Η Ελλάδα του 21ου αιώνα -κόντρα στην διεθνή πραγματικότητα-εξαντλείται σε μια παρωχημένη συζήτηση για το 13ωρο εργασίας, την ώρα που μόνο σε 20 γυμνάσια διδάσκεται η τεχνητή νοημοσύνη.
Σε όλη την προηγμένη Ευρώπη όμως, ο διάλογος για τις συνέπειες της εφαρμογής της τεχνητής νοημοσύνης, οδηγεί σε παντελώς διαφορετικά συμπεράσματα. Γιατί πέρα από τους κανόνες που πρέπει να τεθούν για τους αλγόριθμους της, όλοι συνειδητοποιούν ότι οι αλλαγές που θα επιφέρει στην εργασία θα είναι ραγδαίες.
Θέσεις εργασίας θα χαθούν, επαγγέλματα θα αλλάξουν ριζικά, αλλά και ανάγκες για νέες δεξιότητες θα προκύψουν.
Μια από τις απαντήσεις σε αυτές τις νέες προκλήσεις που αναζητά η Ευρώπη είναι και η μείωση του χρόνου εργασίας -χωρίς μείωση αποδοχών- ειδικά στους κλάδους και επιχειρήσεις που πρωτοπορούν στις νέες εφαρμογές.
Στην Ιρλανδία, στην Ισπανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Σουηδία, μελετούν ήδη πιλοτικά μοντέλα σε επιχειρήσεις με 4 ήμερη εργασία και συνολικά 35-36 ώρες την εβδομάδα. Χωρίς φυσικά αύξηση των υπερωριών.
Το κύριο συμπέρασμα από την εφαρμογή των μοντέλων, αποτελεί την καλύτερη απάντηση στους πολέμιους αυτού του μέτρου: Η παραγωγικότητα σε αυτές τις επιχειρήσεις αυξήθηκε σημαντικά.
Μη ξεχνάμε ότι ακριβώς αυτός ο δείκτης-η παραγωγικότητα-αποτελεί πια ένα βασικό πλεονέκτημα για την ισχυρή ανταγωνιστική θέση οικονομιών και επιχειρήσεων στα νέα δεδομένα.
Εδώ, στην χώρα μας όμως, η Κυβέρνηση επιμένει να εφαρμόζει ακόμη παλιές τριτοκοσμικές συνταγές, όταν βασικός παράγοντας της παραγωγικότητας ήταν οι χαμηλοί μισθοί και τα εξαντλητικά ωράρια.
Είναι κυριολεκτικά αλλού …..
Δεν διδάσκεται από τα παραδείγματα των πιο προηγμένων χωρών.
Δεν την απασχολούν οι συνέπειες σε μια κοινωνία όπου το φαινόμενο των φτωχών εργαζομένων πολλαπλασιάζεται. Όταν ο μέσος μισθός στην Ελλάδα είναι ο προτελευταίος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (πριν την Βουλγαρία ).
Τώρα και αφού αφαίρεσε με σειρά νόμων κάθε εργασιακό δικαίωμα, η Κυβέρνηση της ΝΔ έρχεται να νομοθετήσει την 13ωρη συνεχή εργασία. Προφανώς για να μειώσει το κόστος του ο εργοδότης μη πληρώνοντας υπερωρίες. Ή για να νομιμοποιήσει αυτό που ήδη συμβαίνει σε πολλές επιχειρήσεις, με τις αυθαίρετες υπερβάσεις στο ωράριο, χωρίς πληρωμή υπερωριών. Οι νέοι άνθρωποι το βιώνουν πολύ σκληρά αυτό.
Μάλιστα, υποκριτικά, η Υπουργός Εργασίας δηλώνει πως αυτό θα γίνεται μόνο όταν συμφωνεί ο εργαζόμενος. Ο οποίος όμως πώς μπορεί να διαφωνήσει, όταν έχουν καθιερωθεί οι ελεύθερες και αναιτιολόγητες απολύσεις!!
Δεν φθάνουν αυτά τα απαράδεκτα μέτρα, υποτιμούν και την νοημοσύνη των πολιτών.
