολλημένη, θα έχει οδηγήσει με δική του ευθύνη τις επόμενες εθνικές εκλογές σε μάχη για τη δεύτερη θέση. Το ΠΑΣΟΚ θα έχει κάνει δώρο την εξουσία στη ΝΔ.
3. Μόνο του ή με τη μεγάλη δημοκρατική παράταξη;
Το τρίτο μεγάλο ζήτημα που καλούνται να λύσουν οι σύνεδροι αφορά στην τακτική για την κατάκτησης της εξουσίας.
Μπορεί το ΠΑΣΟΚ να κερδίσει μόνο του τις εκλογές; Ή απαιτείται η συγκρότηση μιας ευρύτερης συνεργασίας της μεγάλης δημοκρατικής παράταξης;
Έχει το ΠΑΣΟΚ σήμερα τη δυνατότητα να διαμορφώσει μέσα σε ένα χρόνο ένα κοινωνικό ρεύμα για την κατάκτηση της εξουσίας; Το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι απόλυτα ρεαλιστικό.
Εάν η αυτόνομη πορεία δεν επαρκεί για την πρώτη θέση, τότε θα πρέπει την αμέσως επόμενη ημέρα του συνεδρίου να αναληφθούν πρωτοβουλίες για μια μεγάλη προοδευτική συνεργασία. Ο καθένας θα κριθεί από τις αποφάσεις του.
Το συνέδριο των μεγάλων αποφάσεων
Οι σύνεδροι που εκλέχτηκαν από τα 175.000 μέλη του ΠΑΣΟΚ έχουν μία ιστορική ευθύνη. Από τις αποφάσεις τους θα κριθεί εάν κυβερνήσει για τρίτη συνεχόμενη θητεία η ΝΔ.
Όλοι γνωρίζουν ότι με τα σημερινά δεδομένα, το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να βγει πρώτο κόμμα - ούτε με μία μόνο ψήφο διαφορά. Αυτή είναι η αλήθεια. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Ευθύνη των συνέδρων είναι να ανατρέψουν αυτά τα δεδομένα. Να μη χάσουν χρόνο για κανένα άλλο θέμα.
Αν τα ερωτήματα αυτά απαντηθούν με καθαρές αποφάσεις, τότε και μόνο τότε το ΠΑΣΟΚ θα σταθεί στο ύψος της ιστορίας του.
Αν όμως μείνουν αναπάντητα, εάν δεν αποφασίσει το συνέδριο να αποκλείσει κάθε μορφή συνεργασίας με τη ΝΔ, εάν δεν επιλέξει ένα πρόσωπο ικανό να γίνει πρωθυπουργός ή/και αν δεν αναλάβει πρωτοβουλίες για μία μεγάλη προοδευτική παράταξη που θα αλλάξει τα σημερινά δεδομένα της πολιτικής ηγεμονίας, τότε θα έχει καταστεί βοηθός εκπληρώσεως της ΝΔ. Σε μία τέτοια περίπτωση, ρεαλιστικά, στις πρώτες εθνικές εκλογές στην καλύτερη περίπτωση να έρθει δεύτερο κόμμα. Και στις δεύτερες εθνικές εκλογές, οι ψηφοφόροι που θέλουν σταθερή κυβέρνηση θα επιλέξουν για πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το ΠΑΣΟΚ θα έχει καταστεί απλά χορηγός του.
(Ο Δημήτρης Τζιώτης είναι σύμβουλος στρατηγικής)
