Η Ευρώπη, η τόσο περιφρονημένη ως ανήμπορη, και αναποτελεσματική είναι εδώ. Και όταν θέλει καταφέρνει να φέρνει αποτελέσματα. Η συνάντηση στο Λευκό Οίκο μεταξύ Τραμπ, προέδρου Ζελένσκι και Ευρωπαίων ηγετών ήταν μια διαπραγματευτική άσκηση χωρίς προηγούμενο στα πρόσφατα διπλωματικά χρονικά. Μια διαπραγμάτευση που άλλαξε τη δυναμική για τον τερματισμό του πολέμου και ακύρωσε(;) τα ανίερα τετελεσμένα Τραμπ – Πούτιν που συμφωνήθηκαν στην Αλάσκα. Επτά Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν στην Ουάσιγκτον ως εκδήλωση ευρωπαϊκής ενότητας και ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στην Ουκρανία και ιδιαίτερα στον πρόεδρο Ζελένσκι, τον οποίο ήθελαν να προστατεύσουν στο λάκκο των λεόντων στον οποίο είχε βρεθεί. Η Ευρώπη ήθελε παράλληλα να μεταφέρει «δια ζώσης» στον πρόεδρο Τραμπ τις θέσεις αλλά και διαφωνίες της για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Και ως φαίνεται έφερε αποτελέσματα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετώπισε αυτή τη φορά με σεβασμό τον πρόεδρο Ζελένσκι και έτσι οι δύο ηγέτες είχαν μια «εποικοδομητική συζήτηση». Σεβασμό και εποικοδομητικότητα που επέβαλαν με την παρουσία τους οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ο πρόεδρος Τραμπ αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει – ως φαίνεται – τη στρατηγική ολικής παράκαμψης Ουκρανίας και Ευρώπης στη διαδικασία τερματισμού του πολέμου και ειρήνευσης της Ουκρανίας. Η Ευρώπη επέβαλε – και πάλι ως φαίνεται – τη θέση της ότι «τίποτα δεν μπορεί να αποφασισθεί για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία». Έτσι ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί τώρα διμερή συνάντηση Ζελένσκι – Πούτιν για τερματισμό του πολέμου και επίτευξη δίκαιης ειρήνης (διευθέτηση εδαφικού, κ.λπ.) την οποία ανήγγειλε μάλιστα ως επικείμενη μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες.
Παράλληλα, η Ευρώπη – οι επτά ηγέτες – παρουσίασε μέσα στο Λευκό Οίκο τις ειδικότερες θέσεις για τον τερματισμό του πολέμου/ δίκαιης ειρήνης χωρίς να παραβιάζονται βασικές αρχές δικαίου και χωρίς ανοικτά «να επιβραβεύεται» ο επιτιθέμενος, Ρωσία. Θέσεις όπως: (α) η επίτευξη εκεχειρίας, κατάπαυσης πυρός (ceasefire) πριν από την έναρξη οποιασδήποτε διαπραγμάτευσης για σύναψη τελικής συμφωνίας. Η αποδοχή από τον πρόεδρο Τραμπ στην Αλάσκα της θέσης Πούτιν ότι μπορεί να ανοίξει διαπραγμάτευση για συμφωνία ειρήνης χωρίς προηγούμενη εκεχειρία, ενώ αγνοεί όλα τα ιστορικά προηγούμενα για τον τερματισμό πολεμικών συγκρούσεων, προσφέρει στη Ρωσία σημαντικά πλεονεκτήματα και βεβαίως προκαλεί ακόμη περισσότερους νεκρούς. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμ. Μακρόν και ο Γερμανός Καγκελάριος Φρ. Μερτς ευθέως τόνισαν ότι δεν μπορεί να υπάρξει τριμερής συνάντηση (Πούτιν, Ζελένσκι, Τραμπ) χωρίς προηγούμενη εκεχειρία. (β) Ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας. Η οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνευσης θα πρέπει να συνοδεύεται με ισχυρό σύστημα εγγυήσεων που θα διασφαλίζουν την ανεξαρτησία, κυριαρχία της Ουκρανίας και θα λειτουργούν ως αξιόπιστη αποτροπή για οποιαδήποτε (νέα) ρωσική επίθεση.
Επομένως εάν η Ουκρανία διασωθεί τελικά ως ανεξάρτητη, ελεύθερη, δημοκρατική κρατική οντότητα (θα) οφείλεται εν πολλοίς στο ρόλο της Ευρώπης. Χωρίς το ρόλο αυτό, ο πρόεδρος Τραμπ πιθανότατα ένα εικοσιτετράωρο μετά την ανάληψη της εξουσίας θα την είχε παραδώσει στη Ρωσία/Πούτιν. Με τον τρόπο αυτό θα τερμάτιζε όντως μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο τον πόλεμο (και θα δημιουργούσε ένα εφιαλτικό προηγούμενο).
Στο Λευκό Οίκο δεν ήταν δυστυχώς παρούσα η Ευρωπαϊκή Ένωση ως θεσμική οντότητα. Είναι σημαντικό όμως ότι ήταν εκεί η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα Νέα»)