Η εφαρμογή του 13ωρου, πέρα από την μείωση της παραγωγικότητας που θα επιφέρει η φυσιολογική κούραση, θα έχει και άλλες αρνητικές συνέπειες :
Δυσχεραίνει σημαντικά την οικογενειακή ζωή.
Δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα για τους νέους ανθρώπους, αλλά και για τα νέα ζευγάρια με μικρά παιδιά. Ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν και επαρκή κέντρα δημιουργικής απασχόλησης των παιδιών. Πόσο μάλλον για την γυναίκα εργαζόμενη, που επιβαρύνεται με το μεγαλύτερο μέρος των οικιακών εργασιών. Σε μια εποχή που το δημογραφικό αποτελεί μια μεγάλη απειλή για το μέλλον.
Περιορίζει σημαντικά την ενασχόληση με δραστηριότητες πολιτισμού, αθλητισμού.
Θα έχει επιπτώσεις στην κοινωνικοποίηση του εργαζόμενου, στις παρέες του, στην ενασχόληση με συλλογικές μορφές δράσης και την πολιτική. Διαμορφώνει μονοδιάστατες προσωπικότητες, με ό,τι κινδύνους συνεπάγεται αυτό για την κοινωνία. Όταν γυρίζει σπίτι του βράδυ εξαντλημένος, που κουράγιο να ασχοληθεί με κάτι άλλο.
Η εξαντλητική εργασία αποτελεί και απειλή για την σωματική και ψυχική υγεία του εργαζόμενου.
Μεσοπρόθεσμα έχει αποδειχθεί ότι οδηγεί σε ασθένειες του κυκλοφορικού, σε αύξηση του άγχουs και σε καταθλιπτικές καταστάσεις. Άρα και σε αύξηση των δαπανών για την υγεία του, άρα και για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, με δεδομένη την αρνητική κατάσταση στο ΕΣΥ. Όσον αφορά την ψυχική υγεία, είναι κατανοητό σε τι προβλήματα μπορεί να οδηγήσει ακόμη και μέσα στην οικογένεια.·
Όμως υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας, της προστασίας του περιβάλλοντος.
Μια μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο απέδειξε, ότι όσο πιο μεγάλα είναι τα ωράρια εργασίας, τόσο αυξάνονται και οι εκπομπές άνθρακα, άρα η επιβάρυνση του περιβάλλοντος.Ενώ το αντίστροφο συμβαίνει με την μείωση του χρόνου εργασίας.
Θα υποθέσει κάποιος ότι η αντίδραση της ελληνικής κοινωνίας σε ένα τέτοιο μέτρο, είναι αυτονόητη.
Όμως φοβάμαι ότι η αρνητική άποψη, ενώ κυριαρχεί σε δημοσκοπήσεις-έρευνες της κοινής γνώμης, δεν συνοδεύεται από ισχυρές και μαζικές αντιδράσεις.
Μην κάνει κανείς το λάθος να το ερμηνεύσει ως αποδοχή.
Είναι ίσως μια αίσθηση ότι τίποτε δεν γίνεται, τίποτε δεν αλλάζει;
Είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης όχι μόνο σε πολιτικούς σχηματισμούς, αλλά και στους αντιπροσωπευτικούς κοινωνικούς φορείς, που βιώνουν την δική τους κρίση;
Ότι από αυτά και αν συμβαίνει, δεν πρέπει να αφήσουμε ένα ιδιότυπο μιθριδατισμό να κυριαρχήσει στην κοινωνία.
Γιατί κάποια μέρα η αντίδραση θα έρθει από τον λαϊκισμό και την αντισυστημικότητα, με ότι επικίνδυνο συνεπάγεται.
Είναι ώρα οι προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις, τα συνδικάτα, οι φορείς, να αναζητήσουν νέο λόγο, νέες διεκδικήσεις και νέες κινηματικές τακτικές.
Καλές είναι οι ανακοινώσεις και οι δηλώσεις καταδίκης της Κυβέρνησης, αλλά δεν αρκούν.
(Ο Χρήστος Πρωτόπαπας είναι πρώην υπουργός, μέλος της ΚΠΕ του ΠΑΣΟΚ)
